Οι άνθρωποι και τα ζώα ήταν πάντα συνδεδεμένοι. Τα ζώα μας παρέχουν βασικούς πόρους, όπως τροφή, ρουχισμό, μεταφορές και μέσα διαβίωσης, καθώς και συντροφικότητα, υποστηρίζοντας παράλληλα υγιή οικοσυστήματα. Με την αύξηση του πληθυσμού, την αστικοποίηση και την αύξηση της παγκόσμιας ζωικής παραγωγής, μοιραζόμαστε τώρα περισσότερους χώρους από ποτέ.
Αυτό καθιστά την υγεία των ζώων κρίσιμη – η ευημερία τους επηρεάζει άμεσα τη δική μας.
Η παρακολούθηση της υγείας των ζώων και των επιδημιών συμβάλλει στη διάσωση ζωών, στην πρόληψη οικονομικών απωλειών και στην αναχαίτιση της εξάπλωσης ασθενειών, είτε πρόκειται για επιδημίες (εξάπλωση ασθενειών σε συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή), είτε για πανδημίες (παγκόσμια εξάπλωση ασθενειών). Η γρίπη των πτηνών αποτελεί σοβαρή απειλή τόσο για την υγεία των ανθρώπων όσο και των ζώων.
Ακολουθούν τέσσερα πράγματα που πρέπει να ξέρετε για τη γρίπη των πτηνών και πώς ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) εργάζεται για την προστασία των ζώων και των ανθρώπων:
- Είναι διασυνοριακή και ζωονοσογόνος, επηρεάζοντας άγρια ζώα, κατοικίδια ζώα και ανθρώπους
Η γρίπη των πτηνών προκαλείται από τους ιούς της γρίπης Α. Όπως υποδηλώνει το όνομα, επηρεάζει κυρίως άγρια και κατοικίδια πτηνά. Η τρέχουσα παγκόσμια έξαρση της υψηλής παθογονικότητας γρίπης των πτηνών H5N1 (HPAI) είναι ιδιαίτερα μεταδοτική και προκαλεί υψηλά ποσοστά θνησιμότητας στα πουλερικά. Ο ιός έχει επίσης βρεθεί σε γαλακτοπαραγωγά βοοειδή, αλεπούδες, φώκιες, λιοντάρια βουνών και ακόμη και κατοικίδια ζώα, εγείροντας ανησυχίες σχετικά με την εξάπλωσή του σε διάφορα είδη και τον κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία.
Αυτό το ξέσπασμα, το οποίο ξεκίνησε στα τέλη του 2020, προκαλεί την απώλεια σπάνιων και σημαντικών ειδών άγριων πτηνών καθώς και πουλερικών, επηρεάζοντας την επισιτιστική ασφάλεια και τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων – προκαλώντας ελλείψεις αυγών, για παράδειγμα.
Στα βοοειδή, η γρίπη των πτηνών μπορεί να μειώσει την παραγωγή γάλακτος, με σπάνιες αλλά υπάρχουσες αναφορές λοιμώξεων σε γαλακτοπαραγωγούς.
Ο FAO παρακολουθεί τους κινδύνους της γρίπης των πτηνών, παρέχοντας κοινές αξιολογήσεις και μηνιαίες ενημερώσεις για την κατάσταση με τους εταίρους του, διασφαλίζοντας ότι όλες οι χώρες είναι διαθέσιμες επιστημονικά τεκμηριωμένες οδηγίες για την αντιμετώπιση του εξελισσόμενου κινδύνου.
- Μεταλλάσσεται
Οι ιοί της γρίπης των πτηνών είναι ιοί RNA, που σημαίνει ότι μεταλλάσσονται και εξελίσσονται γρήγορα. Νέα στελέχη εμφανίζονται συνεχώς, αυξάνοντας την πιθανότητα προσαρμογής στα θηλαστικά. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό για την Υγεία των Ζώων, τα κρούσματα γρίπης των πτηνών στα θηλαστικά υπερδιπλασιάστηκαν πέρυσι σε σύγκριση με το 2023, αυξάνοντας τον κίνδυνο περαιτέρω εξάπλωσης και μετάδοσης στον άνθρωπο.
Ιστορικά, μερικά από αυτά τα στελέχη εξαπλώθηκαν στον άνθρωπο με θανατηφόρα αποτελέσματα. Η πανδημία της ισπανικής γρίπης του 1918, για παράδειγμα, ήταν ενός στελέχους H1N1 προέλευσης πτηνών, μολύνοντας 500 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.
- Είναι παντού
Από τότε που ο H5N1 εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην Ασία το 1996, έχουν εμφανιστεί αρκετές εστίες γρίπης των πτηνών σε όλο τον κόσμο. Ενώ η μετανάστευση άγριων πτηνών σε μεγάλες αποστάσεις έχει διευκολύνει σημαντικά τη διασυνοριακή εξάπλωσή τους, οι κακές πρακτικές παραγωγής πουλερικών εξακολουθούν να αποτελούν κρίσιμο παράγοντα κινδύνου για την εισαγωγή και την εξάπλωση των ιών.
Σήμερα, κρούσματα H5N1 έχουν αναφερθεί στην Αφρική, την Αμερική, την Ασία και την Ευρώπη και έχουν φτάσει ακόμη και στην Ανταρκτική, επηρεάζοντας την άγρια ζωή εκεί. Από τον Οκτώβριο του 2022, έχουν αναφερθεί περισσότερες από 3.400 εστίες παγκοσμίως.
Το αποτέλεσμα: καραντίνες, περιορισμοί μετακίνησης, αυξημένη επιτήρηση και θανάτωση μολυσμένων κοπαδιών. Αυτές οι διαταραχές στις βιομηχανίες πουλερικών επηρεάζουν τις τιμές των τροφίμων και τη διαθεσιμότητα ζωικών πρωτεϊνών σε πολλές χώρες.
Ο FAO παρακολουθεί, συλλέγει και διαδίδει πληροφορίες σχετικά με τη γρίπη των πτηνών, καθώς και άλλες ασθένειες, μέσω του παγκόσμιου συστήματος πληροφοριών για τις νόσους των ζώων, EMPRES-i. Αυτό το σύστημα επιτρέπει στις κυβερνήσεις και τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων να παρακολουθούν και να αναλύουν τους ιούς HPAI που εμφανίζονται παγκοσμίως. Ο FAO παρέχει επίσης ενημερώσεις σχετικά με τους παγκόσμιους ιούς της γρίπης των πτηνών με ζωονοσογόνο δυναμικό για την αύξηση της παγκόσμιας νοημοσύνης για τις ασθένειες και τη συγκέντρωση πληροφοριών από και για τις χώρες.
- Απαιτεί παγκόσμια και συντονισμένη απάντηση
Η υγεία των ζώων, των ανθρώπων, των φυτών και του περιβάλλοντος είναι αλληλένδετα και αλληλεξαρτώμενα. Για το λόγο αυτό, ο FAO συνεργάζεται με τον Παγκόσμιο Οργανισμό για την Υγεία των Ζώων, την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον και τις εθνικές και περιφερειακές αρχές για την πρόληψη, τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση επιδημιών ζωικών ασθενειών. Αυτό περιλαμβάνει την εκπαίδευση κτηνιάτρων πεδίου και τεχνικών εργαστηρίου για τον γρήγορο εντοπισμό και τη διάγνωση της νόσου.
Η καταπολέμηση της επιδημίας όπου εμφανίζεται μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη της εξάπλωσης της νόσου σε γειτονικές εκμεταλλεύσεις, άλλα ζώα και ανθρώπους —διασυνοριακά— και να αποτρέψει μια αλυσιδωτή αντίδραση που θα οδηγήσει σε οικονομικές απώλειες, επισιτιστική ανασφάλεια και υψηλές τιμές στο μέλλον.
Καθώς ο ιός συνεχίζει να εξαπλώνεται σε ολόκληρο τον κόσμο, είναι ζωτικής σημασίας να επενδύσουμε σε ικανότητες παρακολούθησης και έγκαιρης ανίχνευσης και αντίδρασης, ώστε να αποφευχθούν μεγαλύτερες απώλειες και ακόμη περισσότερες επιπτώσεις στις οικονομίες, τα μέσα διαβίωσης και την ευημερία μας.
