Οι δασικές πυρκαγιές εξελίσσονται σε μία από τις σοβαρότερες απειλές για τη γεωργία, τα δάση και τη βιωσιμότητα των αγροτικών περιοχών. Το 2025 κάηκαν περισσότερα από ένα εκατομμύριο εκτάρια στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ έως τις 25 Αυγούστου 2026 οι καμένες εκτάσεις είχαν ήδη φτάσει τις 620.000, έκταση διπλάσια από τον μέσο όρο της περιόδου 2006-2025 για το αντίστοιχο διάστημα του έτους. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο αγρότης βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των επιπτώσεων των δασικών πυρκαγιών, μπορεί, όμως, παράλληλα να αποτελέσει βασικό παράγοντα πρόληψης, έγκαιρης αντίδρασης και αποκατάστασης.
Η πρώτη και σημαντικότερη συμβολή του αγρότη βρίσκεται στην καθημερινή διαχείριση της γης. Με τον καθαρισμό των χωραφιών, των ορίων των αγροτεμαχίων και των αγροτικών δρόμων από ξερά χόρτα, κλαδιά και υπολείμματα καλλιεργειών, περιορίζεται η ποσότητα της καύσιμης ύλης. Η καλλιέργεια και η συνεχής παρουσία του παραγωγού εμποδίζουν την εγκατάλειψη της γης και τη μετατροπή της σε ενιαία έκταση πυκνής, εύφλεκτης βλάστησης.
Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο ρόλος των κτηνοτρόφων. Η εκτατική βόσκηση αιγοπροβάτων μειώνει τα αγρωστώδη και τους θάμνους που μπορούν να τροφοδοτήσουν μια πυρκαγιά. Όταν εφαρμόζεται οργανωμένα, σε συνεργασία με τις τοπικές και δασικές αρχές, μπορεί να διατηρεί καθαρές ζώνες γύρω από οικισμούς, δρόμους και δασικές εκτάσεις.
Παράλληλα, οι αγρότες μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία αγροτικών «μωσαϊκών». Καλλιεργημένα χωράφια, βοσκότοποι, ελαιώνες και αμπελώνες διακόπτουν τη συνέχεια της φυσικής βλάστησης και μπορούν να επιβραδύνουν την πορεία της φωτιάς. Οι μόνιμες καλλιέργειες, όταν το έδαφος ανάμεσα στα δέντρα ή στα αμπέλια διατηρείται καθαρό, είναι δυνατόν να λειτουργήσουν ως παραγωγικές αντιπυρικές ζώνες. Η γεωργοδασοκομία, δηλαδή ο συνδυασμός δέντρων, καλλιεργειών και ζώων, περιορίζει επίσης την ξηρή βιομάζα και ενισχύει την ανθεκτικότητα του τοπίου.
Σε περίπτωση πυρκαγιάς, οι παραγωγοί μπορούν να ειδοποιήσουν έγκαιρα τις αρχές, καθώς βρίσκονται καθημερινά στην ύπαιθρο και γνωρίζουν δρόμους, περάσματα, πηγές νερού και δύσβατα σημεία. Τρακτέρ, υδροφόρες, βυτία και γεωργικά μηχανήματα μπορούν, μόνο υπό τον συντονισμό των αρμόδιων υπηρεσιών, να υποστηρίξουν την προστασία εγκαταστάσεων και τη μεταφορά νερού.
Μετά την καταστροφή, οι αγρότες αναλαμβάνουν την απομάκρυνση κατεστραμμένων υλικών, την προστασία του εδάφους από τη διάβρωση, την επαναφύτευση καλλιεργειών και την αποκατάσταση της παραγωγής. Η Κοινή Αγροτική Πολιτική χρηματοδοτεί προληπτικές επενδύσεις, έργα αποκατάστασης, πρακτικές βόσκησης και διαχείρισης της βιομάζας, αλλά και αποζημιώσεις μετά από σοβαρές ζημιές.
Η στήριξη των αγροτών αποτελεί επένδυση στην πυροπροστασία ολόκληρης της υπαίθρου.
