Η Εθνική Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘ.Ε.Α.Σ.) απέστειλε έγγραφο προς την πολιτική ηγεσία του ΥΠΑΑΤ, με αίτημα την άμεση και οριστική αντιμετώπιση όλων των προβλημάτων που έχουν αντιμετωπίσει οι Ελαιοκομικοί Φορείς (ΟΕΦ) από την εφαρμογή του προγράμματος στην νέα περίοδο 2023-2027.
Τα Προγράμματα ΟΕΦ αποτελούν τα «Τομεακά Προγράμματα Ελαιοκομίας» του Στρατηγικού Σχεδίου Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδος 2023 – 2027 και περιλαμβάνουν παρεμβάσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της ελαιοκαλλιέργειας, της ανταγωνιστικότητας του κλάδου και του εισοδήματος των ελαιοπαραγωγών, μέσω προμηθειών εξοπλισμού και παροχής επιστημονικών και τεχνικών υπηρεσιών υποστήριξης. Υπενθυμίζουμε ότι η χρηματοδότηση των εν λόγω προγραμμάτων έχει προέλθει από περικοπή των άμεσων ενισχύσεων των ελαιοπαραγωγών.
Στα προγράμματα της περιόδου 2023-27, συμμετέχουν 56 Οργανώσεις Παραγωγών, κυρίως Αγροτικοί Συνεταιρισμοί, οι οποίοι εκπροσωπούν αρκετές χιλιάδες ελαιοπαραγωγούς σε όλη τη χώρα. Η χρηματοδότηση των προγραμμάτων πραγματοποιείται κατά μέσο όρο με ποσοστό 70% από κοινοτικούς πόρους, 15% από εθνική συμμετοχή και 15% από ίδια συμμετοχή των Οργανώσεων Παραγωγών.
Το πρόβλημα
Ωστόσο, το πρόγραμμα δεν προκηρύχθηκε εντός του 2023, γεγονός που είχε ως συνέπεια την απώλεια κοινοτικών πόρων ύψους περίπου 6 εκατ. ευρώ, καθώς και την επιβολή ισόποσου προστίμου. Η σχετική πρόσκληση εκδόθηκε τελικά στις 15.07.2024 (ΥΑ 1506/206003), με εξαιρετικά περιορισμένο χρονικό διάστημα υποβολής προτάσεων έως τις 02.08.2024.
Κατά τη διαδικασία έγκρισης των προγραμμάτων, εγκρίθηκαν σε ορισμένες παρεμβάσεις παροχής υπηρεσιών, ποσοστά χαμηλότερα από τα ελάχιστα προβλεπόμενα στην πρόσκληση, με στόχο την ενίσχυση των παρεμβάσεων προμήθειας εξοπλισμού. Οι Οργανώσεις Παραγωγών υλοποίησαν τα προγράμματα σύμφωνα με τις εγκεκριμένες αποφάσεις, προχωρώντας σε προμήθειες εξοπλισμού, παροχή υπηρεσιών, τιμολογήσεις και εξοφλήσεις δαπανών, είτε μέσω προκαταβολών που χορήγησε ο ΟΠΕΚΕΠΕ είτε, σε πολλές περιπτώσεις, κάλυψαν όλες τις δαπάνες των ετών 2024 και 2025, από ιδίους πόρους.
Για το 2024 και το 2025, ο ΟΠΕΚΕΠΕ χορήγησε προκαταβολές ύψους έως 80% σε όσους προσκόμισαν Εγγυητικές Επιστολές για την προκαταβολή. Παράλληλα, μέσα στο Α΄ εξάμηνο 2025, έγιναν από τις κατά τόπους ΔΑΟΚ, οι προβλεπόμενοι έλεγχοι φυσικού και οικονομικού αντικειμένου και διαδικασιών. Στη συνέχεια, τον Ιούνιο του 2025, κατατέθηκαν τα απαιτούμενα στοιχεία για την Πιστοποίηση της υλοποίησης του Προγράμματος του 2024.
Τον Ιούλιο του 2025, η αρμόδια υπηρεσία του ΟΠΕΚΕΠΕ διαπίστωσε ότι σε όλα σχεδόν τα εγκεκριμένα προγράμματα τα ποσοστά ορισμένων παρεμβάσεων υπηρεσιών υπολείπονταν των ελάχιστων ποσοστών που προέβλεπε η πρόσκληση. Ως εκ τούτου, θεωρήθηκαν παράνομα – παράτυπα και δεν έλαβαν ενίσχυση.
Οι φορείς των ελαιοκαλλιεργειών δεν ευθύνονται για το σημερινό αδιέξοδο.
Η ΕΘΕΑΣ με τα υπ’ αριθμ. 123/28.06.2023, 132/13.07.2023, 188/17-10-2023 και 122/29-07-2024 έγγραφά της, είχε εγκαίρως επισημάνει την επιτακτική ανάγκη άμεσων διορθώσεων και βελτιώσεων, καταθέτοντας παράλληλα έκτακτες προτάσεις και λύσεις, ιδίως όταν η κατάσταση είχε πλέον καταστεί μη διαχειρίσιμη.
Η ΕΘΕΑΣ, με τα υπ’ αριθμ. 160/08-09-2025 και 234/08-12-2025 έγγραφά της, είχε ενημερώσει το ΥΠΑΑΤ και τον ΟΠΕΚΕΠΕ για τη σημαντική εμπλοκή που είχε προκύψει στη χρηματοδότηση των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων Ελαιόλαδου και Επιτραπέζιας Ελιάς (ΟΕΦ), έναν χρόνο μετά την καθυστερημένη τους έναρξη. Κατόπιν επικοινωνίας με μέλη μας, το πρόβλημα αφορά σχεδόν το 90% των προγραμμάτων ΟΕΦ που υλοποιούνται σήμερα, εκθέτοντας τις οργανώσεις σε σοβαρές οικονομικές συνέπειες, για τις οποίες δεν φέρουν καμία ευθύνη.
Οι προσπάθειες θεραπείας δεν επιλύσανε το πρόβλημα.
Το ΥΠΑΑΤ, αναγνωρίζοντας το σοβαρό οικονομικό αδιέξοδο που είχε δημιουργηθεί στις Οργανώσεις Παραγωγών, οι οποίες δεν έφεραν ευθύνη για τα προβλήματα που διαπιστώθηκαν κατά τους ελέγχους του ΟΠΕΚΕΠΕ, προχώρησε στην έκδοση των Υπουργικών Αποφάσεων 216188/20.08.2025 και 348541/12.12.2025, με στόχο τη διευθέτηση των σχετικών ζητημάτων και την αντιμετώπιση τεχνικών θεμάτων που είχαν επισημανθεί από τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Στο πλαίσιο αυτό, προβλεπόταν ότι για το έτος 2024 οι εγκεκριμένες ενισχύσεις θα καλύπτονταν εξ ολοκλήρου από εθνικούς πόρους, χωρίς κοινοτική συμμετοχή, με στόχο την καταβολή τους εντός του 2025.
Ωστόσο, παρά τις σχετικές πρωτοβουλίες του ΥΠΑΑΤ, δεν κατέστη δυνατή η ολοκλήρωση της διαδικασίας καταβολής των ενισχύσεων, ενώ από το 2026 ο ΟΠΕΚΕΠΕ εντάχθηκε πλέον στην ΑΑΔΕ και επί αυτού του θέματος δεν υπάρχει νέα πληροφόρηση.
Η σημερινή δύσκολη οικονομική κατάσταση των εμπλεκόμενων ΟΕΦ με εγκεκριμένα προγράμματα:
Οι Οργανώσεις Παραγωγών, έχοντας καταβάλει από ιδίους πόρους το σύνολο ή μέρος των εγκριθέντων ενισχύσεων, βρίσκονται σε δεινή οικονομική θέση, η οποία μπορεί να επιφέρει ακόμη και την χρεοκοπία τους. Σημειώνεται ότι όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς (ΥΠΑΑΤ, ΑΑΔΕ/ΟΠΕΚΕΠΕ) αναγνωρίζουν ότι οι Οργανώσεις Παραγωγών δεν έχουν καμία απολύτως ευθύνη για το αναφερόμενο από τις κρατικές υπηρεσίες πρόβλημα.
Για την αντιμετώπιση του ζητήματος έχουν πραγματοποιηθεί συναντήσεις και παρεμβάσεις προς το ΥΠΑΑΤ από εκπροσώπους της ΕΘΕΑΣ, των ΟΕΦ, αυτοδιοίκητών εκπροσώπων των εμπλεκόμενων περιοχών, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη διαβουλεύσεις μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών της ΑΑΔΕ, του ΥΠΑΑΤ και της Διαχειριστικής Αρχής.
Στο πλαίσιο των εν λόγω διαβουλεύσεων εξετάζονται, σύμφωνα με τις μέχρι σήμερα πληροφορίες, εναλλακτικά σενάρια αντιμετώπισης του προβλήματος, τα οποία, ωστόσο, δεν διασφαλίζουν την πλήρη προστασία των Οργανώσεων Παραγωγών, ούτε αντιμετωπίζουν ουσιαστικά τις οικονομικές και λειτουργικές επιπτώσεις που έχουν ήδη προκληθεί από την εφαρμογή του προγράμματος.
Επείγει η λήψη απόφασης άμεσης αντιμετώπισης χωρίς καταστροφή των ΟΕΦ
Για τον λόγο αυτό, η ΕΘΕΑΣ στο έγγραφό της τονίζει πως κρίνεται αναγκαία η υιοθέτηση μίας ολοκληρωμένης και θεσμικά ασφαλούς λύσης, η οποία θα διασφαλίζει:
- την πλήρη καταβολή των εγκεκριμένων ενισχύσεων των ετών 2024 και 2025 για τα υλοποιημένα προγράμματα και τις δράσεις τους.
- τη συνέχιση και ολοκλήρωση των εγκεκριμένων προγραμμάτων έως τη λήξη τους τη συνέχιση και ολοκλήρωση των εγκεκριμένων προγραμμάτων έως τη λήξη τους και την επαναπροκήρυξη καινούργιων για όσο διαρκούν οι πληρωμές της τρέχουσα ΚΑΠ 2023-2027.
- την προστασία των Οργανώσεων Παραγωγών από οικονομικές επιβαρύνσεις για τις οποίες δεν φέρουν ευθύνη.
