Μεταξύ εκριζώσεων, πράσινου τρύγου και σταφυλιών που μένουν ασυγκόμιστα σε ορισμένες χώρες, ο παγκόσμιος αμπελώνας συνεχίζει την αναπροσαρμογή του απέναντι σε μια υποτονική ζήτηση. Όμως, πίσω από αυτή τη συνολική συρρίκνωση των εκτάσεων και της προσφοράς, άλλες μεταλλάξεις βρίσκονται σε εξέλιξη, με πρώτη και κύρια το «άσπρισμα» του αμπελώνα.
Σύμφωνα με τον Magnus Kriel, οινολόγο και διευθυντή της Merwida, οι φυτεύσεις στη Νότια Αφρική είχαν ανακάμψει μέχρι που η αγορά βρέθηκε ξανά υπό πίεση στα τέλη του περασμένου έτους.
Στην Καλιφόρνια, ο ρυθμός των εκριζώσεων φτάνει περίπου τα 160.000 στρέμματα (16.000 εκτάρια) ετησίως, μια τάση που αναμένεται να συνεχιστεί και το 2026. Παράλληλα, περίπου 50.000 στρέμματα επαναφυτεύονται κάθε χρόνο. Μεταξύ συμβατικών υποχρεώσεων, ανανέωσης γέρικων κλημάτων και αντικατάστασης άρρωστων αμπελιών, αυτές οι φυτεύσεις δεν μεταφράζονται απαραίτητα σε μια ανανεωμένη εμπιστοσύνη των αμπελουργών για το μέλλον. Αντίθετα, η εξέλιξη του ποικιλιακού προφίλ λέει πολλά για την προσαρμογή του κλάδου στις νέες προτιμήσεις των καταναλωτών.
Μια έρευνα που διεξήχθη από τη διεπαγγελματική οργάνωση της Καλιφόρνιας, Allied Grape Growers (AGG), δείχνει ότι από τα 7,7 εκατ. φυτά αμπέλου που διατέθηκαν στην αγορά το 2025, σχεδόν το 9% αφορούσε το Sauvignon Blanc, τη δεύτερη πιο φυτευμένη λευκή ποικιλία μετά το Chardonnay. Σύμφωνα με τον Jeff Bitter, πρόεδρο της AGG, οι παραγωγικές εκτάσεις Sauvignon Blanc στην Καλιφόρνια που προορίζονται για την παραγωγή κρασιών με τιμή μεταξύ 11$ και 25$ αναμένεται να αυξηθούν κατά 10% μεταξύ 2025 και 2028.
Προς νέα ποικιλιακά μείγματα
Η τάση αυτή δεν περιορίζεται στην Καλιφόρνια. Στην Αυστραλία, για πρώτη φορά το 2024, η παραγωγή λευκών ποικιλιών ξεπέρασε εκείνη των κόκκινων, αντιπροσωπεύοντας το 51% της συνολικής σοδειάς. Το Chardonnay και το Pinot Gris συγκαταλέγονται πλέον στις προτεραιότητες των αμπελουργών, μαζί με μεσογειακές ποικιλίες που μπορούν να αντισταθούν καλύτερα στις υψηλές θερμοκρασίες διατηρώντας παράλληλα καλό επίπεδο οξύτητας, όπως το Vermentino ή το Fiano.
Το Pinot Gris καλύπτει πλέον μεγαλύτερη έκταση από το Merlot, ενώ κόκκινες ποικιλίες ικανές να παράγουν ελαφρύτερα κρασιά –όπως το Grenache– περιλαμβάνονται στις νέες φυτεύσεις και στα επανεμβολιασμένα κλήματα. Σήμερα, τρεις από τις πέντε πιο φυτευμένες ποικιλίες στην Αυστραλία είναι λευκές: το Chardonnay, το Sauvignon Blanc και το Pinot Gris.
Συρρίκνωση και μετάβαση προς τη φρεσκάδα
Στη Χιλή, η έκταση του αμπελώνα μειώθηκε κατά 25% έως 30% τα τελευταία χρόνια. Πίσω όμως από αυτή τη συνολική συρρίκνωση συντελείται επίσης μια μετάβαση προς λευκές ποικιλίες, οι οποίες συνδέονται με πιο φρέσκα προφίλ, καθώς συχνά προέρχονται από παραθαλάσσιες ζώνες. Ιστορικά κυριαρχούμενος από κόκκινες ποικιλίες, ο χιλιανός αμπελώνας είδε τις τελευταίες να συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος των εκριζώσεων.
Ενώ οι εκτάσεις φαίνεται τώρα να σταθεροποιούνται, ο Marco Adam, μεσίτης στη Ciatti Chile, παρατηρεί πράγματι μια προτίμηση για τις λευκές ποικιλίες. «Τα περισσότερα αμπέλια που φυτεύονται αυτή τη στιγμή είναι Sauvignon Blanc με λίγο Pinot Gris. Δεν υπάρχει καθόλου Pinot Noir, για παράδειγμα».
Ανάκαμψη των φυτεύσεων
Μετά από μια φάση γενικευμένων εκριζώσεων, οι φυτεύσεις στη Χιλή επανήλθαν, μερικές φορές λόγω έλλειψης βιώσιμης οικονομικής εναλλακτικής λύσης. «Κάποτε, οι κερασιές ήταν εξαιρετικά κερδοφόρες. Πολλοί παραγωγοί είχαν τότε εγκαταλείψει το αμπέλι προς όφελός τους. Στη συνέχεια, για διάφορους λόγους, αυτός ο τομέας κατέρρευσε. Όσον αφορά τις καλλιέργειες, υπάρχουν λίγες εναλλακτικές λύσεις, γεγονός που εξηγεί εν μέρει την επανέναρξη των φυτεύσεων αμπέλου».
Σε αυτό προστίθενται και πιο συγκυριακοί παράγοντες: «Φέτος, η τιμή των σταφυλιών καθορίστηκε σε υψηλό επίπεδο, προσφέροντας μια ανάσα στους αμπελουργούς που είχαν υποστεί πέντε χρόνια χαμηλών τιμών. Αυτό εξηγεί επίσης γιατί ανεστάλησαν οι εκριζώσεις». Ωστόσο, ο μεσίτης δεν προβλέπει επιστροφή στις παλιές εκτάσεις. «Δεν νομίζω ότι θα ανακτήσουμε το 30% των εκτάσεων που εκριζώθηκαν, αλλά η τάση έχει σταθεροποιηθεί. Οι εκριζώσεις έχουν κόστος και, για να δικαιολογηθούν, πρέπει να υπάρχει μια κερδοφόρα εναλλακτική λύση. Σήμερα, αυτή η εναλλακτική δεν υπάρχει».
Άνοδος σε υψόμετρο και ποιοτική αναδιοργάνωση
Στην άλλη πλευρά των Άνδεων, ο αμπελοοινικός κλάδος βρίσκεται επίσης σε βαθύ προβληματισμό και ο αμπελώνας αναδιαρθρώνεται σταδιακά γύρω από τις πιο ποιοτικές ζώνες, οι οποίες συχνά βρίσκονται σε μεγάλο υψόμετρο. «Η κύρια αναδιάρθρωση του αμπελώνα μας έγινε τη δεκαετία του 1990, όταν ξεκινήσαμε τη μετάβαση από γενικές ποικιλίες σε ποικιλίες όπως το Malbec, το Bonarda ή το Torrontés», υπενθυμίζει ο Juan Manuel Palomo, επικεφαλής του Camera Argentina de Vinos a Granel (Επιμελητήριο Χύμα Οίνων Αργεντινής).
«Σήμερα, παρατηρούμε τις τάσεις της παγκόσμιας αγοράς, οι οποίες δείχνουν μια σαφή στροφή προς τα λευκά κρασιά, ενώ τα κόκκινα υποχωρούν. Γνωρίζουμε ότι πρέπει να παρέμβουμε για να προσαρμόσουμε τόσο το χρώμα των προσφερόμενων κρασιών όσο και τους αλκοολικούς τους βαθμούς». Αυτή η εξέλιξη αποτυπώνεται ήδη στη διαμόρφωση του αμπελώνα: η κοιλάδα Uco (Valle de Uco), ωθούμενη από τα ορεινά της terroir που είναι φημισμένα για το ποιοτικό τους δυναμικό, συνεχίζει να κερδίζει έδαφος εις βάρος των περιοχών ανατολικά της Mendoza, οι οποίες ιστορικά είναι θερμότερες και περισσότερο προσανατολισμένες στην παραγωγή χύμα κρασιού.
Σύντομοι κύκλοι και αβεβαιότητες της αγοράς
Τέλος, η Νότια Αφρική δεν μένει έξω από αυτή την κίνηση, παρόλο που ο αμπελώνας της διαθέτει ήδη μια πλειοψηφική αναλογία λευκών ποικιλιών. Συνολικά, η εθνική έκταση έχει μειωθεί σημαντικά κατά την τελευταία πενταετία, αλλά η εξέλιξη δεν είναι γραμμική.
«Είχαμε μια καλή σοδειά το 2025 σε ένα ευνοϊκό περιβάλλον αγοράς», υπενθυμίζει ο Magnus Kriel, οινολόγος και διευθυντής της Merwida, ενός σημαντικού κτήματος που βρίσκεται στην κοιλάδα Breede River, ανατολικά του Κέιπ Τάουν. «Η εμπιστοσύνη επέστρεψε τότε στον αμπελοοινικό κλάδο: οι παραγωγοί άρχισαν ξανά να παραγγέλνουν φυτά και να επαναφυτεύουν το 2024 και το 2025 μετά από αρκετά κύματα εκριζώσεων. Στη συνέχεια, ήδη από τα τέλη του 2025, η κατάσταση επιδεινώθηκε ραγδαία και πολλές από αυτές τις παραγγελίες ακυρώθηκαν».
Προς μια νέα κανονικότητα
Η Merwida, ωστόσο, διατηρεί την πορεία της: μέσα σε διάστημα δύο ή τριών ετών, η έκταση του αμπελώνα της αυξήθηκε κατά περίπου 2.000 στρέμματα (200 εκτάρια) για να φτάσει σήμερα σχεδόν τα 10.000 στρέμματα. «Φυτεύουμε Pinot Gris επειδή η ζήτηση για αυτή την ποικιλία παραμένει ισχυρή. Συνεχίζουμε επίσης να φυτεύουμε Sauvignon Blanc και Chardonnay για να ανανεώσουμε τα γερασμένα κλήματά μας, και πάλι σε ένα πλαίσιο σταθερής ζήτησης. Αντίθετα, φυτεύουμε λίγα κόκκινα, εκτός από λίγο Malbec και την αντικατάσταση παλιών κλημάτων Merlot και Cabernet. Φέτος, η αναλογία κόκκινων-λευκών είναι 36:64, αλλά ο στόχος μου είναι μάλλον το 30:70», αναφέρει ο Magnus Kriel.
Αν και προβλέπει ένα δύσκολο 2026 για τους περισσότερους Νοτιοαφρικανούς παραγωγούς, ο οινολόγος παραμένει αισιόδοξος, εκτιμώντας ότι πρέπει «να συνεχίσουμε να προχωράμε». Άλλοι παράγοντες του κλάδου εμφανίζονται προσεκτικοί: «Πολλοί συνεταιρισμοί ζήτησαν από τα μέλη τους να διατηρήσουν το status quo και να μην φυτέψουν, εν αναμονή μιας επιστροφής στην κανονικότητα. Ας ελπίσουμε ότι αυτή η επανεξισορρόπηση θα συμβεί, ακόμη και αν αναμφίβολα θα πάρει τη μορφή μιας νέας κανονικότητας».
