Η παραγωγή πρωτεϊνούχων καλλιεργειών αποτελεί σύνθετη πρόκληση που συνδέεται με την κλιματική αλλαγή, τη λειτουργία των αγορών και την ενεργή συμμετοχή των αγροτών. Αυτό ήταν το βασικό συμπέρασμα της διασταυρούμενης επίσκεψης του Δικτύου της ΕΕ για την ΚΑΠ, η οποία πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή 17 εκπροσώπων από 11 Επιχειρησιακές Ομάδες οκτώ κρατών-μελών.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν η προσαρμογή των καλλιεργειών στις ακραίες καιρικές συνθήκες, η γεωργία χαμηλών εισροών, η διαφοροποίηση των αμειψισπορών, η μεταποίηση και η δημιουργία αποτελεσματικών αλυσίδων αξίας. Οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν ότι οι μεγάλες διακυμάνσεις των αποδόσεων από χρονιά σε χρονιά και από περιοχή σε περιοχή δυσκολεύουν την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων. Η θερμική και υδατική καταπόνηση καθιστούν αναγκαίες τις μακροχρόνιες δοκιμές, τη χρήση προσαρμοσμένου γενετικού υλικού, τις καλλιέργειες κάλυψης και τη λειτουργία αγροκτημάτων επίδειξης.
Ιδιαίτερη σημασία αποδόθηκε στην εμπιστοσύνη των παραγωγών. Η υιοθέτηση νέων καλλιεργειών και πρακτικών δεν είναι αυτόματη, καθώς απαιτεί τεκμηριωμένα αποτελέσματα, καθαρή ενημέρωση για τα οφέλη και τους κινδύνους και συστηματική ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ αγροτών. Οι σύντομες περίοδοι υλοποίησης πολλών έργων θεωρήθηκαν ανεπαρκείς τόσο για τη δημιουργία συνεκτικών ομάδων όσο και για την αξιόπιστη παρακολούθηση των αποτελεσμάτων.
Η επιτόπια επίσκεψη στην Επιχειρησιακή Ομάδα «PROFAT» προσέφερε πρακτικά παραδείγματα καλλιέργειας σόγιας υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνη χωρίς φυτοφάρμακα και ζιζανιοκτόνα. Οι συμμετέχοντες εξέτασαν την παραγωγή σόγιας και κτηνοτροφικού μπιζελιού, τη γεωργία ακριβείας, τη μετάβαση στη μη άροση, τη βελτίωση του εδάφους και την επεξεργασία σπόρων. Παράλληλα, συνέκριναν την υγρασία και τη δομή του εδάφους, την ανάπτυξη των ριζών, την παρουσία ζιζανίων και τη συμπεριφορά διαφορετικών συστημάτων διαχείρισης.
Ωστόσο, η τεχνική επιτυχία δεν αρκεί. Χωρίς σταθερή αγορά, δίκαιες τιμές, σύνδεση με μεταποιητές και αγοραστές και δυνατότητα συγκέντρωσης επαρκών ποσοτήτων, οι παραγωγοί δύσκολα θα επενδύσουν. Ως λύσεις προτάθηκαν η συνεργασία μεταξύ αγροτών, οι μικρές αλυσίδες εφοδιασμού, η μεταποίηση στο αγρόκτημα και η αξιοποίηση υποπροϊόντων.
Από τη συνάντηση προέκυψαν τρεις βασικές κατευθύνσεις συνεργασίας: ένα δίκτυο αγροκτημάτων επίδειξης, η ανάπτυξη τοπικών αλυσίδων αξίας και η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δικτύου παραγωγών, συμβούλων και ερευνητών.
Η επιτυχία των πρωτεϊνούχων καλλιεργειών απαιτεί μακροχρόνια έρευνα, κατάλληλο εξοπλισμό, αξιόπιστα δίκτυα και βιώσιμες αγορές που θα συνδέουν την παραγωγή με τη μεταποίηση και τον τελικό καταναλωτή.
