Αυξημένη προσοχή στους οπωρώνες εσπεριδοειδών απαιτεί η φθινοπωρινή περίοδος, καθώς οι καιρικές συνθήκες ευνοούν την ανάπτυξη εχθρών που μπορούν να επηρεάσουν τόσο την παραγωγή όσο και την εμπορική ποιότητα των καρπών.
Στο σχετικό τεχνικό δελτίο, το Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Ηρακλείου δίνει οδηγίες για την αντιμετώπιση των προσβολών, με ιδιαίτερη έμφαση στην παρακολούθηση των δέντρων, στα καλλιεργητικά μέτρα και στις στοχευμένες επεμβάσεις.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η μύγα της Μεσογείου, καθώς υπάρχει σοβαρός κίνδυνος προσβολών στις πολύ πρώιμες ποικιλίες πορτοκαλιών και μανταρινιών που αρχίζουν να ωριμάζουν. Παρότι αυτή την περίοδο καταγράφονται μέτριες συλλήψεις στο δίκτυο παγίδευσης του Κέντρου, οι καιρικές συνθήκες παραμένουν ευνοϊκές για αύξηση του πληθυσμού.
Οι προσβολές ξεκινούν με τον αποπρασινισμό των καρπών. Τα θηλυκά τοποθετούν τα αυγά κάτω από τη φλούδα και οι προνύμφες τρέφονται με τη σάρκα, προκαλώντας σήψεις και διευκολύνοντας δευτερογενείς μολύνσεις. Μεγαλύτερη ευαισθησία παρουσιάζουν οι λεπτόφλουδες ποικιλίες.
Για την προληπτική αντιμετώπιση συστήνεται μαζική παγίδευση με παγίδες «προσέλκυσης και θανάτωσης», σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή. Η αποτελεσματικότητα αυξάνεται όταν η εφαρμογή γίνεται πριν από την πλήρη ωρίμαση και καλύπτει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη έκταση. Η συνεργασία μεταξύ παραγωγών και, όπου χρειάζεται, η ενίσχυση της περιμέτρου του οπωρώνα με πρόσθετες παγίδες μπορούν να ενισχύσουν την προστασία.
Το δελτίο τοποθετεί την έναρξη των ψεκασμών κάλυψης στην πλήρη ωρίμαση των καρπών, επισημαίνοντας ότι η ανάγκη και η συχνότητα επανάληψης εξαρτώνται από την ένταση της προσβολής και τη διάρκεια δράσης του σκευάσματος. Καθοριστική είναι η τήρηση του χρόνου μεταξύ τελευταίας επέμβασης και συγκομιδής. Παράλληλα, χρειάζεται συστηματική συλλογή και απομάκρυνση ή καταστροφή των προσβεβλημένων φρούτων, ακόμη και άλλων ειδών που υπάρχουν στον οπωρώνα.
Ιδιαίτερη επιτήρηση απαιτούν οι λεμονιές για τον τετράνυχο Eutetranychus orientalis, ο οποίος προκαλεί μεγαλύτερες ζημιές το φθινόπωρο. Αναπτύσσεται κυρίως κατά μήκος της κεντρικής νεύρωσης στην πάνω επιφάνεια των φύλλων. Χαρακτηριστικά συμπτώματα είναι η σταχτιά όψη του φυλλώματος και οι αποχρωματισμοί των καρπών, ενώ σοβαρές προσβολές οδηγούν σε φυλλόπτωση, εξασθένηση των δέντρων και μειωμένη παραγωγή. Όταν διαπιστωθούν συμπτώματα, το Κέντρο συστήνει άμεση αντιμετώπιση.
Αυξημένοι εμφανίζονται επίσης οι πληθυσμοί των ευαίσθητων προνυμφικών σταδίων της φθινοπωρινής γενιάς των κοκκοειδών, όπως η κόκκινη ψώρα, η παρλατόρια και η μυτιλόμορφη ψώρα. Το καθάρισμα και το αραίωμα της πυκνής βλάστησης βελτιώνουν τον αερισμό και περιορίζουν την υγρασία. Στα προσβεβλημένα δέντρα συστήνεται επέμβαση με εγκεκριμένα σκευάσματα, με προτίμηση σε επιλογές ήπιας δράσης για τα ωφέλιμα έντομα.
Για τον ψευδόκοκκο, που σχηματίζει λευκές αποικίες και μελιτώδεις εκκρίσεις σε καρπούς, φύλλα και κλαδιά, το όριο που αναφέρει το δελτίο για αντιμετώπιση είναι προσβολή καρπών μεγαλύτερη από 10%. Όταν συνυπάρχει με άλλα κοκκοειδή, μπορεί να πραγματοποιηθεί συνδυασμένη επέμβαση.
Οι φθινοπωρινές συνθήκες ευνοούν και τον διαλευρώδη, ιδιαίτερα σε δέντρα με νεαρή βλάστηση, πυκνό φύλλωμα και αυξημένη υγρασία. Οι μελιτώδεις εκκρίσεις του ευνοούν την ανάπτυξη καπνιάς, η οποία ρυπαίνει και υποβαθμίζει εμπορικά τους καρπούς. Η αφαίρεση και απομάκρυνση των λαίμαργων βλαστών και η ισορροπημένη άρδευση αποτελούν βασικά μέτρα περιορισμού των προσβολών.
Τέλος, το σκάσιμο των καρπών σε ορισμένες ποικιλίες πορτοκαλιών και μανταρινιών συνδέεται με απότομες μεταβολές της θερμοκρασίας και της υγρασίας κατά την ωρίμαση. Πρόκειται για φυσιολογική ανωμαλία, όταν η φλούδα δεν ακολουθεί την ταχύτερη ανάπτυξη της σάρκας. Η ορθή διαχείριση των αρδεύσεων συμβάλλει στον περιορισμό του φαινομένου.
Κεντρική σύσταση του Κέντρου είναι η αποφυγή αλόγιστων ψεκασμών, που εξοντώνουν τα ωφέλιμα έντομα και μπορούν να προκαλέσουν εξάρσεις επιβλαβών πληθυσμών. Οι επεμβάσεις πρέπει να δικαιολογούνται από την οικονομική ζημιά στην καλλιέργεια και να γίνονται με εγκεκριμένα προϊόντα, ακολουθώντας πιστά τις οδηγίες της ετικέτας.
