Η Παγκόσμια Ημέρα για το Νερό (World Water Day) καθιερώθηκε στη συνδιάσκεψη του ΟΗΕ σχετικά με το περιβάλλον και την ανάπτυξη, που πραγματοποιήθηκε στο Ρίο Ντε Τζανέιρο το 1992.
Τη σχετική απόφαση πήρε η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 22 Δεκεμβρίου του 1992, που όρισε την 22η Μαρτίου ως Παγκόσμια Ημέρα Νερού. Η φετινή (2023) Παγκόσμια Ημέρα για το Νερό αναφέρεται στην επιτάχυνση των αλλαγών για την επίλυση της κρίσης στην ύδρευση και την υγιεινή. Ο φετινός εορτασμός συμπίπτει με την έναρξη της Διάσκεψης του ΟΗΕ για το νερό 2023 (22-24 Μαρτίου, Νέα Υόρκη).
Το νερό είναι ένας από τους πολυτιμότερους πόρους του κόσμου, που καθιστά τη Γη έναν μοναδικό πλανήτη γεμάτο ζωή. Είναι απαραίτητο για την επισιτιστική ασφάλεια, τη διατροφή, την υγεία, την ενέργεια, τη βιοποικιλότητα και το περιβάλλον.
Η χρήση του νερού αυξάνεται παγκοσμίως κατά περίπου 1% ετησίως τα τελευταία 40 χρόνια και αναμένεται να αυξηθεί με παρόμοιο ρυθμό έως το 2050, λόγω του συνδυασμού της πληθυσμιακής αύξησης, της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης και των μεταβαλλόμενων καταναλωτικών προτύπων. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της αύξησης συγκεντρώνεται σε χώρες μεσαίου και χαμηλότερου εισοδήματος, ιδιαίτερα στις αναδυόμενες οικονομίες.
Η ζήτηση της ανθρωπότητας για νερό μεγαλώνει. Η πίεση στους υδάτινους πόρους αυξάνεται λόγω της υπερχρήσης, της ρύπανσης και της κλιματικής αλλαγής. Εξαιτίας της δημογραφικής έκρηξης, της οικονομικής ανάπτυξης και των εξελίξεων στο μοντέλο κατανάλωσης η παγκόσμια ζήτηση για νερό αναμένεται να αυξηθεί κατά 20-30% σε σχέση με το τρέχον επίπεδο ως το 2050, αναφέρουν ο ΟΗΕ και η UNESCO στη φετινή ετήσια έκθεσή τους.
Από γεωργική σκοπιά, έχουν παρατηρηθεί αρνητικές συνέπειες, καθώς λιγότερο νερό είναι διαθέσιμο για άρδευση, οδηγώντας σε μειωμένη επισιτιστική ασφάλεια και χαμηλότερα εισοδήματα διαβίωσης των αγροτών.
Παρακάτω παρατίθενται ορισμένα σημαντικά στοιχεία για το νερό:
- 1,4 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν ετησίως και 74 εκατομμύρια θα μειώσουν τη ζωή τους από ασθένειες που σχετίζονται με την κακή ύδρευση, την αποχέτευση και την υγιεινή. (ΠΟΥ 2022)
- 1 στους 4 ανθρώπους – 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως – στερείται ασφαλούς πόσιμου νερού. (ΠΟΥ/UNICEF 2021)
- Σχεδόν ο μισός παγκόσμιος πληθυσμός – 3,6 δισεκατομμύρια άνθρωποι – στερείται ασφαλούς αποχέτευσης (ΠΟΥ/UNICEF 2021)
- Σε παγκόσμιο επίπεδο, το 44% των οικιακών λυμάτων δεν επεξεργάζεται με ασφάλεια (UN-Water 2021)
- Το 80% των ανθρώπων που χρησιμοποιούν μη ασφαλείς πηγές ύδατος ζουν σε αγροτικές περιοχές.
- Περίπου το 70% του συνόλου του νερού που προέρχεται από τα ποτάμια, τις λίμνες και τον υδροφόρο ορίζοντα χρησιμοποιείται για την άρδευση.
Να αναφέρουμε πως το 2015, ο κόσμος δεσμεύτηκε για το Στόχο Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDG) 6 ως μέρος της Ατζέντας του 2030 – την υπόσχεση ότι όλοι θα έχουν διαχειριστεί με ασφάλεια το νερό και την αποχέτευση μέχρι το 2030.
Ωστόσο, τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να εργάζονται κατά μέσο όρο τέσσερις φορές γρηγορότερα για να ανταποκριθούν έγκαιρα στον SDG 6, αλλά αυτή δεν είναι μια κατάσταση που μπορεί να επιλύσει κανένας παράγοντας ή ομάδα.
Ενδεικτικά παρατίθενται ορισμένες επιδιώξεις του ως άνω στόχου:
- Έως το 2030, επίτευξη καθολικής και ισότιμης πρόσβασης σε ασφαλές και προσιτό πόσιμο νερό για όλους.
- Έως το 2030, επίτευξη επαρκούς και ισότιμης πρόσβασης σε εγκαταστάσεις/συστήματα υγιεινής για όλου, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στις ανάγκες των γυναικών και των κοριτσιών καθώς και εκείνων που βρίσκονται σε ευάλωτες καταστάσεις.
- Έως το 2030, βελτίωση της ποιότητας του νερού, μέσω της μείωσης της ρύπανσης, της εξάλειψης των απορρίψεων, της ελαχιστοποίησης της απελευθέρωσης επικίνδυνων χημικών και υλικών, της μείωσης, κατά το ήμισυ, του ποσοστού των ανεπεξέργαστων υγρών αποβλήτων, καθώς και της σημαντικής αύξησης της ανακύκλωσης και της ασφαλούς επαναχρησιμοποίησης του νερού σε παγκόσμιο επίπεδο.
- Έως το 2030, ουσιαστική αύξηση της αποδοτικότητας της χρήσης του ύδατος σε όλους τους τομείς και διασφάλιση της βιώσιμης άντλησης και προμήθειας πόσιμου νερού, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η λειψυδρία και να μειωθεί σημαντικά ο αριθμός των ανθρώπων που πλήττονται από την έλλειψη νερού.
• Έως το 2030, εφαρμογή της ολοκληρωμένης διαχείρισης των υδατικών πόρων, σε όλα τα επίπεδα, συμπεριλαμβανομένου μέσω της διασυνοριακής συνεργασίας, ως ενδείκνυται.
Αντόνιο Γκουτέρες: Το μήνυμα με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Νερού
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες με αφορμή τη σημερινή ημέρα αναφέρει μεταξύ άλλων στο μήνυμά του: «Το νερό είναι η ψυχή του κόσμου μας. Από την υγεία και τη διατροφή, έως την εκπαίδευση και τις υποδομές, το νερό είναι ζωτικής σημασίας για κάθε πτυχή της ανθρώπινης επιβίωσης και ευημερίας, καθώς και για την οικονομική ανάπτυξη και ευημερία κάθε έθνους.
Αλλά σταγόνα-σταγόνα, αυτή η πολύτιμη ψυχή δηλητηριάζεται από τη ρύπανση και αποστραγγίζεται από την υπερβολική χρήση, με τη ζήτηση νερού να αναμένεται να υπερβεί την προσφορά κατά 40% μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
Εν τω μεταξύ, η κλιματική αλλαγή σπέρνει τον όλεθρο στον φυσικό κύκλο του νερού. Η ρύπανση από τα αέρια του θερμοκηπίου συνεχίζει να αυξάνεται σε επίπεδα ρεκόρ όλων των εποχών, θερμαίνοντας το κλίμα του κόσμου σε επικίνδυνα επίπεδα. Αυτό επιδεινώνει τις καταστροφές που σχετίζονται με το νερό, τις επιδημίες ασθενειών, τη λειψυδρία και την ξηρασία, ενώ προκαλεί ζημιές στις υποδομές, την παραγωγή τροφίμων και τις αλυσίδες εφοδιασμού.
Το θέμα της φετινής Παγκόσμιας Ημέρας Νερού μας υπενθυμίζει το κόστος αυτών των αποτυχιών για τα δισεκατομμύρια των ανθρώπων που δεν έχουν πρόσβαση σε ασφαλές νερό και αποχέτευση».
