Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαιώνει την αποτελεσματικότητα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο για απλούστευση των κανόνων και περιορισμό του κόστους για τους αγρότες.
Θετικό παραμένει, έπειτα από περισσότερα από 30 χρόνια εφαρμογής, το αποτύπωμα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την αντιμετώπιση της νιτρορύπανσης από γεωργικές δραστηριότητες. Σήμερα δημοσιεύτηκε η πρώτη ολοκληρωμένη αξιολόγηση της σχετικής οδηγίας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι ισχύοντες κανόνες εξακολουθούν να αποτελούν βασικό εργαλείο προστασίας των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων της Ευρώπης.
Η οδηγία για τη νιτρορύπανση θεσπίστηκε το 1991, με στόχο την πρόληψη και τη μείωση της ρύπανσης που προκαλείται από νιτρικά άλατα γεωργικής προέλευσης. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να παρακολουθούν την ποιότητα των υδάτων, να εντοπίζουν τις ευπρόσβλητες ζώνες και να καταρτίζουν προγράμματα δράσης, τα οποία περιλαμβάνουν κανόνες για τη χρήση λιπασμάτων και την αποθήκευση της κοπριάς.
Σύμφωνα με την αξιολόγηση της Επιτροπής, η εφαρμογή της οδηγίας συνέβαλε στη βελτίωση της διαχείρισης των θρεπτικών στοιχείων και στον περιορισμό της νιτρορύπανσης σε πολλές περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρά την πρόοδο, ωστόσο, η περίσσεια θρεπτικών ουσιών σε ποτάμια, λίμνες, υπόγεια και θαλάσσια ύδατα εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή περιβαλλοντική πρόκληση, απειλώντας τη βιοποικιλότητα, την ποιότητα του πόσιμου νερού και τη δημόσια υγεία.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην ανάγκη απλούστευσης της εφαρμογής των μέτρων. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι ο διοικητικός φόρτος είναι σημαντικός, κυρίως για τις μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις, και προαναγγέλλει συνεργασία με τα κράτη μέλη για την προσαρμογή των κανόνων στις τοπικές συνθήκες. Στο επίκεντρο θα βρεθούν οι ημερολογιακοί περιορισμοί στις γεωργικές εργασίες, η καλύτερη διαχείριση των θρεπτικών ουσιών και η αξιοποίηση σύγχρονων πρακτικών σε επίπεδο εκμετάλλευσης.
Η αποτελεσματικότερη χρήση αζώτου και οργανικών λιπασμάτων μπορεί να αποφέρει διπλό όφελος. Από τη μία πλευρά, να προστατεύσει τα ύδατα και, από την άλλη, να μειώσει το κόστος παραγωγής, περιορίζοντας την εξάρτηση των αγροτών από εισαγόμενα ανόργανα λιπάσματα, οι τιμές των οποίων επηρεάζονται άμεσα από τις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
Παράλληλα, εξετάζεται η διεύρυνση της αξιοποίησης επεξεργασμένων προϊόντων κοπριάς και βιοχώνευσης ως βιολιπασμάτων, υπό αυστηρές περιβαλλοντικές προϋποθέσεις. Η κατεύθυνση αυτή μπορεί να ενισχύσει την κυκλική οικονομία και τη στρατηγική αυτονομία της ευρωπαϊκής γεωργίας.
Η Επιτροπή επισημαίνει, τέλος, ότι απαιτείται εντονότερη παρέμβαση σε περιοχές με υψηλή συγκέντρωση ζωικού κεφαλαίου, όπου οι πιέσεις στα ύδατα παραμένουν αυξημένες. Οι νέες εκθέσεις για την περίοδο 2020-2023 θα αποτελέσουν τη βάση για τον επόμενο κύκλο εφαρμογής, με στόχο εξυπνότερους κανόνες, λιγότερη γραφειοκρατία και ουσιαστικότερα αποτελέσματα για το περιβάλλον και τον αγροτικό κόσμο.
