Ένα νέο εργαλείο θα συμβάλει στην αξιολόγηση της βιωσιμότητας της παραγωγής, επεξεργασίας, διανομής και κατανάλωσης τροφίμων στην ΕΕ υπό περιβαλλοντικό, κοινωνικό και οικονομικό πρίσμα.
Ο μετασχηματισμός του συστήματος τροφίμων αποτελεί επείγουσα πρόκληση για την επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης και των βασικών προτεραιοτήτων πολιτικής της ΕΕ, μεταξύ των οποίων μια αποδοτική ως προς τη χρήση των πόρων, ανταγωνιστική και χωρίς αποκλεισμούς οικονομία, που προβλέπεται από την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία.
Ταυτόχρονα, η κατανόηση του συστήματος τροφίμων μέσω ενός συνδυασμού περιβαλλοντικών, οικονομικών, κοινωνικών και υγειονομικών φακών παραμένει πρόκληση. Στο πλαίσιο αυτό, η αποτελεσματική παρακολούθηση της μετάβασης σε βιώσιμα συστήματα τροφίμων αποτελεί θεμελιώδες χαρακτηριστικό που βοηθά τους ερευνητές, τα ενδιαφερόμενα μέρη και τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων να παρακολουθούν την πρόοδο και να θέτουν προτεραιότητες για μελλοντικές δράσεις.
Για την επίτευξη αυτού του στόχου, το Κοινό Κέντρο Ερευνών της ΕΕ έχει καθορίσει ένα πλαίσιο παρακολούθησης και έναν σχετικό πίνακα που παρέχει μια ολοκληρωμένη εικόνα των περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων του συστήματος τροφίμων της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων της διατροφής στην υγεία.
Τι πρέπει να παρακολουθείται
Το σύστημα τροφίμων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην επίτευξη των στόχων της Πράσινης Συμφωνίας. Με βάση την εκτεταμένη έρευνα, έχει πλέον δημιουργηθεί ένα ειδικό, ολοκληρωμένο εργαλείο για την αξιολόγηση της βιωσιμότητας που σχετίζεται με την παραγωγή, την επεξεργασία, τη διανομή και την κατανάλωση τροφίμων έως τα απόβλητα, σε όλες τις διαστάσεις της βιωσιμότητας.
Για να καταστεί δυνατή η διαδικασία παρακολούθησης, το ΚΚΕρ ανέπτυξε έναν πίνακα εργαλείων που απορρέει από ένα εννοιολογικό μοντέλο που βασίζεται στην επιστημονική βιβλιογραφία και την ανάλυση πολιτικής. Ο πίνακας καλύπτει τρεις βασικές διαστάσεις βιωσιμότητας (περιβαλλοντική, κοινωνική και οικονομική), οργανωμένες σε ειδικούς θεματικούς τομείς και τομείς.
Παρέχει μια ολοκληρωμένη και διατομεακή επισκόπηση της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων, καλύπτοντας όλες τις συνιστώσες της – από την πρωτογενή προπαραγωγή και παραγωγή έως την επεξεργασία, τη διανομή, την κατανάλωση και τη διάθεση τροφίμων – και τις διάφορες πτυχές βιωσιμότητας.
Περιήγηση στον πίνακα εργαλείων
Οι επιδόσεις του συστήματος τροφίμων της ΕΕ αξιολογούνται με τη χρήση δεικτών που προέρχονται από δημόσιες πηγές δεδομένων ή επιστημονική έρευνα και οργανώνονται σε ιεραρχικό πλαίσιο. Όταν αναλύονται από κοινού, οι δείκτες αυτοί μπορούν να αξιολογήσουν την κατάσταση και τις τάσεις βιωσιμότητας του συστήματος τροφίμων της ΕΕ.
Πάνω από 300 δείκτες έχουν ελεγχθεί ως προς την καταλληλότητα για τον σκοπό και τη συνεχή παροχή δεδομένων, οι οποίοι κατηγοριοποιήθηκαν ως τίτλος, δευτερεύων και σύμβολο κράτησης θέσης. Οι πρωταρχικοί και δευτερεύοντες δείκτες έχουν επιλεγεί για συμπερίληψη στον πίνακα εργαλείων, ενώ τα σύμβολα κράτησης θέσης επισημαίνουν τις αναπτυξιακές προτεραιότητες.
Η πρώτη δημοσίευση του πίνακα περιλαμβάνει 44 πρωταρχικούς δείκτες που παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τις σημαντικότερες πτυχές της βιωσιμότητας του συστήματος τροφίμων της ΕΕ, οι οποίοι συνδέονται με πτυχές του κλίματος (ρύπανση, βιοποικιλότητα, οικονομική βιωσιμότητα), το περιβάλλον των τροφίμων, τη διατροφή και τις αντίστοιχες επιπτώσεις τους στην υγεία. Αυτό υπογραμμίζει επίσης τους άρρηκτους δεσμούς μεταξύ υγιών ανθρώπων, υγιών κοινωνιών και υγιούς πλανήτη.
Ο πίνακας θα εξελίσσεται με την πάροδο του χρόνου και θα περιλαμβάνει νέους δείκτες σύμφωνα με τις επιστημονικές, τεχνικές και πολιτικές εξελίξεις. Η σύνδεση των υφιστάμενων δεικτών με το εννοιολογικό πλαίσιο αποκάλυψε κενά γνώσης, ανοίγοντας τον δρόμο για περαιτέρω έρευνα.
Επί του παρόντος, τα περισσότερα από τα κενά συνδέονται με την επεξεργασία, τη διανομή και την κατανάλωση τροφίμων. Οι τομείς αυτοί διέπονται κυρίως από τον ιδιωτικό τομέα, με περιορισμένα δημόσια προσβάσιμα δεδομένα. Η διερεύνηση εναλλακτικών πηγών, όπως τα μαζικά δεδομένα, μπορεί να είναι ένας τρόπος για να προχωρήσουμε.
Ωστόσο, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη διασφάλιση της ποιότητας των δεδομένων, συμπεριλαμβανομένης της παροχής δεδομένων σε τακτά χρονικά διαστήματα με πλήρη γεωγραφική κάλυψη.
