Η αυστηροποίηση των μέτρων για τις μετακινήσεις και τις σφαγές αιγοπροβάτων ενόψει της πασχαλινής περιόδου φέρνει στο προσκήνιο τη συνεχιζόμενη ανησυχία των αρχών για την εξάπλωση της ευλογιάς των ζώων, μιας επιζωοτίας που έχει επηρεάσει σημαντικά τον κτηνοτροφικό τομέα τα τελευταία δύο χρόνια.
Σύμφωνα με σχετική εγκύκλιο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, παρότι η επιδημιολογική εικόνα εμφανίζει τάσεις αποκλιμάκωσης στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας, οι κίνδυνοι παραμένουν και απαιτείται αυστηρή συμμόρφωση όλων των εμπλεκόμενων φορέων στα μέτρα βιοασφάλειας.
Η περίοδος του Πάσχα αποτελεί παραδοσιακά μια περίοδο αυξημένης ζήτησης για κρέας αιγοπροβάτων, γεγονός που οδηγεί σε έντονη κινητικότητα στην αγορά και στις μετακινήσεις ζώων. Ωστόσο, η ίδια αυτή κινητικότητα μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη διασπορά της νόσου, εφόσον δεν τηρηθούν οι προβλεπόμενοι κανόνες. Οι αρμόδιες υπηρεσίες επισημαίνουν ότι οποιαδήποτε παράνομη μετακίνηση ή πλημμελής εφαρμογή των μέτρων θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε αυστηρότερα περιοριστικά μέτρα από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής .
Στο πλαίσιο αυτό, ισχύει καθολική απαγόρευση μετακινήσεων αιγοπροβάτων εντός των ζωνών προστασίας και επιτήρησης, καθώς και στις λεγόμενες «περαιτέρω απαγορευμένες ζώνες». Εξαιρέσεις προβλέπονται μόνο για τη μεταφορά ζώων προς άμεση σφαγή και υπό αυστηρές προϋποθέσεις, όπως η διενέργεια εργαστηριακών ελέγχων με αρνητικά αποτελέσματα. Παράλληλα, απαγορεύεται η βόσκηση σε περιοχές υψηλού κινδύνου και η συμμετοχή ζώων σε εκθέσεις, αγορές ή πανηγύρια, μέτρα που στόχο έχουν να περιορίσουν κάθε πιθανή επαφή που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μετάδοση του ιού.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον έλεγχο των μεταφορών. Όλα τα οχήματα που μεταφέρουν ζώντα ζώα, ζωοτροφές ή γάλα υποχρεούνται να διέρχονται από απολυμαντικούς σταθμούς και να διαθέτουν πιστοποιήσεις καθαρισμού και απολύμανσης. Οι οδηγοί καλούνται να τηρούν αυστηρά μέτρα ατομικής προστασίας, ενώ τα φορτηγά πρέπει να φέρουν τον κατάλληλο εξοπλισμό για επιτόπια απολύμανση. Πρόκειται για μια διαδικασία που επιβαρύνει λειτουργικά τους επαγγελματίες του κλάδου, αλλά κρίνεται απαραίτητη για τη θωράκιση της δημόσιας υγείας και της κτηνοτροφικής παραγωγής.
Σημαντικό ρόλο στην εφαρμογή των μέτρων αναμένεται να διαδραματίσουν και οι αστυνομικές αρχές, οι οποίες θα εντατικοποιήσουν τους ελέγχους σε μεταφορές και βοσκήσεις. Σε περίπτωση παράβασης, προβλέπονται διοικητικές κυρώσεις, ενώ δεν αποκλείεται ακόμη και η προσφυγή στη δικαιοσύνη με το ενδεχόμενο ποινικών ευθυνών για τη διασπορά μεταδοτικών νοσημάτων ζώων. Το πλαίσιο αυτό υπογραμμίζει την πρόθεση της πολιτείας να αντιμετωπίσει το φαινόμενο με μηδενική ανοχή.
Παράλληλα, καθοριστική θεωρείται η συμβολή των κτηνιατρικών εργαστηρίων, τα οποία έχουν αναλάβει τη διενέργεια των αναγκαίων δειγματοληψιών και ελέγχων. Οι εξετάσεις PCR σε δείγματα σιέλου αποτελούν βασικό εργαλείο για την έγκαιρη ανίχνευση της νόσου, ενώ η κατανομή των αναλύσεων σε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές αποσκοπεί στην ταχύτερη εξυπηρέτηση των αναγκών της αγοράς. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να αποτρέψει εκτεταμένες απώλειες για τους παραγωγούς και να περιορίσει τις επιπτώσεις στην εθνική οικονομία.
Την ίδια στιγμή, οι περιορισμοί δεν αφορούν μόνο τις εγχώριες μετακινήσεις. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχουν ήδη ληφθεί αποφάσεις που επηρεάζουν το ενδοκοινοτικό εμπόριο ζώντων ζώων, όπως η απαγόρευση μετακινήσεων από συγκεκριμένες χώρες έως τα μέσα του 2026. Οι εξελίξεις αυτές δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν είναι τοπικό αλλά ευρύτερο, απαιτώντας συντονισμένη δράση μεταξύ κρατών-μελών και ευρωπαϊκών θεσμών.
Για τους κτηνοτρόφους, η κατάσταση δημιουργεί ένα σύνθετο σκηνικό. Από τη μία πλευρά, η αυξημένη ζήτηση της πασχαλινής αγοράς αποτελεί σημαντική οικονομική ευκαιρία. Από την άλλη, τα αυστηρά μέτρα, οι περιορισμοί στις μετακινήσεις και το κόστος συμμόρφωσης δημιουργούν πιέσεις σε έναν ήδη δοκιμαζόμενο κλάδο. Οι εκπρόσωποι των παραγωγών τονίζουν την ανάγκη για στήριξη και σαφείς οδηγίες, προκειμένου να διασφαλιστεί τόσο η βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων όσο και η προστασία της υγείας των ζώων.
Εν κατακλείδι, η διαχείριση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων αποτελεί μια κρίσιμη πρόκληση για τη χώρα ενόψει των εορτών. Η επιτυχία των μέτρων θα εξαρτηθεί από τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων, από τις κρατικές υπηρεσίες και τους επιστημονικούς φορείς έως τους ίδιους τους κτηνοτρόφους και τους μεταφορείς. Σε μια περίοδο που η αγροτική παραγωγή δοκιμάζεται από πολλαπλές κρίσεις, η αποτελεσματική πρόληψη και ο έλεγχος της νόσου αποτελούν βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών και τη σταθερότητα της αγοράς.
Δείτε αναλυτικά τη σχετική απόφαση για την εφαρμογή μέτρων στις μετακινήσεις και σφαγές αιγοπροβάτων ενόψει της εορταστικής περιόδου του Πάσχα, ΕΔΩ.
