Η υποβάθμιση των εδαφών συνεχίζει να εντείνεται σε πολλές περιοχές του πλανήτη, την ώρα που οι διαθέσιμες και επιστημονικά τεκμηριωμένες λύσεις δεν εφαρμόζονται με την ταχύτητα και την έκταση που απαιτούνται. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της νέας παγκόσμιας αξιολόγησης του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, η οποία παρουσιάστηκε στη 17η Διάσκεψη των Μερών της Σύμβασης του ΟΗΕ για την Καταπολέμηση της Απερήμωσης, COP17.
Η έκθεση για την κατάσταση των παγκόσμιων εδαφικών πόρων το 2026 βασίζεται σε επιστημονική βιβλιογραφία της περιόδου 2015-2025 και σε τεχνογνωσία από 75 χώρες. Περισσότερες από τις μισές περιφερειακές και υποπεριφερειακές αξιολογήσεις καταγράφουν χαμηλή ή πολύ χαμηλή υιοθέτηση πρακτικών βιώσιμης διαχείρισης. Παράλληλα, το 58% αναφέρει επιδείνωση από το 2015, ενώ μόλις περίπου το 10% παρουσιάζει βελτίωση.
Ως σοβαρότερη απειλή αναδεικνύεται η διάβρωση. Στις επτά περιοχές που αξιολογήθηκαν, το 81% των εκθέσεων χαρακτηρίζει τη διαχείρισή της κακή ή πολύ κακή, ενώ το 65% διαπιστώνει αρνητική πορεία κατά την τελευταία δεκαετία. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν επίσης η απώλεια θρεπτικών στοιχείων, η υπερβολική χρήση εισροών, η ρύπανση, η αστικοποίηση και οι μη βιώσιμες γεωργικές πρακτικές.
Το διακύβευμα είναι κρίσιμο, καθώς τα εδάφη συνδέονται άμεσα με την παραγωγή άνω του 95% των τροφίμων, ενώ παράλληλα αποθηκεύουν και φιλτράρουν νερό, ρυθμίζουν το κλίμα και στηρίζουν τη βιοποικιλότητα και τα αγροτικά εισοδήματα.
Ο FAO επισημαίνει ότι πρακτικές όπως η μειωμένη άροση, οι καλλιέργειες κάλυψης, η αμειψισπορά, η ορθολογική διαχείριση των θρεπτικών στοιχείων, η χρήση οργανικής ουσίας και η αγροδασοκομία μπορούν να προστατεύσουν το έδαφος χωρίς να μειώνουν τη γεωργική παραγωγικότητα.
Η έκθεση θέτει πέντε βασικές προτεραιότητες: ισχυρότερο θεσμικό πλαίσιο, εκπαίδευση και μεταφορά γνώσης, καλύτερη παρακολούθηση των εδαφών, ουσιαστικά κίνητρα προς τους παραγωγούς και συμμετοχική λήψη αποφάσεων. Το μήνυμα της COP17 είναι σαφές: η γνώση υπάρχει, αλλά πρέπει πλέον να μετατραπεί άμεσα σε εφαρμοσμένη πολιτική και καθημερινή γεωργική πρακτική.
