Να αποκτήσουν οι ανάγκες της υπαίθρου σταθερή θέση στον σχεδιασμό των ευρωπαϊκών πολιτικών ζητεί η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ), προτείνοντας ένα κοινό εργαλείο «αγροτικής θωράκισης». Στόχος είναι η νομοθεσία, τα προγράμματα και οι χρηματοδοτήσεις να λαμβάνουν συστηματικά υπόψη τις ιδιαιτερότητες των αγροτικών κοινοτήτων, προτού ληφθούν αποφάσεις που επηρεάζουν την καθημερινότητα και τις προοπτικές τους.
Η σχετική γνωμοδότηση, που υιοθετήθηκε στην ολομέλεια της ΕΟΚΕ τον Σεπτέμβριο, δίνει έμφαση στον έγκαιρο εντοπισμό των άμεσων, έμμεσων και ακούσιων συνεπειών κάθε πολιτικής. Με αυτόν τον τρόπο, οι αρμόδιες αρχές θα μπορούν να προσαρμόζουν τις προτάσεις τους, περιορίζοντας τις αρνητικές επιπτώσεις και ενισχύοντας τις ευκαιρίες ανάπτυξης στην ύπαιθρο.
Στον πυρήνα της πρότασης βρίσκεται η δημιουργία κοινής ευρωπαϊκής μεθοδολογίας, με ελάχιστα πρότυπα αλλά και ευελιξία εφαρμογής ανάλογα με τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές συνθήκες. Η ΕΟΚΕ συνιστά υποχρεωτικό αρχικό έλεγχο για όλες τις σημαντικές προτάσεις πολιτικής της ΕΕ. Όπου διαπιστώνονται ουσιαστικές επιπτώσεις, θα πρέπει να ακολουθούν αναλυτικότερες εκτιμήσεις, διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους και κατάλληλες προσαρμογές.
Βασική προϋπόθεση αποτελεί η διαθεσιμότητα λεπτομερών και συγκρίσιμων δεδομένων για τις αγροτικές περιοχές, συμπεριλαμβανομένων στοιχείων ανά ηλικία και φύλο, με τη στήριξη του ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για την ύπαιθρο. Παράλληλα, απαιτείται έγκαιρη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών, των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, με ιδιαίτερη μέριμνα για γυναίκες, νέους και φορείς με περιορισμένους πόρους.
Η Επιτροπή ζητεί επίσης σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των επιπέδων διακυβέρνησης, κατάρτιση των εμπλεκομένων, διαφανή παρουσίαση των αποτελεσμάτων και συνεχή παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων. Η αξιολόγηση, επομένως, δεν θα εξαντλείται στον αρχικό σχεδιασμό, αλλά θα εξετάζει εάν οι πολιτικές αποδίδουν στην πράξη.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην περίοδο μετά το 2027. Η ΕΟΚΕ προτείνει η αγροτική θωράκιση να ενσωματωθεί στον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ και στην προετοιμασία των προτεινόμενων εθνικών και περιφερειακών σχεδίων εταιρικής σχέσης. Κράτη μέλη και περιφέρειες καλούνται να τεκμηριώνουν πώς αντιμετωπίζουν τις ανάγκες της υπαίθρου, χρησιμοποιώντας κατάλληλους δείκτες για τις επενδύσεις και τα αποτελέσματά τους. Η συμμετοχή των περιφερειών και των κοινωνικών φορέων πρέπει να διατρέχει όλα τα στάδια των σχεδίων.
Η γνωμοδότηση συνδέει, τέλος, τις προτάσεις αυτές με την εδαφική δικαιοσύνη και το «δικαίωμα παραμονής». Πρόσβαση σε στέγη, υγεία, εκπαίδευση, μεταφορές, ψηφιακές υποδομές και εργασία αποτελούν καθοριστικές προϋποθέσεις ώστε οι πολίτες να μπορούν να παραμένουν, να επιστρέφουν ή να εγκαθίστανται στην ύπαιθρο, έχοντας πραγματικές επιλογές για το μέλλον τους.
