Με αφορμή την έκδοση της ΚΥΑ 275805/2026 (ΦΕΚ Β΄ 6466/26.10.2026), με την οποία τροποποιείται το θεσμικό πλαίσιο εφαρμογής των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων των Οργανώσεων Ελαιουργικών Φορέων (ΟΕΦ), στο πλαίσιο της ΚΑΠ 2023-2027, η ΕΘΕΑΣ επανέρχεται σε ένα ζήτημα ιδιαίτερης σημασίας για τους Αγροτικούς Συνεταιρισμούς και την ομαλή υλοποίηση των εγκεκριμένων προγραμμάτων.
Συγκεκριμένα, η ΕΘΕΑΣ σε έγγραφό που απέστειλε χθες, 5 Νοεμβρίου προς το ΥΠΑΑΤ και τη ΓΔΕΛΕΠ, επισημαίνει πως η έκδοση της εν λόγω απόφασης αποτελεί αναμφίβολα θετική εξέλιξη, έπειτα από μια παρατεταμένη περίοδο αβεβαιότητας, καθώς δημιουργεί τις θεσμικές προϋποθέσεις για τη διευθέτηση εκκρεμοτήτων και την καταβολή των προβλεπόμενων ενισχύσεων στους πραγματικούς δικαιούχους. Ωστόσο, παρά τις σχετικές ρυθμίσεις, οι πληρωμές των ετών ενίσχυσης 2024 και 2025 εξακολουθούν να εκκρεμούν, χωρίς να έχει προσδιοριστεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσής τους, επιτείνοντας τα σοβαρά προβλήματα ρευστότητας που αντιμετωπίζουν οι εμπλεκόμενοι Συνεταιρισμοί.
Ειδικότερα, η νέα απόφαση προβλέπει τη διενέργεια επανελέγχου των ήδη εγκεκριμένων επιχειρησιακών προγραμμάτων ως προς την τήρηση των αρχικών όρων και προϋποθέσεων ένταξης και την πληρότητα των υποβληθέντων δικαιολογητικών. Παρότι αναγνωρίζουμε την ανάγκη διασφάλισης της νομιμότητας και της διαφάνειας κατά την καταβολή των ενωσιακών πόρων, η απουσία συγκεκριμένων προθεσμιών τόσο για την ολοκλήρωση των επανελέγχων, όσο και για την εκκαθάριση των δαπανών δημιουργεί εύλογη ανησυχία για περαιτέρω καθυστερήσεις.
Επισημαίνεται ότι οι έλεγχοι των φακέλων εκκαθάρισης των ΟΕΦ έχουν ήδη πραγματοποιηθεί από τις αρμόδιες ΔΑΟΚ, ενώ οι σχετικές εκθέσεις και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά είχαν διαβιβαστεί στις αρμόδιες υπηρεσίες έως τις 31 Ιουλίου 2025 για το έτος ενίσχυσης 2024 και έως τις 31 Ιουλίου 2026 για το έτος ενίσχυσης 2025. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο η νέα διαδικασία να ολοκληρωθεί σε σύντομο και σαφώς προσδιορισμένο χρονικό διάστημα, προκειμένου να καταστεί δυνατή η καταβολή των εκκρεμών ενισχύσεων στους νόμιμους δικαιούχους.
Παράλληλα, η απόφαση περιλαμβάνει θετικές ρυθμίσεις για την υλοποίηση των προγραμμάτων, όπως η αποσαφήνιση της τήρησης των υποχρεωτικών ποσοστών δαπανών στο σύνολο της τετραετίας 2024-2027, η διευθέτηση ζητημάτων επιμερισμού και τμηματικής εξόφλησης τιμολογίων, καθώς και η αναμόρφωση της διαδικασίας εξέτασης αιτημάτων τροποποίησης. Εντούτοις, οι ρυθμίσεις αυτές δεν αναιρούν τις σοβαρές δυσκολίες που έχουν προκύψει από την παρατεταμένη έλλειψη χρηματοδότησης.
Ιδιαίτερα προβληματική παραμένει η κατάσταση για το έτος ενίσχυσης 2026. Παρότι προβλέπεται κατ’ εξαίρεση η δυνατότητα υποβολής σχεδίων συμβάσεων προς έγκριση έως τις 15 Δεκεμβρίου 2026, το χρονικό διάστημα που απομένει έως την ολοκλήρωση του έτους είναι εξαιρετικά περιορισμένο για τη διενέργεια των απαιτούμενων διαγωνιστικών διαδικασιών, τη σύναψη συμβάσεων, την προμήθεια εξοπλισμού, την υλοποίηση των προβλεπόμενων δράσεων και την εξόφληση των σχετικών δαπανών.
Επιπλέον, οι προβλεπόμενες προθεσμίες για την υποβολή αιτημάτων προκαταβολής και τη χορήγησή τους για το έτος 2026 έχουν ήδη παρέλθει, χωρίς να προβλέπεται ειδική μεταβατική ρύθμιση, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω τη χρηματοδοτική δυνατότητα των ΟΕΦ.
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η ΕΘΕΑΣ προτείνει τις ακόλουθες τροποποιήσεις και συμπληρωματικές ρυθμίσεις:
- Καθορισμός προθεσμίας ολοκλήρωσης των επανελέγχων έως τις 23 Νοεμβρίου 2026
Προτείνεται η συμπλήρωση της παραγράφου 2 του άρθρου 2 της ΚΥΑ 275805/2026, με ρητή πρόβλεψη ολοκλήρωσης των επανελέγχων έως τις 23 Νοεμβρίου 2026.
Δεδομένου ότι ο προβλεπόμενος επανέλεγχος αφορά την τήρηση των αρχικών όρων ένταξης και την πληρότητα των σχετικών δικαιολογητικών και όχι την εκ νέου αξιολόγηση του συνόλου των επιχειρησιακών προγραμμάτων, θεωρούμε ότι η συγκεκριμένη προθεσμία μπορεί να τηρηθεί με τον κατάλληλο συντονισμό και την αξιοποίηση του διαθέσιμου προσωπικού των αρμόδιων υπηρεσιών.
2. Ολοκλήρωση της εκκαθάρισης και καταβολής των εκκρεμών ενισχύσεων έως τις 30 Νοεμβρίου 2026
Προτείνεται η συμπλήρωση της παραγράφου 3 του άρθρου 2 της ανωτέρω ΚΥΑ, ώστε να προβλέπεται ρητά η ολοκλήρωση των πληρωμών από την αρμόδια ΓΔΕΛΕΠ έως τις 30 Νοεμβρίου 2026.
Η πρόταση αυτή στηρίζεται στο γεγονός ότι οι σχετικοί έλεγχοι εκκαθάρισης έχουν ήδη διενεργηθεί από τις αρμόδιες ΔΑΟΚ και οι φάκελοι έχουν διαβιβαστεί στις αρμόδιες υπηρεσίες. Συνεπώς, η επίσπευση της διαδικασίας είναι απολύτως αναγκαία για την αποκατάσταση της ρευστότητας των Συνεταιρισμών και τη συνέχιση της υλοποίησης των εγκεκριμένων προγραμμάτων.
3. Παράταση της υλοποίησης του φυσικού αντικειμένου του έτους ενίσχυσης 2026 έως τις 31 Μαρτίου 2027
Προτείνεται η προσθήκη σχετικής διάταξης στην υπ’ αριθ. 1506/206003/15.07.2024 Υπουργική Απόφαση, με την οποία θα προβλέπεται παράταση της προθεσμίας υλοποίησης του φυσικού αντικειμένου για το έτος ενίσχυσης 2026 έως τις 31 Μαρτίου 2027.
Η παράταση κρίνεται απαραίτητη, καθώς το χρονικό διάστημα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, δεν επαρκεί για την ολοκλήρωση των απαιτούμενων διαδικασιών και την υλοποίηση των δράσεων, ιδίως υπό τις παρούσες συνθήκες περιορισμένης ρευστότητας. Επισημαίνεται ότι η προτεινόμενη ημερομηνία προηγείται της προβλεπόμενης προθεσμίας υποβολής των φακέλων εκκαθάρισης στις ΔΑΟΚ, ήτοι της 15ης Απριλίου 2027.
Κρίνεται, επίσης, σκόπιμο να αποσαφηνιστεί ο τρόπος αντιμετώπισης περιπτώσεων κατά τις οποίες ο επανέλεγχος ενδέχεται να οδηγήσει σε περικοπή δράσεων που έχουν ήδη υλοποιηθεί βάσει εγκεκριμένων επιχειρησιακών προγραμμάτων.
Τέλος, είναι επιτακτική η ανάγκη άμεσης παρέμβασης, ώστε να αποφευχθούν περαιτέρω καθυστερήσεις και να διασφαλιστεί η συνέχιση των προγραμμάτων των ΟΕΦ.
