Ο αμπελοοινικός τομέας της χώρας περνάει κρίση, γεγονός που έγινε σαφές στο τελευταίο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΘΕΑΣ, ύστερα από την πρωτοβουλία της ΚΕΟΣΟΕ και των μελών της. Όπως έγινε κατανοητό, πρόκειται για ένα πολυπαραγοντικό ζήτημα κατά το οποίο υφίσταται ζημιά όλη η αλυσίδα παραγωγής και μεταποίησης, καθώς και ο τελικός αποδέκτης, ο ίδιος ο καταναλωτής.
Η καθοδική πορεία του αμπελοοινικού κλάδου, παρατηρείται διεθνώς, μέσω καταγραφής αρνητικών δεικτών του O.I.V., τόσο σε επίπεδο παγκόσμιων εξαγωγών και συναλλαγών, όσο και σε επίπεδο καλλιέργειας και παραγωγής, επισημαίνει η ΕΘΕΑΣ σε σημερινό έγγραφό της προς τα Υπουργεία Ανάπτυξης, Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και την ΑΑΔΕ.
Η καταγραφή των προβλημάτων ανά τομέα
- Παραγωγικός τομέας
Τα κυρίαρχα θέματα που αντιμετωπίζουν οι αμπελοκαλλιεργητές χωρίζονται σε δύο κατηγορίες, στην αστάθεια παραγωγής λόγω κλιματικών δεδομένων, και στην κατάρρευση του γεωργικού τους εισοδήματος, όπου το κόστος παραγωγής ξεπερνάει την τιμή πώλησης.
Ειδικότερα, στις μεγάλες αμπελουργικές ζώνες της χώρας οι τιμές σταφυλιών οινοποιίας φέτος υπέστησαν καθίζηση από 30%-60%, παρά τη βίαιη αύξηση του κόστους καλλιέργειας. Ως εκ τούτου, ολοένα και περισσότεροι παραγωγοί βρίσκονται σε ζημιά, καθώς επίσης αδυνατούν να προγραμματίσουν ορθά την καλλιεργητική τους περίοδο. Τα φαινόμενα αυτά προκαλούν ένα κλίμα αβεβαιότητας και οικονομικής ανεπάρκειας, με αποτέλεσμα ολοένα και περισσότεροι αμπελοκαλλιεργητές ωθούνται στην εγκατάλειψη της καλλιέργειας.
- Εμπορική δραστηριότητα και πτώση τιμών
Παράλληλα η αγορά οίνου υφίσταται στρέβλωση, καθώς δεν πραγματοποιούνται κατάλληλοι έλεγχοι ποιότητας κατά την εισαγωγή οίνων. Η ανάμειξη των οίνων αυτών με ελληνικά κρασιά, και στη συνέχεια η ελληνοποιήσή τους, δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στα νόμιμα οινοποιία που τηρούν τα προβλεπόμενα.
Επιπλέον, κατά τη φετινή περίοδο, παρατηρήθηκε η μαζική εισαγωγή επιτραπέζιων ποικιλιών, τα οποία παρανόμως οινοποιήθηκαν, γεγονός το οποίο δημιούργησε κλίμα αθέμιτου ανταγωνισμού.
Στα παραπάνω προβλήματα έρχεται να προστεθεί και η τιμολογιακή πολιτική στον κλάδο της εστίασης, όπου εξακολουθούν να παρατηρούνται τεράστιες υπερτιμολογήσεις τόσο στους εμφιαλωμένους οίνους, όσο και στους οίνους που διατίθενται σε καράφα. Η πρακτική αυτή λειτουργεί αποτρεπτικά για την κατανάλωση οίνου, επιβαρύνοντας περαιτέρω τον κλάδο.
- Οδηγική παιδεία και αυστηρότητα αρχών
Κατά τα τελευταία δύο έτη, παρατηρείται σημαντική αυστηροποίηση των μέτρων αστυνόμευσης και των κυρώσεων που αφορούν την οδική ασφάλεια. Τα ιδιαίτερα υψηλά πρόστιμα, σε συνδυασμό με τα αυστηρά όρια επιτρεπόμενης συγκέντρωσης αλκοόλ στο αίμα κατά την οδήγηση, δημιουργούν μια περισσότερο κατασταλτική προσέγγιση, αντί της ουσιαστικής καλλιέργειας οδηγικής παιδείας και της πρόληψης, γεγονός το οποίο έχει περιορίσει σε σημαντικό βαθμό την κατανάλωση οίνου.
Οι προτάσεις της ΕΘΕΑΣ με την ΚΕΟΣΟΕ
Η ανωτέρω περιγραφείσα κατάσταση της αγοράς οίνου, απασχόλησε τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΟΣΟΕ και κατ’ επέκταση της ΕΘΕΑΣ, και αποφασίστηκε ότι, προκειμένου να ανασχεθεί η εγκατάλειψη εκτάσεων αμπελοκαλλιέργειας και οι αμπελοκαλλιεργητές να προβούν στις καλλιεργητικές φροντίδες για την επόμενη χρονιά, θα πρέπει να διενεργηθούν και να εντατικοποιηθούν οι έλεγχοι που αποσκοπούν:
- στην αντιμετώπιση της άνομης και χωρίς παραστατικά, διακίνησης οίνων,
- στον αυστηρό έλεγχο όλων των οινοποιείων που προβαίνουν σε εισαγωγές οίνων, ως προς την επισήμανσή τους στην ελληνική αγορά
- στον αυστηρό έλεγχο των οινοποιείων που προβαίνουν στην παράτυπη οινοποίηση επιτραπέζιων σταφυλιών.
Προκειμένου να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά τα παραπάνω φαινόμενα, τα οποία προκαλούν σημαντικές στρεβλώσεις στην αγορά και υπονομεύουν τον υγιή ανταγωνισμό και το εισόδημα των παραγωγικών φορέων του κλάδου, κρίνεται αναγκαία η σύσταση Ενιαίου Κέντρου Ελέγχου παραγωγής και διακίνησης αγροτικών προϊόντων, με αρμοδιότητα τη διενέργεια συστηματικών και ουσιαστικών ελέγχων αξιοποιώντας τα στοιχεία παραγωγής (ΥΠΑΑΤ, ΟΣΔΕ, ΕΦΕΤ), τα φορολογικά στοιχεία διακίνησης ΑΔΔΕ καθώς και τα στοιχεία του Υπουργείου Ανάπτυξης για τις αθέμητες πρακτικές.
Παράλληλα, κρίνεται επιτακτική η οικονομική ενίσχυση των αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων της χώρας εντός του 2026, μέσω του κανονισμού ενισχύσεων ήσσονος σημασίας (de minimis), με ποσό που θα αντιστοιχεί στη διαφορά μεταξύ των φετινών και των περσινών τιμών ή, εναλλακτικά, με ενίσχυση ύψους 150 ευρώ ανά στρέμμα, κατά το παράδειγμα της Πορτογαλίας.
Τέλος, επιβάλλεται η ένταξη της αμπελοκαλλιέργειας οινοποιήσιμων σταφυλιών στο καθεστώς των συνδεδεμένων ενισχύσεων της ΚΑΠ, με στόχο τη διασφάλιση της οικονομικής βιωσιμότητας των αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων και την αντιμετώπιση του συνεχώς αυξανόμενου ρυθμού εγκατάλειψης των αμπελώνων της χώρας που είναι στήριγμα στην οικονομία της υπαίθρου ειδικά στις ορεινές και νησιωτικές περιοχές.
