Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για τη βελτίωση της ποιότητας και της διαθεσιμότητας του δασικού πολλαπλασιαστικού υλικού. Ο κανονισμός επιδιώκει να στηρίξει την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα του τομέα των σπόρων της ΕΕ, αντιμετωπίζοντας παράλληλα τις προκλήσεις που σχετίζονται με τη βιωσιμότητα, τη βιοποικιλότητα και το κλίμα.
Το δασικό πολλαπλασιαστικό υλικό (ΔΠΥ) αναφέρεται σε σπόρους, φυτά και μέρη φυτών και χρησιμοποιείται για τη δημιουργία νέων δασών, για την αναδάσωση και για άλλους τύπους δενδροφύτευσης, συμβάλλοντας στην επίτευξη διαφόρων στόχων, συμπεριλαμβανομένης της διατήρησης της βιοποικιλότητας, της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, του μετριασμού της κλιματικής αλλαγής και της διατήρησης των δασικών γενετικών πόρων.
Κύρια στοιχεία της συμφωνίας
Η προσωρινή συμφωνία για το ΔΠΥ διατηρεί τις υφιστάμενες αρχές της έγκρισης του «βασικού υλικού» και της πιστοποίησης του συγκομισμένου ΔΠΥ πριν από τη διάθεσή του στην αγορά. Σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο, τα κράτη μέλη θα πρέπει να συμπεριλάβουν το βασικό υλικό που εγκρίνεται στην επικράτειά τους στα εθνικά μητρώα, με την Επιτροπή να δημοσιεύει έναν κατάλογο σε επίπεδο ΕΕ για να διασφαλίσει την πλήρη ιχνηλασιμότητα. Επιπλέον, ο κανονισμός εισάγει τη δυνατότητα των κρατών μελών να επιτρέπουν στους επαγγελματίες να εγκρίνουν βασικό υλικό υπό την επίσημη εποπτεία των αρμόδιων αρχών. Ωστόσο, η καταχώριση του εν λόγω βασικού υλικού στο εθνικό μητρώο εξακολουθεί να επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια των αρμόδιων αρχών.
Σύμφωνα με την πρόταση, θα δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην αξιολόγηση των χαρακτηριστικών βιωσιμότητας των βασικών υλικών. Στην πράξη, το βασικό υλικό θα υποβάλλεται σε αξιολόγηση για την αξιολόγηση χαρακτηριστικών που συμβάλλουν στην ανθεκτικότητα των δασών, όπως η ανοχή σε επιβλαβείς οργανισμούς ή η καλύτερη προσαρμογή στις τοπικές κλιματικές συνθήκες.
Η συμφωνία δίνει μεγαλύτερη έμφαση στις καινοτόμες διαδικασίες παραγωγής, τα ψηφιακά εργαλεία και τις βιομοριακές τεχνικές.
Περιλαμβάνει επίσης:
Εναρμονισμένο και αποτελεσματικό σύστημα ελέγχου
Ο νέος κανονισμός θα περιλαμβάνει το δικό του εξατομικευμένο πλαίσιο ελέγχου, το οποίο θα διασφαλίζει συνεπή και αξιόπιστη εποπτεία, μειώνοντας παράλληλα τον διοικητικό και οικονομικό φόρτο. Αυτό περιλαμβάνει κανόνες σχετικά με τις εντεταλμένες αρχές, τις εξουσίες τους, τους οικονομικούς πόρους και επιλεγμένα στοιχεία από τον κανονισμό για τους επίσημους ελέγχους (2017/625), όπως: διαφάνεια, κατ’ ανάθεση καθήκοντα, πιστοποίηση, εμπιστευτικότητα και κατάρτιση του προσωπικού — για τη διασφάλιση της συνέπειας μεταξύ των κρατών μελών.
Εθνικά σχέδια έκτακτης ανάγκης
Για να ενισχυθεί η ικανότητα της Ευρώπης να ανταποκρίνεται σε κρίσεις όπως καταιγίδες, πυρκαγιές ή επιδημίες επιβλαβών οργανισμών, η Επιτροπή πρότεινε εθνικά σχέδια έκτακτης ανάγκης για να συμβάλει στη διασφάλιση του εφοδιασμού με ΔΠΥ. Στη συμφωνία που προέκυψε από τις διαπραγματεύσεις, τα σχέδια αυτά θα είναι εθελοντικά και θα ακολουθούν απλουστευμένες απαιτήσεις – ελαφρύνοντας τον διοικητικό φόρτο, διασφαλίζοντας παράλληλα την ετοιμότητα και την ικανότητα όπου τα κράτη μέλη το κρίνουν απαραίτητο.
Εκτεταμένος κατάλογος ειδών δέντρων
Για την περαιτέρω ενίσχυση της ποιότητας του δασικού πολλαπλασιαστικού υλικού στην Ένωση, ο κατάλογος των ειδών δένδρων που καλύπτονται από τον κανονισμό έχει επεκταθεί. Τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόζουν αυστηρότερα ή ελαφρύτερα μέτρα σε είδη που δεν απαριθμούνται στο παράρτημα Ι του κανονισμού, επιτρέποντας ευελιξία ώστε να αντικατοπτρίζεται η εθνική δασική πραγματικότητα.
Υποχρεώσεις για τους φορείς εκμετάλλευσης
Οι επαγγελματίες πρέπει να είναι εγγεγραμμένοι, να τηρούν κατάλληλα αρχεία προμηθευτών και αγοραστών, να διασφαλίζουν την πλήρη ιχνηλασιμότητα και ταυτοποίηση του ΔΠΥ καθ’ όλη τη διάρκεια της παραγωγής και της εμπορίας και να παρέχουν στους χρήστες σχετικές πληροφορίες σχετικά με το συγκεκριμένο υλικό.
Επόμενα βήματα
Η προσωρινή συμφωνία θα εγκριθεί τώρα από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, προτού εγκριθεί επίσημα και τεθεί σε ισχύ.
Ιστορικό
Η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση τον Ιούλιο του 2023, η οποία έχει ως στόχο να διασφαλίσει τη διαθεσιμότητα ΔΠΥ υψηλής ποιότητας και τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας του τομέα. Ο κανονισμός ΔΠΥ θα συμβάλει επίσης στον στόχο της ΕΕ για φύτευση τουλάχιστον τριών δισεκατομμυρίων επιπλέον δέντρων έως το 2030 στο πλαίσιο της στρατηγικής για τη βιοποικιλότητα, καθώς και στην ανάπτυξη της βιοοικονομίας.
Παράλληλα, η Επιτροπή πρότεινε επίσης νέους κανόνες για την παραγωγή και την εμπορία φυτικού αναπαραγωγικού υλικού.
