Σε φάση μετάβασης προς την πλήρη ψηφιοποίηση της ελαιοκομικής παραγωγής βρίσκεται η Ελλάδα, καθώς προχωρά η διαδικασία ενημέρωσης του Ελαιοκομικού Μητρώου και προετοιμάζεται η καθολική εφαρμογή της ηλεκτρονικής δήλωσης συγκομιδής.
Το μέτρο αφορά εκατοντάδες χιλιάδες παραγωγούς και ιδιοκτήτες ελαιοτεμαχίων, ενώ συνδέεται άμεσα με τη διαφάνεια στην αγορά ελαιολάδου και επιτραπέζιας ελιάς.
Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, υποχρέωση εγγραφής ή επικαιροποίησης στοιχείων στο Ελαιοκομικό Μητρώο έχουν όλοι οι κάτοχοι εκμεταλλεύσεων με 21 ή περισσότερα ελαιόδεντρα. Αντίθετα, όσοι διαθέτουν μικρότερο αριθμό δέντρων δεν υπόκεινται σε κυρώσεις, αν και συστήνεται να ενημερώνουν τα στοιχεία τους στις αρμόδιες υπηρεσίες.
ΠΡΟΣΟΧΗ: Η ψηφιακή δήλωση συγκομιδής θα καταστεί πλήρως υποχρεωτική από την ελαιοκομική περίοδο που ξεκινά την 1η Οκτωβρίου 2026, ενώ οι διοικητικές κυρώσεις για μη συμμόρφωση προβλέπεται να αρχίσουν να επιβάλλονται από το 2027. Η απόφαση αυτή ελήφθη προκειμένου να δοθεί χρόνος προσαρμογής στους παραγωγούς και στις υπηρεσίες που διαχειρίζονται το Μητρώο.
Η διαδικασία της δήλωσης συγκομιδής
Η δήλωση θα υποβάλλεται κάθε χρόνο ηλεκτρονικά μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης του Δημοσίου (gov.gr), με χρήση των προσωπικών κωδικών Taxisnet. Η περίοδος υποβολής θα εκτείνεται από την 1η Οκτωβρίου έως και την 31η Μαΐου του επόμενου έτους, ακόμη και στην περίπτωση μηδενικής παραγωγής.
Κατά την υποβολή της δήλωσης, οι παραγωγοί θα πρέπει να καταχωρούν συγκεκριμένα στοιχεία, όπως:
- τα αγροτεμάχια που καλλιεργούν
- τον αριθμό των ελαιοδέντρων
- την ποικιλία ελιάς
- την ποσότητα ελαιοκάρπου που συγκομίστηκε
- το ελαιοτριβείο ή τη μονάδα μεταποίησης στην οποία παραδόθηκε η παραγωγή.
Η ορθή ενημέρωση του Ελαιοκομικού Μητρώου αποτελεί βασική προϋπόθεση για την υποβολή της δήλωσης συγκομιδής. Κάθε ελαιοτεμάχιο καταχωρίζεται με μοναδικό κωδικό, ώστε να διευκολύνονται οι έλεγχοι και η παρακολούθηση της παραγωγής.
Πρόστιμα και κυρώσεις
Το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει διοικητικά πρόστιμα για τη μη υποβολή ή την ανακριβή υποβολή δηλώσεων. Τα πρόστιμα διαμορφώνονται ανάλογα με το μέγεθος της εκμετάλλευσης και μπορεί να κυμαίνονται από 100 έως και 5.000 ευρώ.
Ενδεικτικά:
- 100 ευρώ για εκμεταλλεύσεις με 21-50 ελαιόδεντρα
- 500 ευρώ για 51-100 δέντρα
- 1.000 ευρώ για 101-500 δέντρα
- έως 5.000 ευρώ για πολύ μεγάλες εκμεταλλεύσεις.
Σκοπός των κυρώσεων είναι να διασφαλιστεί η ακρίβεια των στοιχείων και να περιοριστούν φαινόμενα αδήλωτης παραγωγής ή αθέμιτων πρακτικών στην αγορά.
Τι πρέπει να κάνουν οι ελαιοπαραγωγοί
Οι παραγωγοί καλούνται να προχωρήσουν άμεσα σε συγκεκριμένες ενέργειες, ώστε να είναι έτοιμοι για την πλήρη εφαρμογή του μέτρου:
- Έλεγχος και επικαιροποίηση στοιχείων στο Ελαιοκομικό Μητρώο μέσω των Διευθύνσεων Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής.
- Καταγραφή των ελαιοτεμαχίων και του αριθμού των δέντρων με ακρίβεια.
- Διατήρηση αρχείων παραγωγής, όπως παραστατικά από ελαιοτριβεία και μεταποιητικές μονάδες.
- Έγκαιρη υποβολή της δήλωσης συγκομιδής κάθε χρόνο εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας.
- Συμβουλευτική υποστήριξη από γεωπόνους ή συνεταιρισμούς για την ορθή συμπλήρωση των στοιχείων.
Η έγκαιρη συμμόρφωση με τις νέες απαιτήσεις θεωρείται κρίσιμη όχι μόνο για την αποφυγή προστίμων, αλλά και για τη δυνατότητα συμμετοχής των παραγωγών σε προγράμματα ενισχύσεων και δράσεις στήριξης του αγροτικού τομέα.
Το Ελαιοκομικό Μητρώο αποτελεί βασικό εργαλείο για την ψηφιακή αποτύπωση της ελαιοκομικής δραστηριότητας στη χώρα. Μέσω της συγκέντρωσης αξιόπιστων στοιχείων, το κράτος επιδιώκει να αποκτήσει πλήρη εικόνα της παραγωγικής δυναμικότητας, να ενισχύσει τη διαφάνεια στην αγορά και να βελτιώσει τον σχεδιασμό πολιτικών για τον πρωτογενή τομέα.
Για τους ελαιοπαραγωγούς, η προσαρμογή στις νέες διαδικασίες αποτελεί πλέον αναγκαία προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη των εκμεταλλεύσεών τους σε ένα ολοένα πιο ψηφιοποιημένο αγροτικό περιβάλλον.
