Η αυξημένη υγρασία και οι φθινοπωρινές βροχές δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη ασθενειών στους ελαιώνες, καθιστώντας κρίσιμη την έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και την εφαρμογή προληπτικών μέτρων.
Στο σχετικό τεχνικό δελτίο, το Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Ηρακλείου δίνει οδηγίες για τη φθινοπωρινή και χειμερινή φυτοπροστασία της ελιάς, εστιάζοντας σε προσβολές που επηρεάζουν την παραγωγή και εξασθενούν τα δέντρα.
Η βούλα, η οποία εμφανίζεται ως ξεροβούλα ή σαποβούλα, συνδέεται άμεσα με τη δακοπροσβολή. Σύμφωνα με το δελτίο, η μόλυνση γίνεται στα νύγματα ωοτοκίας του δάκου, όπου μεταφέρεται ο παθογόνος μύκητας. Το καλοκαίρι και στις αρχές του φθινοπώρου, στους άγουρους καρπούς σχηματίζονται βυθισμένες, καστανές, ξηρές και φελλώδεις κηλίδες. Αργότερα, στους ημιώριμους και ώριμους καρπούς, η προσβολή εκδηλώνεται με μαλακή, καστανή σήψη, ακολουθούμενη από αφυδάτωση και συρρίκνωση. Και στις δύο μορφές παρατηρείται πρόωρη καρπόπτωση. Η αποτελεσματική καταπολέμηση του δάκου αποτελεί βασικό μέτρο περιορισμού της ασθένειας.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί το κυκλοκόνιο, που ευνοείται από τον βροχερό καιρό και την πτώση της θερμοκρασίας. Χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι οι κυκλικές καστανές κηλίδες, γνωστές ως «μάτια παγωνιού», στην πάνω επιφάνεια των φύλλων, κυρίως στα χαμηλότερα τμήματα της κόμης. Οι σοβαρές προσβολές προκαλούν έντονη φυλλόπτωση, εξασθένηση και μείωση της παραγωγής.
Ως ιδιαίτερα ευαίσθητες αναφέρονται οι ποικιλίες Θρουμπολιά, Τσουνάτη, Άμφισσας και Καλαμών, ενώ για την Κορωνέικη το δελτίο επισημαίνει μολύνσεις στις υγρές περιοχές. Στις ευαίσθητες ποικιλίες συστήνεται προληπτικός ψεκασμός με χαλκούχα ή άλλα εγκεκριμένα μυκητοκτόνα, ώστε τα δέντρα να είναι προστατευμένα στην επόμενη βροχερή περίοδο. Παράλληλα, το κατάλληλο κλάδεμα, η καλή στράγγιση και η αποφυγή πυκνών φυτεύσεων συμβάλλουν στη μείωση της υγρασίας.
Η κερκόσπορα προκαλεί χλωρωτικές ή κίτρινες κηλίδες στην πάνω επιφάνεια των φύλλων, οι οποίες εξελίσσονται σε ξηράνσεις. Στην κάτω επιφάνεια εμφανίζεται σκούρος μεταχρωματισμός που θυμίζει καπνιά. Η ασθένεια μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική πρόωρη φυλλόπτωση μέσα στο καλοκαίρι, ενώ προσβάλλει και τους καρπούς, προκαλώντας καστανές κηλίδες και, στους ώριμους, σήψη. Σε προσβεβλημένους ελαιώνες ή σε υγρές θέσεις με ανεπαρκή αερισμό προτείνεται επέμβαση με εγκεκριμένα μυκητοκτόνα που δρουν ταυτόχρονα κατά του κυκλοκονίου, σε συνδυασμό με τα αντίστοιχα καλλιεργητικά μέτρα.
Διαφορετικό χαρακτήρα έχει η καρκίνωση, καθώς οφείλεται σε βακτήριο και εκδηλώνεται κυρίως με όγκους στα κλαδιά. Το νερό διευκολύνει τη διασπορά του παθογόνου, το οποίο εισέρχεται από πληγές και ρωγμές. Αυξημένος κίνδυνος υπάρχει μετά από χαλάζι, παγετό, ανεμοθύελλα και εργασίες που τραυματίζουν τα δέντρα, όταν ακολουθεί υγρός καιρός. Η Κορωνέικη είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη, ενώ τα νεαρά δέντρα μπορεί να εξασθενήσουν γρήγορα.
Το Κέντρο συστήνει αποφυγή ραβδίσματος και κλαδέματος με βροχή ή υγρασία, αφαίρεση και καταστροφή των προσβεβλημένων κλαδιών με ξηρό καιρό και συνεχή απολύμανση των εργαλείων. Προβλέπονται επίσης προληπτικές εφαρμογές εγκεκριμένων χαλκούχων σκευασμάτων στις συνθήκες που περιγράφει το δελτίο.
Η καπνιά αναπτύσσεται πάνω στα μελιτώματα κοκκοειδών, καλύπτοντας επιφανειακά φύλλα, βλαστούς και κλάδους με μαύρο επίχρισμα. Περιορίζεται με κατάλληλο κλάδεμα και κυρίως με έγκαιρη αντιμετώπιση των κοκκοειδών. Οι σχετικές χαλκούχες επεμβάσεις συστήνονται μετά τη συγκομιδή, λόγω κινδύνου υπολειμμάτων.
Για τους λειχήνες, που σχηματίζουν πράσινες ή κιτρινοπράσινες επιφανειακές κηλιδώσεις σε κορμούς και κλάδους υγρών περιοχών, το δελτίο προτείνει χαλκούχες εφαρμογές στη βροχερή περίοδο, με κάλυψη κορμών και βραχιόνων.
Σε όλες τις περιπτώσεις απαιτούνται σκευάσματα εγκεκριμένα για την ελιά και αυστηρή τήρηση των οδηγιών της ετικέτας και του χρόνου αναμονής πριν από τη συγκομιδή. Ειδικά για τις χαλκούχες εφαρμογές, το δελτίο υπογραμμίζει τον προληπτικό χαρακτήρα τους και συστήνει αναμονή τουλάχιστον 21 ημερών πριν από τη συγκομιδή, επισημαίνοντας τις πιθανές επιπτώσεις στο παραγόμενο ελαιόλαδο.
