Η παραγωγή ενέργειας μέσα στην αγροτική εκμετάλλευση μπορεί να ενισχύσει τη βιωσιμότητά της, να βελτιώσει την ενεργειακή αυτονομία και να στηρίξει μια περισσότερο βιώσιμη γεωργία. Αυτό αναδεικνύει το ενημερωτικό δελτίο που δημοσίευσε το Ευρωπαϊκό Δίκτυο ΚΑΠ, παρουσιάζοντας τα συμπεράσματα της Ομάδας Εστίασης για τα καινοτόμα συστήματα παραγωγής ενέργειας στο αγρόκτημα. Κεντρική κατεύθυνση είναι η ανάπτυξη λύσεων προσαρμοσμένων στις πραγματικές ανάγκες κάθε παραγωγού.
Οι εμπειρογνώμονες επισημαίνουν ότι τεχνολογίες όπως τα φωτοβολταϊκά, το βιοαέριο και η αιολική ενέργεια είναι ήδη ώριμες για ευρύτερη αξιοποίηση. Ωστόσο, η τεχνολογική διαθεσιμότητα δεν αρκεί για να εξασφαλίσει επιτυχημένες επενδύσεις. Απαιτούνται βιώσιμα επιχειρηματικά μοντέλα, αποτελεσματική συμβουλευτική υποστήριξη, ανταλλαγή πρακτικής γνώσης και ένα πλαίσιο εφαρμογής που διευκολύνει τους αγρότες.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στα υβριδικά συστήματα, στην αποθήκευση και στην έξυπνη διαχείριση της ενέργειας. Η συνδυασμένη αξιοποίηση διαφορετικών τεχνολογιών προβάλλει ως υποσχόμενη επιλογή για μεγαλύτερη ανθεκτικότητα των εκμεταλλεύσεων. Στις ερευνητικές προτεραιότητες περιλαμβάνονται η βελτίωση των τεχνολογιών αποθήκευσης, η ανάπτυξη συστημάτων ενεργειακής διαχείρισης στην κλίμακα του αγροκτήματος και τα μικροδίκτυα, με λύσεις προσαρμοσμένες στις ιδιαιτερότητες της γεωργικής δραστηριότητας.
Ξεχωριστή θέση καταλαμβάνουν τα αγροβολταϊκά, που συνδυάζουν την παραγωγή ηλιακής ενέργειας με την καλλιέργεια. Η Ομάδα Εστίασης προτείνει έργα επίδειξης για εξειδικευμένες καλλιέργειες, με ενσωμάτωση αποθήκευσης. Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη καλύτερης κατανόησης των μακροχρόνιων περιβαλλοντικών επιπτώσεων των ενεργειακών εγκαταστάσεων, ιδίως στη βιοποικιλότητα. Η προστασία της παραγωγικής λειτουργίας της γης συνδέεται επίσης με την πρόταση για παραγωγή βιομάζας που περιορίζει τον ανταγωνισμό μεταξύ διαφορετικών χρήσεων γης.
Στο πεδίο του βιοαερίου, το ενδιαφέρον στρέφεται στις δυνατότητες της αναερόβιας χώνευσης και στην αξιοποίηση των υπολειμμάτων των μονάδων στο πλαίσιο της κυκλικής βιοοικονομίας. Το δελτίο καταγράφει ως ερευνητική κατεύθυνση τα βιολιπάσματα από χωνεμένο υπόλειμμα και την πράσινη αμμωνία. Παραπέμπει, επίσης, σε παραδείγματα μικρής κλίμακας παραγωγής βιοαερίου στην Ιρλανδία και ενεργειακής αξιοποίησης του σπάδικα αραβοσίτου.
Καθοριστικό ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν οι συνεταιρισμοί και οι ενεργειακές κοινότητες με πρωταγωνιστές τους ίδιους τους αγρότες. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα, αυτά τα σχήματα επιτρέπουν τον επιμερισμό κόστους, κινδύνων και οφελών, ενισχύοντας ταυτόχρονα τη συμμετοχή των παραγωγών στη λήψη αποφάσεων. Η συνεργασία συνδέεται έτσι με ουσιαστικότερο έλεγχο των ενεργειακών επενδύσεων από τον αγροτικό κόσμο.
Για τη διάδοση των εφαρμογών, κρίσιμες θεωρούνται οι ανεξάρτητες συμβουλευτικές υπηρεσίες, τα αγροκτήματα επίδειξης και η μάθηση μεταξύ παραγωγών. Στο ίδιο πλαίσιο, προτείνονται δίκτυα επίδειξης ενεργειακών καινοτομιών και πρότυπα σχεδιασμού ανθεκτικών υβριδικών συστημάτων. Οι σχετικές ιδέες μπορούν να αναπτυχθούν μέσω Επιχειρησιακών Ομάδων EIP-AGRI και άλλων συνεργατικών έργων.
