Η διερεύνηση των συνθηκών ανταγωνισμού στην αγροδιατροφική αλυσίδα αποτελεί κεντρική προτεραιότητα για την Επιτροπή Ανταγωνισμού, καθώς αφορά έναν δομικό κλάδο της ελληνικής οικονομίας και επηρεάζει άμεσα τον Έλληνα καταναλωτή, το εισόδημα των παραγωγών και την κοινωνική συνοχή.
Σε μια περίοδο επίμονων πληθωριστικών πιέσεων, διαδοχικών κρίσεων στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, γεωπολιτικής αβεβαιότητας και εντεινόμενων επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, η ανάγκη κατανόησης των μηχανισμών που διαμορφώνουν τις τιμές των τροφίμων αναδεικνύεται ως ζήτημα πρώτης γραμμής.
Τρία επίπεδα παρέμβασης: Έρευνα, πολιτικές ανταγωνισμού, εφαρμογή του νόμου
Η δράση της Επιτροπής Ανταγωνισμού αναπτύσσεται μέσα από εργαλεία διαφορετικής έντασης και χαρακτήρα. Πρώτον, μέσω της έρευνας, με συστηματική και στοχευμένη χαρτογράφηση αγορών και διεξαγωγή κλαδικών ερευνών σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας. Δεύτερον, μέσω της προώθησης πολιτικών ανταγωνισμού στην ελληνική οικονομία και κοινωνία, με στόχο την ανάδειξη ευρημάτων που μπορούν να τροφοδοτήσουν τον δημόσιο διάλογο και να οδηγήσουν σε στοχευμένες ρυθμιστικές παρεμβάσεις από την Πολιτεία. Και τρίτον, μέσω της εφαρμογής του δικαίου ανταγωνισμού, με την επιβολή κυρώσεων σε αντι-ανταγωνιστικές συμπράξεις και καταχρηστικές πρακτικές επιχειρήσεων με δεσπόζουσα θέση, καθώς και με τον προληπτικό έλεγχο συγκεντρώσεων επιχειρήσεων.
Από το κόστος του εμβολίου μέχρι τη φέτα στο ράφι
Στο επίκεντρο των πρόσφατων ερευνητικών δραστηριοτήτων βρίσκονται όλες οι βαθμίδες της αγροδιατροφικής αλυσίδας: από την πρωτογενή παραγωγή και τις εισροές, όπως ζωοτροφές και φάρμακα, μέχρι τη μεταποίηση και την τελική λιανική πώληση. Με τη δημοσίευση συγκεντρωτικής εικόνας των πιο πρόσφατων ερευνών της, η Επιτροπή επιχειρεί να «αποκωδικοποιήσει» τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται οι τιμές και να αποτυπώσει τις πραγματικές συνθήκες ανταγωνισμού σε βασικά προϊόντα διατροφής.
Η προσέγγιση αυτή επιδιώκει να φωτίσει όχι μόνο τη δομή των αγορών, αλλά και κρίσιμα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά, επαναλαμβανόμενα συμπεριφορικά μοτίβα και ευρύτερα ζητήματα που συχνά επηρεάζουν την αλυσίδα αξίας. Η διερεύνηση κάθε κρίκου, «από το κόστος του εμβολίου για το πρόβατο μέχρι την τιμή της φέτας στο ράφι», αποσκοπεί στον εντοπισμό των παραγόντων που πράγματι επιδρούν στο επίπεδο τιμών, πέρα από απλουστευτικές ερμηνείες ή μονοδιάστατες αιτιολογήσεις.
«State of Competition» στον αγροδιατροφικό τομέα: εκκίνηση τον Δεκέμβριο 2025
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η απόφαση που ελήφθη τον Δεκέμβριο του 2025 για την εκκίνηση έρευνας «Κατάστασης του Ανταγωνισμού» (State of Competition) στον αγροδιατροφικό τομέα. Η έρευνα εκτείνεται σε κάθε στάδιο της αλυσίδας αξίας (αγροτική παραγωγή, μεταποίηση, εμπόριο τροφίμων) και στοχεύει στον εντοπισμό πιθανών στρεβλώσεων που απορρέουν από περιορισμένο ανταγωνισμό, αλλά και στη χαρτογράφηση βαθύτερων διαρθρωτικών ή/και ρυθμιστικών προβλημάτων που επηρεάζουν τη λειτουργία των αγορών.
Οδηγός Ανταγωνισμού για τον Αγροτικό Κλάδο: πρακτικές συμβουλές και «κόκκινες γραμμές»
Παράλληλα, η Επιτροπή έχει δημοσιεύσει Οδηγό Ανταγωνισμού για τον Αγροτικό Κλάδο, με πρακτικές συμβουλές και παραδείγματα για τους κανόνες ελεύθερου ανταγωνισμού, καθώς και για τη νομοθεσία περί αθέμιτων εμπορικών πρακτικών στην αλυσίδα εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων και τροφίμων. Ο Οδηγός παρουσιάζει επίσης τις βασικές δυνατότητες συνεργασίας των παραγωγών εντός των ορίων που θέτουν οι κανόνες ανταγωνισμού, με στόχο την καλύτερη αξιοποίηση και πώληση της παραγωγής και την ενίσχυση της διαπραγματευτικής θέσης έναντι των αγοραστών.
Το θεσμικό πλαίσιο και οι παρεμβάσεις σε κρίσιμες αγορές
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η αρμοδιότητα χαρτογράφησης και προώθησης πολιτικών ανταγωνισμού λειτουργεί συμπληρωματικά προς την εφαρμογή του δικαίου ανταγωνισμού. Η δεύτερη αφορά τα εργαλεία άμεσης παρέμβασης σε στρεβλώσεις που σχετίζονται είτε με τη συμπεριφορά των επιχειρήσεων είτε με την αύξηση του βαθμού συγκέντρωσης, οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε υψηλές τιμές, χαμηλότερη ποιότητα προϊόντων και υπηρεσιών και περιορισμό της καινοτομίας εις βάρος του καταναλωτή.
Στο πλαίσιο αυτό, τα τελευταία χρόνια η Επιτροπή έχει διενεργήσει πολλαπλούς ελέγχους και έρευνες και έχει εκδώσει αποφάσεις σε πάνω από 20 κρίσιμες αγορές τροφίμων και αγροτικών προϊόντων, καλύπτοντας όλη την αλυσίδα αξίας από την παραγωγή έως τη λιανική και από τις πρώτες ύλες έως τα τελικά προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης.
Στόχος: τεκμηρίωση, διαφάνεια και ενίσχυση του ανταγωνισμού
Με τη συγκεντρωτική παρουσίαση των ερευνητικών δράσεων στην αγροδιατροφική αλυσίδα, η Επιτροπή Ανταγωνισμού επιδιώκει να συμβάλει με τεκμηριωμένο τρόπο στην κατανόηση των μηχανισμών τιμολόγησης, να αναδείξει σημεία όπου ο ανταγωνισμός ενδέχεται να υπολειτουργεί και να υποστηρίξει παρεμβάσεις που ενισχύουν την αποτελεσματικότητα των αγορών. Ο τελικός στόχος παραμένει η ενίσχυση του ανταγωνισμού προς όφελος τόσο των επιχειρήσεων όσο και, κυρίως, του καταναλωτή.
Οι Ερευνητικές Δράσεις της Επιτροπής Ανταγωνισμού στην Αγροδιατροφική Αλυσίδα είναι διαθέσιμες εδώ.
