Η αποψίλωση των δασών έχει επιβραδυνθεί σε όλες τις περιοχές του κόσμου την τελευταία δεκαετία, σύμφωνα με την Παγκόσμια Αξιολόγηση Δασικών Πόρων 2025 (FRA 2025) του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO).
Η έκθεση για το 2025, που δημοσιεύεται κάθε πέντε χρόνια, δημοσιεύτηκε σήμερα κατά τη διάρκεια της Ολομέλειας της Παγκόσμιας Πρωτοβουλίας Παρατήρησης Δασών (GFOI) στο Μπαλί της Ινδονησίας.
Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι τα δάση καλύπτουν 4,14 δισεκατομμύρια εκτάρια – περίπου το ένα τρίτο της χερσαίας έκτασης του πλανήτη. Εκτός από την επιβράδυνση των ρυθμών αποψίλωσης των δασών, ο FRA 2025 επισημαίνει περαιτέρω θετικά νέα για τα δάση του πλανήτη, τα οποία περιλαμβάνουν περισσότερα από τα μισά δάση που καλύπτονται πλέον από μακροπρόθεσμα σχέδια διαχείρισης και το ένα πέμπτο των δασών που βρίσκονται πλέον εντός νόμιμα καθορισμένων προστατευόμενων περιοχών.
Ωστόσο, η έκθεση σημειώνει ότι τα δασικά οικοσυστήματα παγκοσμίως εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν προκλήσεις, με τον τρέχοντα ρυθμό αποψίλωσης των δασών στα 10,9 εκατομμύρια εκτάρια ετησίως να εξακολουθεί να είναι πολύ υψηλός.
Τα δάση είναι σημαντικά για την επισιτιστική ασφάλεια, τα τοπικά μέσα διαβίωσης και την παροχή ανανεώσιμων βιοϋλικών και ενέργειας. Αποτελούν οικότοπο για μεγάλο ποσοστό της παγκόσμιας βιοποικιλότητας, συμβάλλουν στη ρύθμιση του παγκόσμιου άνθρακα και των υδρολογικών κύκλων και μπορούν να μειώσουν τους κινδύνους και τις επιπτώσεις της ξηρασίας, της απερήμωσης, της διάβρωσης του εδάφους, των κατολισθήσεων και των πλημμυρών.
Ο Γενικός Διευθυντής του FAO, QU Dongyu, γράφοντας στον πρόλογο του FRA 2025, δήλωσε: «Οι FRA είναι οι πιο ολοκληρωμένες και διαφανείς παγκόσμιες αξιολογήσεις των δασικών πόρων και της κατάστασης, της διαχείρισης και των χρήσεών τους, καλύπτοντας όλα τα θεματικά στοιχεία της βιώσιμης διαχείρισης των δασών. Τα δεδομένα που παράγουν εξυπηρετούν πολλαπλούς σκοπούς, από την ενημέρωση της παγκόσμιας κοινότητας για την κατάσταση των δασών και τις αλλαγές τους, έως την υποστήριξη αποφάσεων, πολιτικών και επενδύσεων που σχετίζονται με τα δάση και τις οικοσυστημικές υπηρεσίες που παρέχουν».
Βασικά πορίσματα
Δασική έκταση: Τα δάση καλύπτουν 4,14 δισεκατομμύρια εκτάρια, ή το 32% της παγκόσμιας έκτασης γης, που ισοδυναμεί με 0,5 εκτάρια ανά άτομο. Σχεδόν τα μισά δάση του κόσμου βρίσκονται στις τροπικές περιοχές.
Μείωση της καθαρής απώλειας: Ο ετήσιος ρυθμός καθαρής απώλειας δασών μειώθηκε από 10,7 εκατομμύρια εκτάρια τη δεκαετία του 1990 σε 4,12 εκατομμύρια εκτάρια την περίοδο 2015-2025.
Αποψίλωση και επέκταση: Η αποψίλωση των δασών επιβραδύνθηκε σε 10,9 εκατομμύρια εκτάρια ετησίως την περίοδο 2015-2025, από 17,6 εκατομμύρια την περίοδο 1990-2000. Ο ρυθμός επέκτασης των δασών μειώθηκε επίσης, από 9,88 εκατομμύρια εκτάρια ετησίως το 2000-2015 σε 6,78 εκατομμύρια το 2015-2025.
Δάση που αναγεννώνται με φυσικό τρόπο: Αυτά αντιπροσωπεύουν το 92% της συνολικής δασικής έκτασης (3,83 δισεκατομμύρια εκτάρια). Ενώ μειώθηκαν κατά 324 εκατομμύρια εκτάρια μεταξύ 1990 και 2025, ο ρυθμός καθαρής απώλειας επιβραδύνθηκε σημαντικά. Οι πιο σημαντικές μειώσεις (την τελευταία δεκαετία) σημειώθηκαν στην Αφρική και τη Νότια Αμερική, ενώ η Ευρώπη κατέγραψε αύξηση των φυσικά αναγεννημένων δασών.
Πρωτογενή δάση: Τα πρωτογενή δάση καλύπτουν τουλάχιστον 1,18 δισεκατομμύρια εκτάρια – περίπου το ένα τρίτο της αναφερόμενης δασικής έκτασης. Οι απώλειες συνεχίζονται, αλλά το ποσοστό έχει μειωθεί στο μισό σε σύγκριση με τις αρχές της δεκαετίας του 2000.
Φυτεμένα δάση: Τα φυτεμένα δάση αντιπροσωπεύουν περίπου το 8% της συνολικής δασικής έκτασης, καλύπτοντας περίπου 312 εκατομμύρια εκτάρια. Η έκτασή τους έχει αυξηθεί σε όλες τις περιοχές από το 1990, αλλά παγκοσμίως με βραδύτερο ρυθμό την πιο πρόσφατη δεκαετία.
Βιομάζα και άνθρακας: Το παγκόσμιο δασικό απόθεμα εκτιμάται σε 630 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Τα δασικά αποθέματα άνθρακα έχουν αυξηθεί, φθάνοντας τους 714 γιγατόνους.
Προστατευόμενες περιοχές: Περίπου το 20% των δασών (813 εκατομμύρια εκτάρια) βρίσκονται σε νόμιμα καθορισμένες προστατευόμενες περιοχές, αύξηση 251 εκατομμυρίων εκταρίων από το 1990.
Σχέδια διαχείρισης: Περισσότερα από τα μισά δάση παγκοσμίως (2,13 δισεκατομμύρια εκτάρια, ή 55% της συνολικής έκτασης) βρίσκονται υπό σχέδια διαχείρισης, αυξημένα κατά 365 εκατομμύρια εκτάρια από το 1990.
Διαταραχές: Οι πυρκαγιές επηρεάζουν κατά μέσο όρο 261 εκατομμύρια εκτάρια γης ετησίως, σχεδόν τα μισά από τα οποία είναι δασικά. Το 2020, έντομα, ασθένειες και έντονα καιρικά φαινόμενα κατέστρεψαν περίπου 41 εκατομμύρια εκτάρια δασών, κυρίως σε εύκρατες και βόρειες περιοχές.
Ιδιοκτησία: Το 70% των δασών του κόσμου είναι δημόσια, το 24% είναι ιδιωτικά, με το υπόλοιπο υπό άλλη ή άγνωστη ιδιοκτησία.
Στόχοι διαχείρισης: Περίπου 1,20 δισεκατομμύρια εκτάρια (29 τοις εκατό των δασών) διαχειρίζονται κυρίως για παραγωγή και 616 εκατομμύρια εκτάρια για πολλαπλή χρήση. Πρόσθετες περιοχές ορίζονται για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας (482 εκατομμύρια εκτάρια), την προστασία του εδάφους και των υδάτων (386 εκατομμύρια εκτάρια) και τις κοινωνικές υπηρεσίες (221 εκατομμύρια εκτάρια).
Νέες δυνατότητες στο FRA 2025
Ο FRA 2025 προσφέρει διευρυμένα ψηφιακά εργαλεία για ευκολότερη πρόσβαση και χρήση:
Μια διαδραστική διαδικτυακή βάση δεδομένων με πλήρη δεδομένα και μεταδεδομένα για 236 χώρες και περιοχές.
Μια διεπαφή προγραμματισμού εφαρμογών (API) που επιτρέπει την αυτοματοποιημένη πρόσβαση και ενοποίηση δεδομένων.
Εκθέσεις ανά χώρα σε μορφότυπο PDF, διαθέσιμες στις επίσημες γλώσσες αλληλογραφίας.
Μια παγκόσμια, συνεργατική προσπάθεια
Ο FRA 2025 καλύπτει 236 χώρες και περιοχές. Η αξιολόγηση είναι το αποτέλεσμα μιας διαδικασίας με γνώμονα τη χώρα, με επίσημα διορισμένους εθνικούς ανταποκριτές από 197 χώρες και περιοχές να συνεισφέρουν δεδομένα, με την υποστήριξη περισσότερων από 700 εμπειρογνωμόνων παγκοσμίως. Ο FRA 2025 επωφελήθηκε επίσης από τη στενή συνεργασία με οργανισμούς-εταίρους, μειώνοντας τον φόρτο υποβολής εκθέσεων και ενισχύοντας τη συνέπεια.
Οι πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν υποστηρίζουν την παρακολούθηση των διεθνών δεσμεύσεων, συμπεριλαμβανομένης της Ατζέντας 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, της Συμφωνίας του Παρισιού για την Κλιματική Αλλαγή, του Παγκόσμιου Πλαισίου Βιοποικιλότητας Κουνμίνγκ-Μόντρεαλ και του Στρατηγικού Σχεδίου των Ηνωμένων Εθνών για τα Δάση 2017-2030.
