Η πρόσφατη μελέτη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη βελτίωση των βασικών υπηρεσιών στις περιφέρειες της ΕΕ αναδεικνύει τον κομβικό ρόλο της πολιτικής συνοχής στη στήριξη των απομακρυσμένων, αγροτικών και ερημωμένων περιοχών. Η έκθεση, που εκπονήθηκε για λογαριασμό της Επιτροπής Περιφερειακής Ανάπτυξης, εστιάζει ιδιαίτερα στην πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη, παιδική μέριμνα και άλλες βασικές υπηρεσίες προς τον πληθυσμό, σε περιοχές που πλήττονται από γήρανση, πληθυσμιακή συρρίκνωση και μετανάστευση.
Η μελέτη επισημαίνει ότι οι αγροτικές περιοχές της Ευρώπης υφίστανται έντονες δημογραφικές μεταβολές, οι οποίες δυσχεραίνουν την περιφερειακή ανάπτυξη και εντείνουν τις εδαφικές και κοινωνικές ανισότητες. Παρότι η στήριξη αυτών των περιοχών προέρχεται και από άλλα ευρωπαϊκά εργαλεία, όπως η Κοινή Γεωργική Πολιτική και ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, η έκθεση υπογραμμίζει ότι η πολιτική συνοχής παραμένει το βασικό μέσο για τη διατήρηση και αναβάθμιση των ουσιωδών υπηρεσιών.
Μεταξύ των βασικών συστάσεων της μελέτης είναι η ευρύτερη χρήση ολοκληρωμένων εδαφικών εργαλείων, όπως οι Ολοκληρωμένες Εδαφικές Επενδύσεις (ITI) και η Τοπική Ανάπτυξη με Πρωτοβουλία Τοπικών Κοινοτήτων (CLLD), ώστε οι επενδύσεις σε βασικές υπηρεσίες να συνδέονται καλύτερα με τις ευρύτερες αναπτυξιακές στρατηγικές κάθε περιοχής. Παράλληλα, δίνεται έμφαση στη μεγαλύτερη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των παρεμβάσεων, ώστε η χρηματοδότηση να ανταποκρίνεται περισσότερο στις πραγματικές εδαφικές ανάγκες.
Η έκθεση ζητεί επίσης πιο στοχευμένη ευρωπαϊκή στήριξη για την ανάπτυξη διοικητικής και επιχειρησιακής ικανότητας σε δήμους και παρόχους δημόσιων υπηρεσιών, ιδιαίτερα σε περιφέρειες που αντιμετωπίζουν δημογραφική παρακμή. Επιπλέον, προτείνει τη διαμόρφωση μακροπρόθεσμων στρατηγικών για τη δημογραφική αλλαγή και τη χρήση της πολιτικής συνοχής για τη διασφάλιση ενός ελάχιστου πακέτου βασικών υπηρεσιών σε όλες τις περιοχές της ΕΕ.
Για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, η μελέτη εισηγείται προδεσμευμένη χρηματοδότηση ή υψηλότερα ποσοστά συγχρηματοδότησης για αγροτικές, απομακρυσμένες και αραιοκατοικημένες περιοχές.
Τονίζει ακόμη ότι οι επενδύσεις σε βασικές υπηρεσίες πρέπει να συνοδεύονται από στήριξη της τοπικής οικονομίας, της εκπαίδευσης και της προσέλκυσης εξειδικευμένου προσωπικού, καθώς και από βιώσιμες θεσμικές και χρηματοδοτικές ρυθμίσεις, ώστε οι υπηρεσίες να παραμένουν λειτουργικές και μετά τη λήξη της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.
