Επίκαιρες επεμβάσεις προστασίας στα αμπέλια

Τεχνικό δελτίο γεωργικών προειδοποιήσεων εξέδωσε το Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού & Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Ηρακλείου.

Ίσκα – Ευτυπίωση

Οι ασθένειες του ξύλου (ίσκα, ευτυπίωση) συμπεριλαμβάνονται στα σοβαρά προβλήματα φυτοπροστασίας του κρητικού αμπελώνα. Η εξέλιξή τους είναι μακροχρόνια και προσβάλλουν τα αγγεία του ξύλου, προκαλώντας νέκρωση.

Ως αποτέλεσμα, διακόπτεται η φυσιολογική ροή του νερού και των θρεπτικών στοιχείων μέσα στο φυτό. Με την πάροδο του χρόνου – σταδιακά ή και απότομα – ξηραίνονται τμήματα του πρέμνου ή ακόμη και ολόκληρα πρέμνα.

Η παραγωγή μειώνεται συνεχώς, όπως και η παραγωγική διάρκεια ζωής του αμπελώνα. Συμπτώματα κατά το κλάδεμα: Κατά την περίοδο του κλαδέματος, στις τομές των βραχιόνων ή του κορμού παρατηρούνται μη φυσιολογικοί μεταχρωματισμοί του ξύλου, οι οποίοι αποτελούν χαρακτηριστικό σύμπτωμα των ασθενειών του ξύλου.

Αντιμετώπιση:

Δεν υπάρχουν θεραπευτικά μέτρα για τις ασθένειες του ξύλου.Η αντιμετώπισή τους βασίζεται κυρίως σε προληπτικά και καλλιεργητικά μέτρα, τα οποία πρέπει να εφαρμόζονται συστηματικά, τόσο στις μητρικές φυτείες και τα φυτώρια όσο και στους παραγωγικούς αμπελώνες. Τα μέτρα είναι πιο αποτελεσματικά όταν εφαρμόζονται από όλους τους αμπελουργούς της περιοχής.

Προληπτικά – Καλλιεργητικά μέτρα:

Στοχεύουν στη μείωση των μολυσμάτων και στην προληπτική προστασία των τομών του κλαδέματος από τους μύκητες που προκαλούν ασθένειες του ξύλου.

Χρήση υγιούς πολλαπλασιαστικού υλικού.Το πολλαπλασιαστικό υλικό πρέπει να είναι πιστοποιημένο και απαλλαγμένο από παθογόνα, καθώς η μόλυνση μπορεί να εγκατασταθεί από τα πρώτα στάδια ανάπτυξης του φυτού.
Διπλό κλάδεμα (το 1ο μέσα στο χειμώνα και το 2ο αρχές της άνοιξης). Κατά το προκλάδεμα του χειμώνα αφαιρείται μέρος των κληματίδων, χωρίς να γίνεται η τελική τομή, ενώ ταυτόχρονα τα αφαιρούμενα τμήματα λύνονται και απομακρύνονται από τα σύρματα. Το δεύτερο και τελικό κλάδεμα, που ακολουθεί στα τέλη του χειμώνα ή αρχές της άνοιξης, γίνεται ευκολότερα και ταχύτερα. Το διπλό κλάδεμα συνιστάται σε αμπελώνες όπου εφαρμόζεται το βραχύ κλάδεμα και ιδιαίτερα στις εκμεταλλεύσεις μεγάλης έκτασης.
Όψιμο κλάδεμα και με ξερό καιρό (τέλος χειμώνα – αρχές άνοιξης).Αποτελεί ένα από τα αποτελεσματικότερα προληπτικά μέτρα. Το τελικό κλάδεμα (είτε μονό είτε διπλό) συνιστάται να γίνεται αργά, από τέλη του χειμώνα.

Την περίοδο αυτή:

οι τομές επουλώνονται ταχύτερα λόγω υψηλότερων θερμοκρασιών,
τα αερομεταφερόμενα μολύσματα σταδιακά μειώνονται,
οι πιθανότητες μόλυνσης είναι μικρότερες λόγω μείωσης των βροχοπτώσεων και της σχετικής υγρασίας,
η δακρύρροια εμποδίζει την εγκατάσταση των μυκήτων στις τομές.
Δημιουργία «τακουνιού» κατά το κλάδεμα. Ηφυσιολογική αντίδραση του αμπελιού μετά από κλαδοτομή είναι ο σχηματισμός κώνου ξήρανσης. Ανάλογα με το μέγεθος και το σημείο της τομής, ο κώνος αυτός μπορεί να καταστρέψει τα αγγεία μεταφοράς νερού και θρεπτικών στοιχείων και να συμβάλει στην εμφάνιση της ίσκας. Για τον λόγο αυτό δεν συνιστώνται σύρριζες τομές. Αντίθετα, πρέπει να αφήνεται «τακούνι», το οποίο αφαιρείται τον επόμενο χειμώνα. Το μήκος του «τακουνιού» πρέπει να είναι περίπου 1,5 φορά μεγαλύτερο από τη διάμετρο της τομής (στις κληματίδες αντιστοιχεί σε 2 – 3 εκ.).
Προστασία των κλαδοτομών.Οι μολύνσεις ευνοούνται σε πρόσφατες και μεγάλες τομές. Οι τομές πρέπει να προστατεύονται προληπτικά και το συντομότερο δυνατό (ιδανικά άμεσα ή εντός μερικών ωρών).
Τα προσβεβλημένα ή ύποπτα πρέμνακλαδεύονται τελευταία και τα εργαλεία απολυμαίνονται τακτικά. Τα προσβεβλημένα ή ύποπτα πρέμνα πρέπει να κλαδεύονται στο τέλος, ενώ τα εργαλεία να απολυμαίνονται τακτικά ώστε να αποφεύγεται η μετάδοση.

Η σήμανση των ύποπτων πρέμνων γίνεται με ταινίες ή σπρέι βαφής:

την άνοιξη για την ευτυπίωση,
το καλοκαίρι για την ίσκα.
Απομάκρυνση των υπολειμμάτων του κλαδέματος.Τα μολυσμένα υπολείμματα αποτελούν πηγή μολύσματος και πρέπει να απομακρύνονται από τον αμπελώνα και να καταστρέφονται.
Ανασύσταση – εξυγίανση πρέμνων.Το μέτρο εφαρμόζεται όταν η ασθένεια δεν έχει επεκταθεί στον κορμό. Περιλαμβάνει την αφαίρεση και απομάκρυνση των προσβεβλημένων βραχιόνων, μαζί με 10–20 εκ. υγιούς ξύλου. Όταν η προσβολή έχει φτάσει στον κορμό, συνιστάται η εκρίζωση και καταστροφή ολόκληρου του πρέμνου.

Φόμοψη

Συμπτώματα κατά το κλάδεμα: Οι προσβεβλημένες κληματίδες παρουσιάζουν γκριζόλευκη όψη και συχνά εμφανίζουν σχισίματα, κυρίως προς τη βάση τους. Πάνω στην επιφάνειά τους διακρίνονται πολλά μικρά μαύρα στίγματα (πυκνίδια).

Με τις ανοιξιάτικες βροχοπτώσεις από τα πυκνίδια ελευθερώνονται σπόρια, τα οποία μεταφέρονται μηχανικά με τις σταγόνες της βροχής σε κοντινές αποστάσεις και μπορούν να μολύνουν τους νεοεκπτυσσόμενους βλαστούς. Οι βλαστοί αυτοί, στη συνέχεια και μέχρι τον χειμώνα, εξελίσσονται σε γκριζόλευκες, ξερές και συχνά κούφιες κληματίδες, αποτελώντας νέα εστία μόλυνσης.

Αντιμετώπιση: Η ασθένεια μπορεί να ελεγχθεί ικανοποιητικά με συνδυασμό καλλιεργητικών μέτρων κατά το κλάδεμα και 1–2 προληπτικών ψεκασμών την άνοιξη, κατά την έκπτυξη της βλάστησης. Την παρούσα περίοδο συνιστάται η εφαρμογή μόνο καλλιεργητικών μέτρων, δηλαδή η αναγνώριση, αφαίρεση και απομάκρυνση των προσβεβλημένων κληματίδων, οι οποίες είναι χαρακτηριστικά γκριζόλευκες και “κούφιες”.

Διαχείριση της αυτοφυούς βλάστησης των αμπελιών

Μην καταστρέφετε την αυτοφυή βλάστηση, δεν επιβαρύνει το αμπέλι. Η χημική ζιζανιοκτονία και η κατεργασία του εδάφους να αποφεύγονται. Αντίθετα, η παρουσία αυτοφυούς βλάστησης στο περιβάλλον του αμπελώνα (όπως η ξινίθρα) ή η εγκατάσταση επιθυμητής κάλυψης εδάφους (όπως με ψυχανθή ή μίγματα ψυχανθών με αγρωστώδη) πρέπει να ενθαρρύνεται.

Η διατήρηση φυτοκάλυψης προσφέρει πολλαπλά πλεονεκτήματα: