Η κατάσταση της αγοράς οίνου στην Ελλάδα το 2026, επηρεασμένη τόσο από διαχρονικές αδυναμίες του κλάδου όσο και από τις ευρύτερες οικονομικές και διεθνείς συνθήκες, χαρακτηρίζεται από αρνητικές τάσεις σε βασικά μεγέθη της.
Σύμφωνα με την ΚΕΟΣΟΕ, στη διαμόρφωση του σημερινού περιβάλλοντος συμβάλλουν, μεταξύ άλλων:
- η κλιματική κρίση,
- η αύξηση του κόστους παραγωγής, η οποία έχει ενταθεί και λόγω των διεθνών πολεμικών συγκρούσεων,
- η μεταβολή της καταναλωτικής συμπεριφοράς, ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες,
- η μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος των καταναλωτών λόγω της αύξησης των τιμών,
- καθώς και η διεθνής συζήτηση για τον περιορισμό της κατανάλωσης αλκοόλ.
Οι παραπάνω παράγοντες έχουν διαμορφώσει ένα ιδιαίτερα δυσμενές περιβάλλον για τον αμπελοοινικό τομέα.
Την ίδια στιγμή, τα δεδομένα που σχετίζονται με την προσφορά και τη ζήτηση στην αγορά οίνου δεν φαίνεται να δικαιολογούν πλήρως τη σημαντική υποχώρηση που καταγράφεται σε αρκετές περιπτώσεις στις τιμές αγοράς των σταφυλιών, η οποία φθάνει ακόμη και το 60%. Παρότι εξακολουθεί να υπάρχει ζήτηση, αυτή εκδηλώνεται σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα τιμών, γεγονός που δημιουργεί προβληματισμό ως προς τη λειτουργία της αγοράς και τις συνθήκες διαμόρφωσης των τιμών.
Πρόσθετη πίεση ασκεί, σύμφωνα με την ΚΕΟΣΟΕ, η είσοδος στα οινοποιεία επιτραπέζιων σταφυλιών που δεν κατευθύνονται προς εξαγωγή και τα οποία, βάσει του ισχύοντος πλαισίου, δεν επιτρέπεται να οινοποιούνται. Για τις ποσότητες αυτές αναφέρονται τιμές της τάξης των 0,15 ευρώ/kg, εξέλιξη που μπορεί να επηρεάσει προς τα κάτω και τις τιμές των νόμιμων οινοστάφυλων.
Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της αγοράς διαδραματίζουν και οι ενδοκοινοτικές αποκτήσεις οίνων σε χαμηλές τιμές, με τους λευκούς οίνους να διαμορφώνονται στα 46 ευρώ/hl και τους ερυθρούς στα 58 ευρώ/hl. Παράλληλα, τον Ιούλιο του 2026 καταγράφηκαν ιδιαίτερα υψηλές ποσότητες εισαγωγών.
Η εικόνα της αγοράς καθίσταται ακόμη πιο σύνθετη, καθώς τα αποθέματα της 31ης Ιουλίου 2026 εμφανίζονται αυξημένα κατά 18%, ενώ οι εκτιμήσεις για την επερχόμενη παραγωγή οίνου παραπέμπουν σε επίπεδα ακόμη χαμηλότερα από τις ήδη περιορισμένες συγκομιδές του 2025 και του 2024.
Σε ό,τι αφορά τις εκτιμήσεις περί μείωσης της κατανάλωσης, οι οποίες μένει να επιβεβαιωθούν από τα σχετικά στοιχεία, η σχετική συζήτηση έχει ήδη επιβαρύνει το κλίμα στην αγορά. Οι πιέσεις αυτές μεταφέρονται σταδιακά και στις τιμές των σταφυλιών, οι οποίες κατά την τρέχουσα περίοδο του τρυγητού του 2026 διαμορφώνονται σε αρκετές περιπτώσεις κάτω από το κόστος καλλιέργειας.
Ως αποτέλεσμα, σε περιοχές της χώρας καταγράφονται περιπτώσεις αμπελώνων που παραμένουν ατρύγητοι ή σταφυλιών που διατίθενται σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές, ακόμη και στα 0,20 ευρώ/kg. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τον προβληματισμό για την περαιτέρω εγκατάλειψη αμπελουργικών εκτάσεων.
Υπό αυτές τις συνθήκες, κρίνεται αναγκαίο να εξεταστεί η αξιοποίηση νέων εργαλείων στήριξης, με ιδιαίτερη έμφαση στον πρωτογενή τομέα, προκειμένου να περιοριστεί η τάση εγκατάλειψης των αμπελώνων και να ενισχυθεί η οικονομική βιωσιμότητα των αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Πορτογαλίας, η οποία προχωρά στη στήριξη συνεταιρισμών, οινοποιείων και αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων με συνολικό ποσό 100 εκατ. ευρώ, με στόχο, μεταξύ άλλων, τη συγκράτηση των πιέσεων στις τιμές.
Παράλληλα, προκειμένου να περιοριστεί το ενδεχόμενο προσφυγής σε μέτρα όπως οι πριμοδοτούμενες εκριζώσεις —ένα εργαλείο που ήδη συζητείται σε ορισμένες περιοχές και εφαρμόζεται στη Γαλλία— κρίνεται σκόπιμο να εξεταστούν άμεσα συγκεκριμένες παρεμβάσεις.
Ειδικότερα, προτείνεται:
- Η εντατικοποίηση των ελέγχων στη διακίνηση οίνων χωρίς τα προβλεπόμενα παραστατικά, με ιδιαίτερη έμφαση στη μεγάλη αγορά της πρωτεύουσας.
- Ο συστηματικός έλεγχος των οινοποιείων που πραγματοποιούν εισαγωγές οίνων, ιδίως ως προς την ορθή επισήμανση των προϊόντων που διατίθενται στην ελληνική αγορά.
- Η ενίσχυση των ελέγχων στα οινοποιεία ως προς την τήρηση του θεσμικού πλαισίου για την οινοποίηση επιτραπέζιων σταφυλιών.
- Η στήριξη των αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων το 2026 μέσω του κανονισμού ήσσονος σημασίας (De minimis), είτε με βάση τη διαφορά σε σχέση με τις περσινές τιμές είτε με ενίσχυση της τάξης των 150 ευρώ ανά στρέμμα, κατά το παράδειγμα της Πορτογαλίας.
- Η εξέταση της ένταξης της αμπελοκαλλιέργειας οινοστάφυλων στις συνδεδεμένες ενισχύσεις της ΚΑΠ, με στόχο την ενίσχυση της βιωσιμότητας των εκμεταλλεύσεων και τον περιορισμό της εγκατάλειψης αμπελώνων.
- Η επανεξέταση του πλαισίου που αφορά τα όρια κατανάλωσης αλκοόλ, σε συνάρτηση με όσα ισχύουν στα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
