Τέλος η λέξη «κατάχρηση» από το υγειονομικό μήνυμα που επιθυμεί να επιβάλει η βελγική κυβέρνηση σε όλες τις διαφημίσεις αλκοολούχων ποτών. Το βασιλικό διάταγμα, το οποίο τελεί ακόμη υπό εξέταση, αναμένεται να αυστηροποιήσει σημαντικά το νομικό πλαίσιο γύρω από το μάρκετινγκ και την προώθηση του αλκοόλ στο Βέλγιο. Η γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας, ένα καθοριστικό βήμα πριν από την ενδεχόμενη οριστική υιοθέτηση, αναμένεται ανά πάσα στιγμή.
Ο Βέλγος Υπουργός Υγείας, Frank Vandenbroucke, δεν είναι η πρώτη φορά που προσπαθεί να αυστηροποιήσει το διαφημιστικό πλαίσιο για το αλκοόλ. Ήδη από το 2023, το δια-ομοσπονδιακό σχέδιο για το αλκοόλ προέβλεπε ενίσχυση των κανόνων προώθησης, ιδίως όσον αφορά τους ανηλίκους. Το 2024, όπως αναφέρει η ανακοίνωση της ΚΕΟΣΟΕ, μια πρώτη αυστηροποίηση είχε εμφανιστεί με την εισαγωγή του υγειονομικού μηνύματος «Η κατάχρηση αλκοόλ βλάπτει την υγεία» στις εμπορικές επικοινωνίες του κλάδου. Εκείνη την εποχή, ωστόσο, επρόκειτο ακόμη για έναν μηχανισμό αυτορρύθμισης. Το νέο βασιλικό διάταγμα που εξετάζεται επί του παρόντος πηγαίνει πολύ παραπέρα, εντάσσοντας αυτή τη λογική στο ομοσπονδιακό δίκαιο.
Ο κανόνας του 30%
Το σχέδιο προβλέπει απαγόρευση της διαφήμισης αλκοολούχων ποτών στα μέσα ενημέρωσης –ραδιόφωνο, τηλεόραση, ψηφιακά μέσα και γραπτό τύπο– των οποίων τουλάχιστον το 30% του κοινού αποτελείται από ανηλίκους. Αυτό ισχύει επίσης και για τους influencers: εάν οι ακόλουθοί τους είναι κυρίως ανήλικοι, δεν μπορούν να διαφημίζουν αλκοόλ.
Επιπλέον, δεν θα επιτρέπεται πλέον η δωρεάν διανομή αλκοόλ μαζί με περιοδικά ή με την αγορά συνδρομής, ούτε η προσφορά αλκοόλ με την αγορά άλλων προϊόντων. Οι προωθητικές ενέργειες τύπου «2+1 δώρο» θα παραμείνουν επιτρεπτές, όπως και οι γευσιγνωσίες (για παράδειγμα κατά την αγορά κρασιού), οι περιστασιακές εκδηλώσεις ή οι δεξιώσεις υποδοχής.
Ένα υγειονομικό μήνυμα πιο ριζοσπαστικό και στιγματιστικό
Η αναμφίβολα πιο αμφιλεγόμενη πτυχή του σχεδίου αφορά την προβλεπόμενη υγειονομική προειδοποίηση. Το σλόγκαν αυτορύθμισης –«Η κατάχρηση αλκοόλ βλάπτει την υγεία», το οποίο μέχρι τώρα επικεντρωνόταν στην έννοια της κατάχρησης– θα αντικατασταθεί από το «Το αλκοόλ βλάπτει την υγεία».
Αυτή η νέα προειδοποίηση θα πρέπει να εμφανίζεται σε όλες τις διαφημίσεις αλκοολούχων ποτών. Αντίθετα, δεν θα είναι υποχρεωτική στις συσκευασίες ή τις ετικέτες, ούτε θα ισχύει για διαφημιστικά αντικείμενα ή αξεσουάρ, όπως τα ποτήρια. Επίσης, προβλέπεται εξαίρεση όταν το όνομα μιας μάρκας συνδέεται με μια εκδήλωση ή έναν διαγωνισμό υπό τη μορφή ονοματοδοσίας ή χορηγίας.
Η καθοριστική επικύρωση από το Συμβούλιο της Επικρατείας
Αν και οι στόχοι του υπουργού Vandenbroucke όσον αφορά τους ανηλίκους είναι προφανώς αδιαμφισβήτητοι, το προβλεπόμενο υγειονομικό μήνυμα παραμένει αξιοκατάκριτο για τη σύγχυση που προκαλεί μεταξύ της κατανάλωσης και της κατάχρησης αλκοόλ. Σε ανακοίνωση που παρουσιάζει το σχέδιο, ο υπουργός δηλώνει μάλιστα ότι «Η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για την υγεία» και ότι «πρέπει να ενημερώνουμε σωστά τους ενήλικες», προτού αναφερθεί στις επιπτώσεις της υπερβολικής κατανάλωσης.
Μένει να φανεί αν αυτό το νέο σχέδιο θα επικυρωθεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας, ώστε στη συνέχεια να υπογραφεί από τον Βασιλιά και να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως του Βελγίου (Moniteur belge) για να τεθεί σε ισχύ έναν χρόνο αργότερα. Σε σχετική ερώτηση, το Συμβούλιο της Επικρατείας δήλωσε ότι δεν μπορεί να αποφανθεί για το χρονοδιάγραμμα της διαβούλευσης.
\Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2024, ο ομοσπονδιακός Υπουργός Υγείας είχε αναγκαστεί να αποσύρει το σχέδιό του για την αυστηροποίηση της διαφήμισης του αλκοόλ λόγω έλλειψης κυβερνητικής συναίνεσης. Ωστόσο, στα τέλη Μαρτίου 2026, το σχέδιο έλαβε το πράσινο φως από το Υπουργικό Συμβούλιο πριν διαβιβαστεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
