H Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τροποποίηση του κανονισμού για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας στον γεωργικό τομέα (de minimis).
Ο κανονισμός εξαιρεί μικρά ποσά στήριξης στον γεωργικό τομέα από τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων, δεδομένου ότι θεωρείται ότι δεν έχουν αντίκτυπο στον ανταγωνισμό και τις συναλλαγές στην ενιαία αγορά. Ο αναθεωρημένος κανονισμός θα τεθεί σε ισχύ τρεις ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα και θα εφαρμοστεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2032.
Η τροπολογία
Σύμφωνα με τον ισχύοντα κανονισμό για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας στον γεωργικό τομέα, τα κράτη μέλη μπορούν να χορηγούν στήριξη στον γεωργικό τομέα ύψους έως 20.000 ευρώ ανά δικαιούχο (25.000 ευρώ, εάν το κράτος μέλος διαθέτει κεντρικό μητρώο για την καταχώριση ενισχύσεων ήσσονος σημασίας) για περίοδο τριών οικονομικών ετών χωρίς προηγούμενη κοινοποίηση προς έγκριση από την Επιτροπή. Εκτός από αυτά τα ανώτατα όρια ανά δικαιούχο, κάθε κράτος μέλος της ΕΕ διαθέτει ένα μέγιστο εθνικό ποσό για την εν λόγω στήριξη (το λεγόμενο «εθνικό ανώτατο όριο»), προκειμένου να αποφευχθεί οποιαδήποτε πιθανή στρέβλωση του ανταγωνισμού.
Η τροπολογία που εγκρίθηκε περιλαμβάνει τις ακόλουθες αλλαγές:
- Αύξηση του ανώτατου ορίου de minimis ανά εταιρεία σε διάστημα τριών ετών, από 25.000 ευρώ σε 50.000 ευρώ, ώστε να αντικατοπτρίζονται διάφοροι παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της αποκτηθείσας εμπειρίας, καθώς και των εξελίξεων στην αγορά και του εξαιρετικού τομεακού πληθωρισμού τα τελευταία χρόνια, καθώς και της προοπτικής του αναμενόμενου πληθωρισμού έως την ημερομηνία λήξης του κανονισμού.
- Η προσαρμογή των «εθνικών ανώτατων ορίων», τα οποία υπολογίζονται με βάση την αξία της γεωργικής παραγωγής του κράτους μέλους. Τα εθνικά ανώτατα όρια επικαιροποιούνται από 1,5% σε 2% της εθνικής γεωργικής παραγωγής και η περίοδος αναφοράς παρατείνεται από την περίοδο 2012-2017 στην περίοδο 2012-2023. Αυτό επιτρέπει να ληφθεί υπόψη η αυξημένη αξία της γεωργικής παραγωγής, ιδίως τα τελευταία χρόνια, αυξάνοντας έτσι το εθνικό ανώτατο όριο για όλα τα κράτη μέλη.
- Η κατάργηση του «τομεακού ανώτατου ορίου» που εμπόδιζε τα κράτη μέλη να χορηγούν ενισχύσεις ήσσονος σημασίας που υπερβαίνουν το 50 % του εθνικού ανώτατου ορίου στον ίδιο τομέα προϊόντων.
- Καθιέρωση υποχρεωτικού κεντρικού μητρώου ενισχύσεων ήσσονος σημασίας σε εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτό θα αυξήσει τη διαφάνεια και θα μειώσει τον διοικητικό φόρτο για τους γεωργούς -κυρίως πολύ μικρές επιχειρήσεις- οι οποίοι χρησιμοποιούν επί του παρόντος ένα σύστημα υπεύθυνης δήλωσης. Επιπλέον, δεν θα χρειάζεται πλέον να αυτοπαρακολουθούν τη συμμόρφωση (επί του παρόντος, τα εν λόγω κεντρικά μητρώα είναι προαιρετικά για τα κράτη μέλη).
- Παράταση της ισχύος του αναθεωρημένου γεωργικού κανονισμού για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας έως τις 31 Δεκεμβρίου 2032.
Με την τροποποίηση που εγκρίθηκε, τα κράτη μέλη μπορούν σε μεγαλύτερο βαθμό να στηρίξουν τους γεωργούς με απλό, γρήγορο, άμεσο και αποτελεσματικό τρόπο, δεδομένου ότι η εν λόγω στήριξη de minimis δεν χρειάζεται να κοινοποιείται ούτε να εγκρίνεται από την Επιτροπή.
Παράλληλα με την εν λόγω τροπολογία, η Επιτροπή έλαβε περαιτέρω μέτρα για την ενίσχυση της θέσης των γεωργών στην ΕΕ. Η Επιτροπή πρότεινε στοχευμένες τροποποιήσεις του ισχύοντος νομικού πλαισίου που ορίζεται στον κανονισμό για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης αγοράς γεωργικών προϊόντων (ΚΟΑ) και σε έναν νέο κανονισμό για τη διασυνοριακή επιβολή της νομοθεσίας κατά των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών.
Ιστορικό
Το άρθρο 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης απαιτεί από τα κράτη μέλη να κοινοποιούν όλες τις κρατικές ενισχύσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και να τις εφαρμόζουν μόνο μετά την έγκριση της Επιτροπής. Ο εξουσιοδοτικός κανονισμός της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις επιτρέπει στην Επιτροπή να κηρύσσει ορισμένες κατηγορίες κρατικών ενισχύσεων συμβιβάσιμες με την ενιαία αγορά και απαλλαγμένες από την υποχρέωση κοινοποίησης που προβλέπεται στη Συνθήκη.
Ο κανονισμός για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας στον γεωργικό τομέα αναθεωρήθηκε τελευταία φορά το 2019 και επρόκειτο να λήξει στις 31 Δεκεμβρίου 2027. Τον Μάιο του 2024 η Επιτροπή δρομολόγησε αναθεώρηση του κανονισμού για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας στον γεωργικό τομέα, υπό το πρίσμα των πληθωριστικών πιέσεων των τελευταίων ετών και του τρέχοντος πλαισίου, με τις υψηλές τιμές των βασικών εμπορευμάτων να επηρεάζουν, μεταξύ άλλων, τον γεωργικό τομέα.
Η διαδικασία αναθεώρησης περιλάμβανε δημόσια διαβούλευση που ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2024, καθώς και συναντήσεις με τα κράτη μέλη τον Ιούλιο και τον Οκτώβριο του 2024. Κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης και των συνεδριάσεων, πολλά ενδιαφερόμενα μέρη ζήτησαν αύξηση του ατομικού ανώτατου ορίου και του εθνικού ανώτατου ορίου ώστε να αντικατοπτρίζεται ο πληθωρισμός καθώς και οι εξελίξεις της αγοράς. Πολλά ενδιαφερόμενα μέρη ζήτησαν επίσης ευελιξία για την αντίδραση σε ταχέως εξελισσόμενες κρίσεις στην αγορά, καθώς και σε κρίσεις που προκαλούνται από αυξανόμενα περιστατικά φυσικών καταστροφών λόγω της κλιματικής αλλαγής.
