Η γεωργική γη στην Ευρώπη γίνεται ολοένα και ακριβότερη, σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία της Eurostat. Ωστόσο, στην Ελλάδα το πρόβλημα δεν φαίνεται να εντοπίζεται τόσο στην αγορά όσο κυρίως στην ενοικίαση.
Ειδικότερα, το 2024 οι τιμές πώλησης αρόσιμης γης στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 6,1% σε σχέση με το 2023, με τη μέση τιμή να διαμορφώνεται στα 15.224 ευρώ ανά εκτάριο. Στην Ελλάδα, η μέση τιμή αγοράς καταγράφηκε χαμηλότερα, στα 14.312 ευρώ ανά εκτάριο, δηλαδή κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η πραγματική «κόκκινη ζώνη», ωστόσο, εντοπίζεται στα μισθώματα. Η Eurostat εκτιμά ότι η μέση ετήσια τιμή μίσθωσης αρόσιμης γης και μόνιμων βοσκοτόπων στην ΕΕ ανήλθε σε 295 ευρώ ανά εκτάριο το 2024 (αύξηση 6,4% από τα 277 ευρώ του 2023). Στην Ελλάδα, το μέσο ενοίκιο εκτοξεύεται στα 509 ευρώ ανά εκτάριο, καθιστώντας τη χώρα μία από τις ακριβότερες στην Ευρώπη. Μόνο η Ολλανδία (941 ευρώ) και η Δανία (580 ευρώ) καταγράφουν υψηλότερες τιμές, ενώ στον αντίποδα βρίσκονται η Σλοβακία (69 ευρώ), η Κροατία (76 ευρώ) και η Μάλτα (92 ευρώ).
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική γεωργία, όπου η μίσθωση γης αποτελεί βασικό εργαλείο επέκτασης των εκμεταλλεύσεων, ειδικά για νέους αγρότες ή για παραγωγούς που επιδιώκουν να αυξήσουν την κλίμακά τους χωρίς να δεσμεύσουν κεφάλαια για αγορά. Όταν, όμως, το ενοίκιο φτάνει τα 509 ευρώ ανά εκτάριο (περίπου 51 ευρώ το στρέμμα) ετησίως, το κόστος γης μετατρέπεται σε σταθερό βάρος που συμπιέζει το περιθώριο κέρδους ακόμη και σε χρονιές με καλές τιμές.
Η πίεση αυτή προστίθεται σε ένα ήδη διογκωμένο κόστος παραγωγής: ενέργεια και καύσιμα για άρδευση και μηχανήματα, λιπάσματα και φυτοπροστασία, εργατικά χέρια που σπανίζουν και ακριβαίνουν, αλλά και αυξημένο κόστος χρηματοδότησης. Σε αυτή την εξίσωση, η ακριβή μίσθωση γης λειτουργεί ως «πολλαπλασιαστής» πίεσης: ανεβάζει το κατώφλι βιωσιμότητας ανά στρέμμα, δυσκολεύει την είσοδο νέων παραγωγών και ωθεί εκμεταλλεύσεις είτε να μειώνουν εισροές είτε να εγκαταλείπουν καλλιέργειες χαμηλής προστιθέμενης αξίας.
Την ίδια ώρα, η ευρωπαϊκή εικόνα αποτυπώνει έντονες ανισότητες. Η Μάλτα καταγράφει τη υψηλότερη μέση τιμή αγοράς αρόσιμης γης (201.263 ευρώ ανά εκτάριο), ακολουθούμενη από την Ολλανδία (96.608 ευρώ) και την Πορτογαλία (76.556 ευρώ), ενώ οι χαμηλότερες τιμές εμφανίζονται στη Λετονία, τη Λιθουανία και τη Σλοβακία. Για την Ελλάδα, το μήνυμα είναι σαφές: σε μια περίοδο όπου η ανταγωνιστικότητα κρίνεται στο λεπτό του κόστους, η γη –και ιδίως το ενοίκιό της– εξελίσσεται σε κρίσιμο παράγοντα που μπορεί να καθορίσει ποιοι θα αντέξουν και ποιοι θα μείνουν εκτός παραγωγής.
