Η καλή διαβίωση των ζώων κατέχει σταθερά υψηλή θέση στην πολιτική ατζέντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αποτελεί επαναλαμβανόμενο θέμα στις συζητήσεις των Βρυξελλών.
Καθώς το θέμα εξελίσσεται, γίνεται όλο και πιο σημαντικό να ενσωματωθούν οι πιο πρόσφατες τεχνικές και επιστημονικές εξελίξεις στο νομοθετικό πλαίσιο, διασφαλίζοντας ότι οι κανονισμοί αντικατοπτρίζουν τόσο την τρέχουσα γνώση όσο και την πρακτική πραγματικότητα.
Οι συζητήσεις γύρω από την καλή διαβίωση των ζώων, ωστόσο, είναι συχνά συναισθηματικά φορτισμένες. Όπως επισημαίνει το European Livestock Voice, πολύπλοκα ζητήματα μπορούν εύκολα να αποσταχθούν σε απλοποιημένα συνθήματα ή εντυπωσιακές εικόνες, που μπορεί να προσελκύσουν την προσοχή του κοινού, αλλά κινδυνεύουν να υπεραπλουστεύσουν το θέμα. Ως αποτέλεσμα, βασικές πτυχές που απαιτούν προσεκτική ανάλυση και συζήτηση μερικές φορές παραβλέπονται ή παραγκωνίζονται, όχι από αμέλεια, αλλά επειδή η πολυπλοκότητά τους καθιστά δυσκολότερη την επικοινωνία τους.
Για να προωθηθεί ένας πιο ολοκληρωμένος και ενημερωμένος διάλογος, είναι σημαντικό να κοιτάξουμε πέρα από τις επιφανειακές εντυπώσεις. Η κατανόηση της καλής διαβίωσης των ζώων στο πραγματικό της βάθος απαιτεί την αναγνώριση των πολλών διασυνδέσεων – βιολογικών, περιβαλλοντικών, ηθικών και οικονομικών – που τη διαμορφώνουν.
Ακολουθούν εννέα γεγονότα που συχνά παραβλέπονται και βοηθούν στην απεικόνιση της πολύπλευρης φύσης αυτού που πραγματικά αντιπροσωπεύει η καλή διαβίωση των ζώων.
ΓΕΓΟΝΟΣ 1. Η Ευρώπη έχει τα υψηλότερα πρότυπα καλής μεταχείρισης των ζώων στον κόσμο
Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει ήδη τα πιο προηγμένα πρότυπα καλής μεταχείρισης των ζώων στον κόσμο. Οι πρώτοι ευρωπαϊκοί κανονισμοί για την προστασία των ζώων εκτροφής χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1970 και η οδηγία του 1998 για την προστασία των ζώων που εκτρέφονται για αγροτικούς σκοπούς θεσπίζει γενικούς κανόνες για την προστασία όλων των ζώων, συμπεριλαμβανομένων των ψαριών. Επιπλέον, η ΕΕ διαθέτει κανονισμούς για την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά και κατά τη σφαγή, καθώς και ελάχιστα πρότυπα για συγκεκριμένα είδη, όπως μόσχοι, χοίροι και ωοτόκες όρνιθες. Από τη δημοσίευση αυτών των κανόνων, οι Ευρωπαίοι αγρότες έχουν συχνά προβλέψει επερχόμενες αλλαγές κανόνων καινοτομώντας τρόπους για την καλύτερη φροντίδα και προστασία των ζώων τους.
ΓΕΓΟΝΟΣ 2. Η καλή διαβίωση των ζώων και η οικονομική βιωσιμότητα συνδέονται
Η διασφάλιση της καλής υγείας των ζώων είναι προς το συμφέρον κάθε αγρότη. Η καλή διαβίωση των ζώων συνδέεται στενά με την υγεία, την αναπαραγωγή και τη διατροφή, καθώς, με απλά λόγια, τα καλά φροντισμένα ζώα παράγουν προϊόντα καλύτερης ποιότητας πιο αποτελεσματικά. Για έναν αγρότη, η επένδυση στην καλή διαβίωση των ζώων είναι θέμα εξισορρόπησης των βιβλίων, προσαρμογής του αχυρώνα, προσθήκης αερισμού, επένδυσης σε εργαλεία παρακολούθησης κοπαδιών και αλλαγής τροφής. Όλα αυτά σημαίνουν υψηλές επενδύσεις που κυμαίνονται από μερικές χιλιάδες έως εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ. Αλλά ένας αγρότης μπορεί να επενδύσει σε αυτές τις βελτιώσεις μόνο εάν η επιχείρησή του είναι οικονομικά υγιής. Και αυτή είναι μια λεπτή πράξη εξισορρόπησης. Εάν οι επενδύσεις κοινωνικής πρόνοιας αυξηθούν υπερβολικά και δεν υποστηρίζονται επαρκώς από τις ευρωπαϊκές πολιτικές, ο αγρότης κινδυνεύει να χάσει οικονομικά οφέλη και θα πρέπει να μειώσει τις επενδύσεις σε άλλους τομείς. Για παράδειγμα, σε περιβαλλοντικές αναβαθμίσεις, ή χειρότερα, πρέπει να επανεξετάσουμε πλήρως την επιχείρηση.
ΓΕΓΟΝΟΣ 3. Οι μικρότερες εκμεταλλεύσεις δεν σημαίνουν αυτόματα καλύτερη καλή διαβίωση των ζώων
Σε αντίθεση με ορισμένα κλισέ, η καλή διαβίωση των ζώων δεν είναι απαραίτητα καλύτερη στις μικρές εκμεταλλεύσεις, σε ορισμένες περιπτώσεις επειδή δεν διαθέτουν τους πόρους για να βελτιώσουν και να εκσυγχρονίσουν τις εγκαταστάσεις τους. Τα υψηλότερα πρότυπα και οι νέοι κανονισμοί συνοδεύονται από υψηλό οικονομικό, διαρθρωτικό και ανθρώπινο κόστος που μπορεί να είναι πολύ επαχθές για τους μικρούς παραγωγούς. Αυτό μπορεί να οδηγήσει ορισμένους μικρούς αγρότες να εγκαταλείψουν τις επιχειρήσεις τους, οδηγώντας σε λιγότερες εκμεταλλεύσεις για τη στήριξη των αγροτικών κοινοτήτων, λιγότερες θέσεις εργασίας κ.λπ. Για τον λόγο αυτό, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη μέτρηση του κοινωνικού και οικονομικού αντικτύπου στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις.
ΓΕΓΟΝΟΣ 4. Οι ατελείς κανονισμοί μπορούν να αναγκάσουν τις οικογενειακές φάρμες να κλείσουν
Χάρη σε περισσότερες από 50 εμπορικές συμφωνίες, η ΕΕ εξάγει πολλά ζωικά προϊόντα. Εάν η ΕΕ αποφασίσει μονομερώς να αυξήσει τα πρότυπα καλής διαβίωσης των ζώων χωρίς να αναθεωρήσει τις συμφωνίες, αυτό συνεπάγεται κόστος για τους αγρότες και γίνεται οικονομικό πλεονέκτημα για τους εμπορικούς εταίρους που εξάγουν στην Ευρώπη. Ο κίνδυνος είναι ότι η ευρωπαϊκή κτηνοτροφία θα μειωθεί και θα εισάγουμε από χώρες που ενδέχεται να μην εφαρμόζουν τα ίδια πρότυπα καλής διαβίωσης των ζώων. Εάν δεν δώσουμε προσοχή σε αυτές τις επιχειρηματικές δυναμικές, οι συνέπειες θα μπορούσαν να καταλήξουν να είναι το αντίθετο από αυτό που θέλουμε.
ΓΕΓΟΝΟΣ 5. Ποιος πληρώνει το κόστος για την καλή διαβίωση των ζώων;
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει ακόμη προσδιορίσει κάποιο συγκεκριμένο πλαίσιο υποστηρικτικών μέτρων που προτίθεται να εγκρίνει κατά την αναθεώρηση της νομοθεσίας για την καλή διαβίωση των ζώων. Έτσι, η εκτίμηση του κόστους που μετακυλίεται στους παραγωγούς και τους καταναλωτές δεν είναι εύκολη. Ωστόσο, οι μελέτες είναι σαφείς. Είναι αδύνατο να αποφευχθεί η αύξηση των τιμών καταναλωτή επιβάλλοντας κόστος μόνο στους αγρότες. Ο προϋπολογισμός της ΚΑΠ περιλαμβάνει ήδη προγράμματα που επιτρέπουν στους αγρότες να βελτιώσουν την καλή διαβίωση των ζώων. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι ο προϋπολογισμός της ΚΑΠ δεν θα είναι επαρκής για την εκπλήρωση των πολλαπλών φιλοδοξιών αυτών των πολιτικών.
ΓΕΓΟΝΟΣ 6. Η ενημέρωση των αγροκτημάτων απαιτεί χρόνο και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό
Ένας αγρότης πρέπει να προσαρμοστεί στους μεγάλους κύκλους της φύσης. Επομένως, εκτός από το κόστος εφαρμογής των μέτρων καλής διαβίωσης των ζώων, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και ο παράγοντας χρόνος. Η πλήρης ανακαίνιση του αχυρώνα, οι αλλαγές υποδομής και οι νέες ζωοτεχνικές πρακτικές απαιτούν επίσης πολλά χρόνια για να εφαρμοστούν και να αποφέρουν οφέλη. Μια αγροτική οικογένεια πρέπει να γνωρίζει ότι οι κανόνες δεν θα αλλάξουν ξανά σύντομα, ώστε να μπορούν να αξιολογήσουν τι μπορεί να γίνει και πόσο γρήγορα. Αλλά εάν οι κανονισμοί αλλάξουν γρήγορα και οι μεταβατικές περίοδοι είναι πολύ στενές, η επένδυση γίνεται δύσκολη, αν όχι αδύνατη, να διατηρηθεί.
ΓΕΓΟΝΟΣ 7. Κτηνιατρικά φάρμακα, αλλά μόνο όταν χρειάζεται
Όπως οι άνθρωποι, τα φάρμακα μπορούν να βοηθήσουν τα άρρωστα ζώα να επιστρέψουν σε καλή υγεία. Όπως και με τους ανθρώπους, τα υγιή ζώα είναι γενικά χαρούμενα. Αλλά φυσικά, όλα τα φάρμακα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο όταν είναι απαραίτητο, σύμφωνα με την καλή κτηνοτροφία. Στην Ευρώπη τα τελευταία 10 χρόνια, η χρήση αντιμικροβιακών έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 50%, αποδεικνύοντας όχι μόνο τη δέσμευση του κλάδου για την καταπολέμηση της αντοχής στα αντιβιοτικά, αλλά και τη βελτίωση της υγείας των ζώων.
ΓΕΓΟΝΟΣ 8. Ευρωπαϊκό σήμα για την καλή διαβίωση των ζώων
Επί του παρόντος δεν υπάρχει εναρμονισμένη ευρωπαϊκή επισήμανση για την καλή διαβίωση των ζώων. Ένα ευρωπαϊκό σήμα καλής μεταχείρισης των ζώων θα μπορούσε να αποζημιώσει εν μέρει τους γεωργούς για τις προσπάθειές τους και το κόστος παραγωγής προσθέτοντας μια πριμοδότηση στην τιμή των προϊόντων τους. Πιστεύουμε ότι αυτό το σήμα πρέπει να βασίζεται σε μια σαφή επιστημονική και τεχνική μεθοδολογία και να υποδεικνύει συγκεκριμένες κοινές πρακτικές. Δεύτερον, θα πρέπει να κάνει σαφή διάκριση μεταξύ ευρωπαϊκών και εισαγόμενων προϊόντων για να επιβεβαιώσει τα υψηλά ευρωπαϊκά πρότυπα όσον αφορά την καλή διαβίωση των ζώων, την ασφάλεια των τροφίμων και τα δικαιώματα των εργαζομένων.
ΓΕΓΟΝΟΣ 9. Γενετική, το νέο σύνορο της καλής διαβίωσης των ζώων
Οι στρατηγικές αναπαραγωγής υποστηρίζουν επίσης τη βελτίωση της καλής διαβίωσης των ζώων. Η εκτροφή ζώων για ποικίλα χαρακτηριστικά, όπως η ευρωστία, η γονιμότητα, η μακροζωία, η αντοχή στις ασθένειες και οι θετικές συμπεριφορές, βελτιώνει την υγεία και την καλή διαβίωση των εκτρεφόμενων ζώων, συμπεριλαμβανομένων των ψαριών. Σε αντίθεση με τις κοινές πεποιθήσεις, οι προηγούμενες πρακτικές αναπαραγωγής, όπως η επιλογή αποκλειστικά για συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που σχετίζονται με την παραγωγικότητα, δεν είναι πλέον ο κανόνας. Η γενετική σήμερα εστιάζει έντονα στην καλή διαβίωση των ζώων, την προσαρμογή και τον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και πολλούς άλλους τομείς.
Προσφυγή στα θεσμικά όργανα της ΕΕ
Μια μεταρρύθμιση για την καλή διαβίωση των ζώων έχει βαθύ αντίκτυπο στην κτηνοτροφία, με συνέπειες για μια ολόκληρη γενιά αγροτών. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να ληφθούν ισορροπημένες πολιτικές αποφάσεις που θα συνδυάζουν την καλή διαβίωση των ζώων με τη διατήρηση της παραγωγικής ικανότητας της ΕΕ και τη συνεχή ζωτικότητα των αγροτικών περιοχών. Μόνο με τη συμμετοχή όσων εργάζονται στον τομέα μπορούν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να εφαρμόσουν πολιτικές οι οποίες, απαλλαγμένες από αβάσιμες συναισθηματικές υποθέσεις, βασίζονται στις τελευταίες τεχνολογικές και επιστημονικές εξελίξεις. Ήρθε η ώρα για ανοιχτό διάλογο για να διασφαλιστούν εφικτές, βιώσιμες αλλαγές όπου χρειάζεται.
