Ο πληθυσμός και η δραστηριότητα των μικροοργανισμών στο έδαφος αποτελούν σημαντικό παράγοντα της γονιμότητάς του.
- Οι ωφέλιμοι μικροοργανισμοί διασπούν την οργανική ουσία στο έδαφος, καθιστώντας τη διαθέσιμη για τα φυτά και συμβάλλουν στην αύξηση της γονιμότητας του εδάφους.
- Μεγαλύτερη ποσότητα μικροοργανισμών στο έδαφος βελτιώνει επίσης τις φυσικές ιδιότητές του, καθιστώντας το πιο πορώδες (καλύτερος αερισμός & υδατοϊκανότητα).
Οι ωφέλιμοι μικροοργανισμοί διασπούν και τις εκκρίσεις του ριζικού συστήματος των φυτών καθώς και τα νεκρά τμήματα των ριζών.
- Η λίπανση του εδάφους με μεγαλύτερες δόσεις κοπριάς και άλλων οργανικών λιπασμάτων συμβάλλει στον εμπλουτισμό του με ωφέλιμους μικροοργανισμούς. Επιπλέον, στο έδαφος μπορούν να προστεθούν και μικροβιακά λιπάσματα που περιέχουν μεγάλες ποσότητες βακτηρίων (όπως τα φωσφοροβακτήρια κ.λπ.), βελτιώνοντας έτσι το περιεχόμενο των ωφέλιμων μικροοργανισμών.
- Η εφαρμογή ανόργανων λιπασμάτων προκαλεί μείωση του αριθμού των αμμωνιοποιητών, ενώ αντίθετα τα ίδια λιπάσματα αυξάνουν τη δραστηριότητα των πρωτεϊνασών.
Τα οργανικά λιπάσματα ουσιαστικά “θεραπεύουν” τα εδάφη που έχουν καταστραφεί από την ανεξέλεγκτη χρήση χημικών λιπασμάτων.
- Οι μικροοργανισμοί είναι υπεύθυνοι για την ταχύτερη διάσπαση των ανόργανων λιπασμάτων και άλλων ουσιών στο έδαφος, διευκολύνοντας έτσι την πρόσληψη μακρο- και μικρο- θρεπτικών στοιχείων από τα φυτά.
Μικροβιολογικά λιπάσματα
Η βασική διαφορά σε σχέση με άλλα οργανικά, ανόργανα λιπάσματα και βιοδιεγέρτες είναι ότι είναι «ζωντανά». Περιέχουν επιλεγμένα και ελεγμένα στελέχη μικροοργανισμών του εδάφους — βακτήρια, μύκητες ή κυανοβακτήρια (μπλε και πράσινες άλγες).
Αυτοί οι ωφέλιμοι μικροοργανισμοί προέρχονται από τη φύση, αλλά παράγονται ως καθαρές καλλιέργειες σε εργαστηριακές συνθήκες για χρήση στα μικροβιακά λιπάσματα.
Με την εισαγωγή τους στο έδαφος (εμβολιασμό), δεν προσθέτουμε θρεπτικά στοιχεία.
Τα θρεπτικά στοιχεία θα απελευθερωθούν αργότερα μέσω της δράσης των μικροοργανισμών, σε μορφές που θα βελτιώσουν την τροφοδοσία του φυτού με στοιχεία όπως Ν, P, K, Fe, S.
Με τη δράση τους, τα μικροβιολογικά λιπάσματα ενισχύουν την ανάπτυξη του ριζικού συστήματος και έχουν θετική επίδραση σε άλλες διεργασίες τόσο στο φυτό, όσο και στο έδαφος.
Στη γεωργία, η πιο διαδεδομένη μορφή μικροβιακής θρέψης είναι η εισαγωγή βακτηρίων Rhizobium και Bradyrhizobium κυρίως σε ψυχανθή. Αυτή η εφαρμογή βασίζεται στη συμβιωτική σχέση των λεγόμενων μικροβίων των ριζικών οζιδίων, τα οποία ζουν στις ρίζες και προσφέρουν άζωτο στα ψυχανθή, δεσμεύοντάς το από την ατμόσφαιρα.
Με την εισαγωγή των βακτηρίων Thiobacillus thiooxidans ή T. ferrooxidans, στο έδαφος, τα οποία βελτιώνουν την οξείδωση του θείου, αυξάνεται η οξύτητα του εδάφους, επειδή παράγεται θειικό οξύ.
Ο ρόλος τους είναι ιδιαίτερα σημαντικός στα αλκαλικά και ασβεστούχα εδάφη, καθώς βελτιώνουν την απορρόφηση του φωσφόρου, καλίου, ασβεστίου, μαγγανίου και μαγνησίου, και δρουν άμεσα κατά της χλώρωσης (έλλειψης σιδήρου).
Με τη δράση αυτών των βακτηρίων, βελτιώνεται έμμεσα η υγεία του φυτού, καθώς και η συνολική γονιμότητα του εδάφους.
Βιοχημικοί δείκτες – Ανάλυση της γονιμότητας μέσω μικροοργανισμών
Με βάση τη δραστηριότητα συγκεκριμένων μικροοργανισμών στο έδαφος και τα προϊόντα που παράγονται από αυτούς, μπορούν να αναλυθούν οι βιοχημικές διεργασίες του εδάφους και να εκτιμηθεί η γονιμότητά του.
Οι μικροοργανισμοί βρίσκονται στο έδαφος σε ισορροπίες, οι οποίες συνδέονται άμεσα με τον τύπο του εδάφους.
Λαμβάνοντας υπόψη αυτήν τη σχέση, μπορούμε να παρακολουθήσουμε όλες τις μεταβολές που συμβαίνουν σε έναν συγκεκριμένο τύπο εδάφους ως αποτέλεσμα διαφόρων διεργασιών.
Για παράδειγμα, από τον αριθμό και τη δραστηριότητα των μικροοργανισμών, σε συνδυασμό με χημικές και εδαφολογικές παραμέτρους, μπορεί να εκτιμηθεί η γονιμότητα του εδάφους.
Ένας από τους δείκτες της γενικής μικροβιολογικής δραστηριότητας είναι:
- ο αριθμός συγκεκριμένων συστηματικών ομάδων μικροοργανισμών
- η δραστηριότητα του ενζύμου δεϋδρογενάση
Οι δεϋδρογενάσες συμμετέχουν στη διαδικασία της αναπνοής, μεταφέροντας υδρογόνο από δότη σε δέκτη.
Το ένζυμο αυτό στο έδαφος είναι κυρίως μικροβιακής προέλευσης, γι’ αυτό και η αυξημένη παρουσία του υποδεικνύει υψηλή μικροβιολογική δραστηριότητα, δηλαδή αυξημένη αναπνευστική λειτουργία και πιο έντονη διάσπαση της φρέσκιας οργανικής ουσίας και του χούμου.
Η δραστηριότητα της δεϋδρογενάσης είναι μεγαλύτερη σε ουδέτερα εδάφη με υψηλή οργανική ουσία.
Σε εδάφη με χούμο άνω του 2% και καλές υδρο-αερολογικές ιδιότητες υπάρχουν περισσότερα μικρόβια, επειδή οι περισσότεροι μικροοργανισμοί είναι ετερότροφοι.
