Μια σημαντική αλλαγή στην ευρωπαϊκή κανονιστική γλώσσα για τα κρασιά χαμηλής ή μηδενικής περιεκτικότητας σε αλκοόλ βρίσκεται πλέον στο προσκήνιο, ως μέρος του λεγόμενου «πακέτου για το κρασί» που εγκρίθηκε στις αρχές Δεκεμβρίου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η παρέμβαση αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο των πιέσεων που δέχεται ο αμπελοοινικός τομέας και επιχειρεί να εκσυγχρονίσει, κυρίως, την ορολογία και τους χαρακτηρισμούς που χρησιμοποιούνται στις ετικέτες.
Από τον «αποαλκοολωμένο» στον «χωρίς αλκοόλ»
Η πιο ορατή αλλαγή αφορά την αντικατάσταση του όρου «οίνος αποαλκοολωμένος» με τον όρο «οίνος χωρίς αλκοόλ». Πρόκειται για μια επιλογή που, σύμφωνα με τη λογική της αγοράς, κάνει το προϊόν πιο άμεσα κατανοητό στον καταναλωτή και λιγότερο «τεχνικό» στην ανάγνωση.
Στο ίδιο πλαίσιο, προβλέπεται ότι ο χαρακτηρισμός «οίνος χωρίς αλκοόλ» μπορεί να συνοδεύεται από την ένδειξη «0,0%» όταν το κρασί έχει περιεκτικότητα μεταξύ 0 και 0,5% vol. Η διευκρίνιση αυτή αποσκοπεί στο να εναρμονίσει τις εμπορικές πρακτικές (όπου το “0,0” χρησιμοποιείται ευρέως) με το ρυθμιστικό περιβάλλον.
«Μερικώς αποαλκοολωμένος» αντί «μειωμένης περιεκτικότητας»: Αλλαγή που ζητούσε ο κλάδος
Δεύτερη κομβική αλλαγή είναι ότι ο όρος «οίνος μειωμένης περιεκτικότητας σε αλκοόλ» αντικαθίσταται από τον όρο «οίνος μερικώς αποαλκοολωμένος», για προϊόντα με περιεκτικότητα από 0,5% έως 6% vol.
Ο καταργούμενος όρος δεν ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής στον κλάδο: θεωρούνταν περισσότερο περιγραφικός παρά εμπορικός, ενώ το «μειωμένος» μπορεί να δημιουργεί αρνητικές συνδηλώσεις – ειδικά σε ορισμένες γλώσσες, όπου αποδίδεται με λέξεις που ακούγονται υποτιμητικές. Η νέα διατύπωση («μερικώς αποαλκοολωμένος») είναι πιο τεχνικά ακριβής ως προς τη διαδικασία (αφαίρεση αλκοόλης) και λιγότερο αξιολογική.
Ο φόβος για «παράθυρο» 6%–9% και κίνδυνος κανονιστικής ασάφειας
Παρότι οι αλλαγές στην ορολογία αντιμετωπίστηκαν ως βήμα προς μια πιο σαφή και φιλική προς τον καταναλωτή αγορά, προέκυψε μια σοβαρή ανησυχία: μήπως δημιουργείται ένα «κενό» για προϊόντα που, μετά από μερική αφαίρεση αλκοόλης, καταλήγουν με περιεκτικότητα μεταξύ 6% και 9% vol.
Στο προηγούμενο πλαίσιο, τέτοιες περιπτώσεις μπορούσαν να «χωρέσουν» πρακτικά κάτω από την ευρύτερη κατηγορία των μερικώς αποαλκοολωμένων. Με τη νέα διαβάθμιση (0,5–6% για «μερικώς αποαλκοολωμένος»), υπήρξε φόβος ότι τα κρασιά 6%–9% ενδέχεται να βρεθούν σε μια γκρίζα ζώνη, με πιθανές συνέπειες ως προς την ένταξή τους και την αντιμετώπισή τους μέσα στην Κοινή Οργάνωση Αγοράς για τον οίνο (ΚΟΑ).
Η παρέμβαση της CEEV και η διευκρίνιση της Επιτροπής: «Δεν υπάρχει κενό»
Μετά από προειδοποίηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Εταιρειών Οίνου (CEEV), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε σε καθησυχαστική διευκρίνιση προς το εμπόριο: δεν υπάρχει κενό για τα προϊόντα 6%–9% vol.
Συγκεκριμένα, τα κρασιά με μερική αφαίρεση αλκοόλης που καταλήγουν να έχουν 6%–9% vol μπορούν να επισημαίνονται ως «οίνοι που παράγονται με αποαλκοόλωση». Ωστόσο, η διευκρίνιση συνοδεύεται από ένα κρίσιμο όριο: αυτά τα προϊόντα δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούν όρους που παραπέμπουν σε «μειωμένη περιεκτικότητα σε αλκοόλ» σε σύγκριση με την αρχική τους κατηγορία.
Επιπλέον, υπογραμμίζεται μια τεχνική προϋπόθεση: για να θεωρηθεί σχετική η μεταβολή, απαιτείται ελάχιστη μείωση 30%, με σημείο αναφοράς ότι η ελάχιστη περιεκτικότητα σε αλκοόλ για ένα κρασί είναι 8,5% ή 9% ανάλογα με την ευρωπαϊκή γεωγραφική περιοχή.
Κριτική για «μεροληψίες» και η ανάγκη καθαρών κανόνων
Παρότι η νέα ορολογία παρουσιάζεται ως εκσυγχρονισμός, δεν λείπει η κριτική. Ορισμένοι θεωρούν ότι οι αλλαγές μπορεί να ενσωματώνουν ή να αναπαράγουν μεροληψίες (π.χ. υπέρ συγκεκριμένων εμπορικών πρακτικών ή εις βάρος άλλων κατηγοριών προϊόντων), ενώ η συζήτηση για τον τρόπο που επιτρέπεται ή όχι να δηλώνεται η «μείωση» αλκοόλης δείχνει πόσο εύκολα δημιουργούνται ασάφειες όταν η αγορά κινείται γρήγορα και η ρυθμιστική γλώσσα ακολουθεί.
Τι σημαίνει πρακτικά για την αγορά
Με βάση τις νέες διατυπώσεις και τη διευκρίνιση, οι βασικές κατηγορίες «διαβάζονται» ως εξής:
- 0 – 0,5% vol: Οίνος χωρίς αλκοόλ (δυνατό να εμφανίζεται και ως «0,0%»)
- 0,5 – 6% vol: Οίνος μερικώς αποαλκοολωμένος
- 6 – 9% vol: Οίνος που παράγεται με αποαλκοόλωση (ώστε να μην δημιουργείται ρυθμιστικό κενό)
Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα του νέου πλαισίου είναι διπλό: από τη μία, επιχειρείται μια πιο καθαρή, «καταναλωτική» γλώσσα στην ετικέτα· από την άλλη, επιβεβαιώνεται ότι η λεπτομέρεια των ορίων και των όρων έχει πραγματικές συνέπειες για το πώς ταξινομούνται και διακινούνται τα προϊόντα. Και αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί, πέρα από τις λέξεις, το μεγάλο ζητούμενο παραμένει η ασφάλεια δικαίου: σαφείς κανόνες, χωρίς «παράθυρα», που να επιτρέπουν στην αγορά να καινοτομεί χωρίς να σκοντάφτει σε κανονιστικές αμφισημίες.
