Η νεανική επιχειρηματικότητα δεν αντιμετωπίζεται πλέον απλώς ως μια απάντηση στην ανεργία των νέων, αλλά ως βασικός μοχλός για την ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία και την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι νέοι επιχειρηματίες μπορούν να αποτελέσουν στρατηγικό κεφάλαιο για την Ευρώπη, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου η Ένωση καλείται να απαντήσει στην επιβράδυνση της παραγωγικότητας, στις δημογραφικές πιέσεις και στον αυξανόμενο διεθνή ανταγωνισμό. Παράλληλα, η επιχειρηματικότητα των νέων συνδέεται με ένα κρίσιμο ζήτημα για τις ευρωπαϊκές μικρομεσαίες επιχειρήσεις: τη διαδοχή των γενεών. Σε πολλές περιπτώσεις, η είσοδος νέων ανθρώπων στην επιχειρηματική δραστηριότητα μπορεί να αποτρέψει το κλείσιμο βιώσιμων επιχειρήσεων και να δώσει νέα πνοή σε τοπικές οικονομίες.
Ωστόσο, το χάσμα ανάμεσα στην πρόθεση και στην πράξη παραμένει μεγάλο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η γνωμοδότηση, περίπου τέσσερις στους δέκα νέους στην ΕΕ θα ήθελαν να είναι αυτοαπασχολούμενοι, αλλά μόνο το 5% των νέων ηλικίας 18 έως 30 ετών εργαζόταν σε νεοφυή επιχείρηση την περίοδο 2018-2022, ενώ μόλις ένα επιπλέον 4% διοικούσε νέα επιχείρηση ενεργή για λιγότερο από 42 μήνες. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι υπάρχει σημαντικό αναξιοποίητο δυναμικό, το οποίο όμως δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί χωρίς ουσιαστική πολιτική στήριξη.
Στο επίκεντρο των προτάσεων της ΕΟΚΕ βρίσκεται η ανάγκη για μια ολιστική προσέγγιση. Η Επιτροπή δεν περιορίζεται στο αίτημα για περισσότερα κεφάλαια, αλλά ζητά η χρηματοδοτική στήριξη να συνδυάζεται με καθοδήγηση, προγράμματα επώασης επιχειρήσεων, επιχειρηματική κατάρτιση, χρηματοοικονομική εκπαίδευση και ανάπτυξη δεξιοτήτων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη να δημιουργηθούν εργαλεία που θα βοηθούν τους νέους να αξιολογούν εκ των προτέρων την επιχειρηματική τους ιδέα, να εντοπίζουν κινδύνους και πλεονεκτήματα και να αυξάνουν τις πιθανότητες επιτυχίας.
Ένα από τα σοβαρότερα εμπόδια παραμένει η πρόσβαση σε κεφάλαια. Οι νέοι επιχειρηματίες συχνά δεν διαθέτουν εγγυήσεις, πιστοληπτική ιστορία ή επαρκή ίδια κεφάλαια, γεγονός που δυσκολεύει την πρόσβασή τους στον τραπεζικό δανεισμό. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ ζητά την ενίσχυση εναλλακτικών μορφών χρηματοδότησης, πέρα από τις συμβατικές τραπεζικές πιστώσεις, με ειδική μέριμνα για επιχειρήσεις που δημιουργούνται από νέους. Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρεται ότι σχεδόν τα δύο τρίτα των κρατών μελών προσφέρουν εξατομικευμένες επιδοτήσεις σε νέους επιχειρηματίες, ενώ περίπου το 60% χρηματοδοτεί ειδικά προγράμματα μικροχρηματοδότησης.
Παράλληλα, η γραφειοκρατία αναδεικνύεται σε κεντρικό πρόβλημα. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο που επικαλείται η ΕΟΚΕ, το 64% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων θεωρεί ότι ο διοικητικός και κανονιστικός φόρτος αποτελεί βασικό εμπόδιο για την ανάπτυξή τους. Η Επιτροπή ζητά οι προσπάθειες απλούστευσης που γίνονται σε επίπεδο ΕΕ να επεκταθούν και σε εθνικό και τοπικό επίπεδο, ώστε το νομοθετικό περιβάλλον να γίνει πιο σταθερό και φιλικό προς τις νέες επιχειρήσεις.
Σημαντική θέση στη γνωμοδότηση έχει και η εκπαίδευση. Η ΕΟΚΕ προτείνει η επιχειρηματική εκπαίδευση να ενταχθεί στα σχολικά προγράμματα και ιδίως στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση. Δεν πρόκειται, όπως τονίζεται, να γίνουν όλοι επιχειρηματίες, αλλά να αποκτήσουν οι νέοι πρακτικές γνώσεις, χρηματοοικονομικό γραμματισμό, κατανόηση των εργασιακών δικαιωμάτων και ικανότητα ενεργού συμμετοχής στην οικονομική ζωή. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται επίσης στις δεξιότητες που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη, την ψηφιακή μετάβαση και τη διεθνοποίηση των μικρομεσαίων και νεοφυών επιχειρήσεων.
Η συζήτηση αποκτά ξεχωριστή σημασία για τις αγροτικές περιοχές. Τα θέματα της χρηματοδότησης, της επιχειρηματικότητας, της ανάπτυξης δεξιοτήτων, των επιχειρηματικών δικτύων και των τοπικών οικοσυστημάτων θα απασχολήσουν και τις επικείμενες δραστηριότητες του αγροτικού συμφώνου για την αγροτική ανταγωνιστικότητα και την οικονομική διαφοροποίηση. Στις 17 Σεπτεμβρίου 2026 έχει προγραμματιστεί διαδικτυακό σεμινάριο για την ενίσχυση των αγροτικών επιχειρήσεων, ενώ από τις 29 Σεπτεμβρίου έως την 1η Οκτωβρίου 2026 θα πραγματοποιηθεί εργαστήριο πολιτικής για τη διαφοροποιημένη αγροτική οικονομία μετά το 2027.
Η Ευρώπη δεν μπορεί να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της χωρίς τους νέους. Αλλά για να μετατραπεί η διάθεση για επιχειρηματικότητα σε πραγματικές, βιώσιμες επιχειρήσεις, χρειάζεται ένα περιβάλλον που θα μειώνει το ρίσκο, θα στηρίζει τη γνώση, θα ανοίγει δρόμους χρηματοδότησης και θα δίνει στους νέους τη δυνατότητα όχι απλώς να ξεκινούν, αλλά και να αντέχουν.
