Στη Λάρνακα της Κύπρου θα πραγματοποιηθεί στις 16–17 Μαρτίου 2026 το πρώτο Εργαστήριο Καλών Πρακτικών της χρονιάς, με αντικείμενο την αξιολόγηση της Πράσινης Αρχιτεκτονικής των Στρατηγικών Σχεδίων της ΚΑΠ (CSPs).
Η εκδήλωση διοργανώνεται από το Δίκτυο ΚΓΠ της ΕΕ, υποστηρίζεται από το Ευρωπαϊκό Γραφείο Υποστήριξης Αξιολόγησης για την ΚΓΠ και φιλοξενείται από το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κύπρου. Οι εγγραφές είναι ήδη ανοιχτές, με στόχο να συγκεντρωθούν διαχειριστικές αρχές, αξιολογητές, ερευνητές και εκπρόσωποι οργανισμών πληρωμών για ανταλλαγή εμπειριών και μάθηση από ομοτίμους.
Η Πράσινη Αρχιτεκτονική της ΚΑΠ θεωρείται ο κεντρικός μηχανισμός μέσω του οποίου η ΚΑΠ επιδιώκει να πετύχει τις περιβαλλοντικές και κλιματικές φιλοδοξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συνδέεται άμεσα με τρεις ειδικούς στόχους πολιτικής: τη δράση για το κλίμα (SO4), τη βιώσιμη διαχείριση φυσικών πόρων (SO5) και την προστασία της βιοποικιλότητας (SO6). Στην πράξη, η Πράσινη Αρχιτεκτονική δεν είναι ένα μόνο μέτρο, αλλά ένα «πακέτο» εργαλείων που συνδυάζεται μέσα στα Στρατηγικά Σχέδια των κρατών μελών. Περιλαμβάνει την καλή γεωργική και περιβαλλοντική κατάσταση και τις κανονιστικές απαιτήσεις διαχείρισης (ΚΓΠΚ και ΚΑΔ), τα οικολογικά προγράμματα, τα γεωργοπεριβαλλοντικά και κλιματικά μέτρα (AECM/ENVCLIM), καθώς και σχετικές τομεακές και επενδυτικές παρεμβάσεις. Επιπλέον, μπορούν να ενταχθούν και άλλα είδη παρεμβάσεων, όταν έχουν σχεδιαστεί για να απαντούν στους στόχους SO4, SO5 ή/και SO6.
Από τα «κουτάκια» στη συνολική εικόνα: αξιολόγηση σε επίπεδο συστήματος
Το εργαστήριο δεν θα περιοριστεί σε μια τυπική αποτύπωση εφαρμογής, αλλά θα εστιάσει στον τρόπο αξιολόγησης της Πράσινης Αρχιτεκτονικής ως συστήματος. Όπως υπογραμμίζεται, το ζητούμενο είναι να αναλυθούν οι συνδυασμένες επιπτώσεις και οι αλληλεπιδράσεις όλων των πράσινων μέσων και παρεμβάσεων: πότε ενισχύουν το ένα το άλλο, πότε αλληλοεπικαλύπτονται και πότε δημιουργούν ανεπιθύμητα κενά ή ανταγωνισμούς.
«Δεν τσεκάρουμε απλώς κουτάκια – εξετάζουμε πώς συνεργάζονται όλα τα κομμάτια για να προσφέρουν πραγματική δράση για το κλίμα, να προστατεύσουν τους φυσικούς πόρους και να σταματήσουν την απώλεια βιοποικιλότητας», σημειώνει ο Δημήτρης Σκούρας από το Πανεπιστήμιο Πατρών, δίνοντας τον τόνο μιας προσέγγισης που αντιμετωπίζει τη γεωργία ως μέρος της λύσης: αποκατάσταση οικοσυστημάτων, μείωση εκπομπών και ενίσχυση ανθεκτικότητας.
Αντίστοιχα, η Μαρίλη Παρισάκη, Υπεύθυνη Καλών Πρακτικών στο Γραφείο Υποστήριξης Αξιολόγησης, τονίζει ότι το εργαστήριο θα εστιάσει «στον τρόπο αξιολόγησης της Πράσινης Αρχιτεκτονικής ως συστήματος» με ιδιαίτερη έμφαση στις συνδυασμένες επιπτώσεις και αλληλεπιδράσεις των πράσινων εργαλείων.
Πρακτικές εμπειρίες από κράτη μέλη και νέες κατευθυντήριες γραμμές
Η δομή της εκδήλωσης θα συνδυάσει οικοδόμηση γνώσης και ανταλλαγή γνώσεων μέσα από ομαδικές συζητήσεις, πάνελ και συνεδρίες ολομέλειας. Σημαντική αφετηρία αποτελεί η πρόσφατη θεματική ομάδα εργασίας για την «Αξιολόγηση της αρχιτεκτονικής του περιβάλλοντος και του κλίματος», η οποία παρείχε στοιχεία και έμπνευση για τον σχεδιασμό του εργαστηρίου. Οι σχετικές κατευθυντήριες γραμμές αναμένεται να δημοσιευθούν στις αρχές του 2026.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες θα έχουν τη δυνατότητα να μάθουν από μελέτες και αξιολογήσεις προηγούμενων και τρεχουσών περιόδων. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι η Κύπρος πραγματοποίησε πρώιμη αξιολόγηση με βάση το πρώτο έτος εφαρμογής του στρατηγικού σχεδίου, ενώ στη Γερμανία το Ινστιτούτο Thünen εκπόνησε μια πρώτη ποσοτική ανάλυση για τη χρήση οικολογικών προγραμμάτων την περίοδο 2023–2027. Επιπλέον, ερευνητική εργασία από την Ισπανία αξιοποιεί τον ελαιώνα της Ανδαλουσίας ως μελέτη περίπτωσης, εξετάζοντας περιβαλλοντικές και οικονομικές επιπτώσεις των οικολογικών προγραμμάτων σε σενάρια διαχείρισης εδάφους χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Νομική υποχρέωση και ενίσχυση ικανοτήτων μέσα από το PMEF
Πέρα από την ανταλλαγή εμπειριών, το εργαστήριο στοχεύει στην ανάπτυξη ικανοτήτων, καθώς η αξιολόγηση της Πράσινης Αρχιτεκτονικής αποτελεί νομική απαίτηση στο πλαίσιο του Πλαισίου Παρακολούθησης και Αξιολόγησης Επιδόσεων (PMEF) της ΚΑΠ. Ειδικότερα, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) 1475/2022, η «αρχιτεκτονική για το περιβάλλον και το κλίμα» περιλαμβάνεται στα θέματα που πρέπει να αξιολογούνται, κατά περίπτωση, σύμφωνα με τη λογική παρέμβασης κάθε Στρατηγικού Σχεδίου.
Με φόντο την ανάγκη η γεωργία να συμβάλει ουσιαστικά στην περιβαλλοντική μετάβαση, η συνάντηση της Λάρνακας φιλοδοξεί να μετατοπίσει τη συζήτηση από την απλή συμμόρφωση στη μετρήσιμη αποτελεσματικότητα: στο πώς το σύνολο των παρεμβάσεων μπορεί να παράγει πραγματικά αποτελέσματα για το κλίμα, τους φυσικούς πόρους και τη βιοποικιλότητα.
Κάντε σήμερα την εγγραφή σας, ΕΔΩ.
