Η στρατηγική της ΕΕ για την ανανέωση των γενεών στη γεωργία αναγνωρίζει την πρόσβαση στη χρηματοδότηση ως ακρογωνιαίο λίθο για να διασφαλιστεί ότι οι νέοι μπορούν να εισέλθουν, να παραμείνουν και να ευδοκιμήσουν στη γεωργία. Με την ενίσχυση των χρηματοδοτικών μέσων, των εγγυήσεων και της επενδυτικής στήριξης, η ΕΕ στοχεύει να κάνει το κεφάλαιο να λειτουργεί για την ανανέωση και όχι εναντίον της.
Γιατί έχει σημασία η χρηματοοικονομική πρόσβαση
Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση καθορίζει ποιος μπορεί να καλλιεργήσει, τι μπορεί να καλλιεργήσει και πώς μπορεί να καινοτομήσει. Όταν η πίστωση είναι σπάνια ή απρόσιτη, οι ευκαιρίες για ανανέωση εξαφανίζονται. Τα παραδοσιακά πιστωτικά μοντέλα απαιτούν συχνά εξασφαλίσεις που λείπουν από τους νεοφερμένους, αφήνοντάς τους εξαρτημένους από οικογενειακές μεταβιβάσεις ή βραχυπρόθεσμες ρυθμίσεις.
Αυτοί οι περιορισμοί κάνουν περισσότερα από το να περιορίζουν τις ατομικές σταδιοδρομίες – επιβραδύνουν την υιοθέτηση βιώσιμων τεχνολογιών, περιορίζουν την ανανέωση των γενεών και αποδυναμώνουν την ανθεκτικότητα των αγροτικών οικονομιών. Χωρίς επαρκή χρηματοδότηση, ακόμη και η καλή πρόσβαση στη γη ή η υποστήριξη της κατάρτισης δεν μπορούν να ριζώσουν.
Νέα χρηματοοικονομικά μοντέλα σε όλη την Ευρώπη
Η αξιολόγηση των στρατηγικών ανανέωσης των γενεών σε όλα τα κράτη μέλη από το δίκτυο της ΕΕ για την ΚΑΠ (2025) έχει χαρτογραφήσει εθνικά και περιφερειακά χρηματοδοτικά μέσα σε ολόκληρη την Ευρώπη, τα οποία ήδη προωθούν καινοτόμους τρόπους για τη μείωση του κινδύνου, τη βελτίωση της οικονομικής προσιτότητας και την εκ νέου ελκυστικότητα του δανεισμού σε νέους γεωργούς.
Οι επιτυχημένες προσεγγίσεις περιλαμβάνουν:
- Συστήματα δημόσιων εγγυήσεων που επιμερίζουν τον κίνδυνο μεταξύ κυβερνήσεων και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, επιτρέποντας στις τράπεζες να προσφέρουν χαμηλότερα επιτόκια και μεγαλύτερες προθεσμίες λήξης στους νεοεισερχόμενους.
- Ειδικές τράπεζες γεωργικών επενδύσεων και δανειακά ταμεία που παρέχουν σταθερή, χαμηλότοκη χρηματοδότηση για γεωργική καινοτομία, επενδύσεις και ανανέωση γενεών.
- Συνδυασμένα μέσα δημόσιου-ιδιωτικού τομέα που συνδυάζουν ενωσιακά, εθνικά και ιδιωτικά κεφάλαια, μοχλεύοντας δημόσιους πόρους για την αποδέσμευση μεγαλύτερων όγκων οικονομικά προσιτών πιστώσεων.
- Πράσινα και θεματικά δάνεια που συνδέουν ευνοϊκές συνθήκες με βιώσιμες και φιλικές προς το κλίμα επενδύσεις, ευθυγραμμίζοντας την οικονομική πρόσβαση με τους πράσινους στόχους.
Αυτές οι προσεγγίσεις καταδεικνύουν ότι η χρηματοοικονομική καινοτομία μπορεί να άρει τα διαρθρωτικά εμπόδια και να προωθήσει μια νέα γενιά αγροτών που είναι ταυτόχρονα ανθεκτικοί και στραμμένοι προς το μέλλον.
Μια ευρωπαϊκή στρατηγική για διαρκή αλλαγή
Η στρατηγική της ΕΕ για την ανανέωση των γενεών στη γεωργία βασίζεται στις αναλυτικές εργασίες και τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από το δίκτυο της ΕΕ για την ΚΑΠ σε όλα τα κράτη μέλη με σκοπό τη δημιουργία ενός δικαιότερου και διαφανέστερου χρηματοοικονομικού περιβάλλοντος για τους γεωργούς.
Η στρατηγική προωθεί ένα μείγμα μεταρρυθμίσεων χρηματοοικονομικής καινοτομίας και διακυβέρνησης που έχουν σχεδιαστεί για να καταστήσουν την πίστωση πιο προσιτή, δίκαιη και προσανατολισμένη στο μέλλον:
Ένα νέο πακέτο εκκίνησης για νέους γεωργούς της ΕΕ, το οποίο συνδυάζει χρηματοδοτική στήριξη, κατάρτιση και συμβουλευτικές υπηρεσίες για να βοηθήσει τους νεοεισερχόμενους να ξεκινήσουν τη δραστηριότητά τους και να διαχειριστούν τα πρώτα χρόνια της επιχειρηματικής ανάπτυξης.
- Διευρυμένοι ενωσιακοί και εθνικοί μηχανισμοί εγγυήσεων για τη μείωση του κόστους δανεισμού και την αύξηση της προθυμίας των τραπεζών να δανείζουν σε νέους και μικρούς αγρότες.
- Ειδικά καθεστώτα δανείων και επενδυτικά ταμεία στο πλαίσιο της ΚΑΠ μετά το 2027 για τη χρηματοδότηση της εγκατάστασης γεωργικών εκμεταλλεύσεων, της αγοράς γης και της βιώσιμης καινοτομίας.
- Ενισχυμένη συνεργασία με τον Όμιλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, με τη διασφάλιση εξατομικευμένων χρηματοδοτικών μέσων για την αγροτική ανάπτυξη.
- Καλύτερη παρακολούθηση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση και των μέτρων ανανέωσης μέσω του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, προώθηση της συνεκτικότερης πολιτικής στήριξης σε όλα τα κράτη μέλη.
- Στήριξη της ανάπτυξης ικανοτήτων και των χρηματοοικονομικών γνώσεων, βοηθώντας τους νέους γεωργούς να καταρτίσουν βιώσιμα επιχειρηματικά σχέδια και να έχουν αποτελεσματικότερη πρόσβαση στα υφιστάμενα μέσα.
Από κοινού, τα μέτρα αυτά αποσκοπούν στη δημιουργία ισότιμων όρων χρηματοοικονομικού ανταγωνισμού, όπου οι επιχειρηματίες γεωργοί, ανεξάρτητα από το σημείο εκκίνησής τους, μπορούν να έχουν πρόσβαση στα κεφάλαια που χρειάζονται για να αναπτυχθούν, να εκσυγχρονιστούν και να συμβάλουν στο βιώσιμο μέλλον της Ευρώπης.
