Στις 26 Φεβρουαρίου 2026 πραγματοποιήθηκε συνεδρίαση του Τμήματος «Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον» – ΝΑΤ – της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ), στο πλαίσιο του Σχεδίου Γνωμοδότησης με θέμα: «Στρατηγική της ΕΕ για την ανθεκτικότητα των υδάτων και ευρωπαϊκό ολοκληρωμένο πλαίσιο για την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή και τη διαχείριση κινδύνων». Η γνωμοδότηση εκπονήθηκε κατόπιν αιτήματος της κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εισηγητής της γνωμοδότησης ορίστηκε ο κ. Αναστάσης Γιαπάνης, Γενικός Γραμματέας του Παναγροτικού Συνδέσμου Κύπρου και μέλος της ΕΟΚΕ, ο οποίος παρουσίασε αναλυτικά το αντικείμενο της εργασίας και τις βασικές κατευθύνσεις της συζήτησης, εστιάζοντας στην ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των υδάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην άρρηκτη σύνδεσή της με τις πολιτικές προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Στη συνεδρίαση συμμετείχε επίσης ο Γενικός Διευθυντής της ΕΘΕΑΣ, κ. Μόσχος Κορασίδης, υπό την ιδιότητά του ως μέλος της ΕΟΚΕ.
Η ανθεκτικότητα των υδάτων ως στρατηγική προτεραιότητα για την επάρκεια
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης μεταξύ των μελών του Τμήματος ΝΑΤ της ΕΟΚΕ, τονίστηκε ότι η ανθεκτικότητα των υδάτων έχει αναδειχθεί σε στρατηγική προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κλιματική αλλαγή, η απώλεια βιοποικιλότητας, η ρύπανση και η μη βιώσιμη χρήση των υδατικών πόρων απειλούν ολοένα και περισσότερο τη διαθεσιμότητα, την ποιότητα και την ασφάλεια του νερού σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η πρόσβαση σε ασφαλές και οικονομικά προσιτό νερό, αλλά και υπηρεσίες αποχέτευσης αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα και πρέπει να διασφαλίζεται για όλους, ανεξαρτήτως γεωγραφικής θέσης ή κοινωνικοοικονομικής κατάστασης.
Η ανθεκτικότητα των υδάτων και η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή αναγνωρίζονται ως αλληλένδετες και αλληλοενισχυόμενες πολιτικές, οι οποίες οφείλουν να εντάσσονται σε ένα ενιαίο, συνεκτικό και μακροπρόθεσμο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, επισημάνθηκε ότι υφιστάμενες αδυναμίες στη διακυβέρνηση, στον συντονισμό των πολιτικών, στη διαθεσιμότητα αξιόπιστων δεδομένων, στις επενδύσεις και στην εφαρμογή της νομοθεσίας εξακολουθούν να περιορίζουν την ικανότητα της ΕΕ να προλαμβάνει και να διαχειρίζεται κινδύνους που σχετίζονται με το νερό και το κλίμα. Ειδικότερα, η διαθεσιμότητα νερού στην γεωργική παραγωγή είναι στοιχείο στις Μεσογειακές χώρες που έχει υπεισέλθει σε περίοδο κρίσης όσον αφορά την επάρκειά του.
Πρόληψη, ετοιμότητα και ανθεκτικές υποδομές
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην πρόληψη και την ετοιμότητα, μέσω της ανάπτυξης εναρμονισμένων συστημάτων παρακολούθησης, κοινών δεικτών ανθεκτικότητας, διαλειτουργικών πλατφορμών έγκαιρης προειδοποίησης και ολοκληρωμένων εκτιμήσεων κινδύνου βασισμένων σε κλιματικά δεδομένα. Παράλληλα, υπογραμμίζεται η ανάγκη συστηματικής δοκιμής αντοχής των κρίσιμων υποδομών —όπως τα συστήματα ύδρευσης, ενέργειας και μεταφορών— απέναντι σε ξηρασίες, πλημμύρες, ακραία καιρικά φαινόμενα και νέους κινδύνους, ώστε να διασφαλίζεται η συνέχεια των βασικών υπηρεσιών.
Διακρατική συνεργασία
Η ΕΟΚΕ ζητεί την ενίσχυση της διακρατικής συνεργασίας, λαμβάνοντας υπόψη τον διασυνοριακό χαρακτήρα των ευρωπαϊκών λεκανών απορροής. Η συνεργασία αυτή πρέπει να βασίζεται σε κοινά δεδομένα, εναρμονισμένα πρωτόκολλα και μηχανισμούς αλληλεγγύης, τόσο μεταξύ των κρατών μελών όσο και με γειτονικές τρίτες χώρες. Τονίζεται, επίσης, ότι η γεωργία και η βιομηχανία πρέπει να ενταχθούν πλήρως στις πολιτικές ανθεκτικότητας των υδάτων, με έμφαση στη βιώσιμη χρήση των πόρων, την αποδοτικότητα, την επαναχρησιμοποίηση των υδάτων και την προστασία των οικοσυστημάτων.
Λύσεις βασισμένες στη φύση και χωρικός σχεδιασμός
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στις λύσεις που βασίζονται στη φύση, όπως η αποκατάσταση υγροτόπων, η αναδάσωση, η βιώσιμη αστική αποστράγγιση και η προστασία των πλημμυρικών πεδίων. Οι παρεμβάσεις αυτές συμβάλλουν ταυτόχρονα στη μείωση των κινδύνων, στη βελτίωση της ποιότητας των υδάτων και στην ενίσχυση της βιοποικιλότητας. Ο χωροταξικός και πολεοδομικός σχεδιασμός καλείται να ενσωματώσει συστηματικά τη διάσταση των υδάτων, περιορίζοντας τη σφράγιση του εδάφους και προωθώντας ανθεκτικά αστικά και αγροτικά τοπία, ικανά να ανταποκρίνονται στις νέες κλιματικές συνθήκες.
Χρηματοδότηση, διακυβέρνηση και ανθρώπινο δυναμικό
Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η επιτυχία της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την ανθεκτικότητα των υδάτων προϋποθέτει επαρκή, προβλέψιμη και μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση, ενισχυμένα σχήματα διακυβέρνησης και ουσιαστικό συντονισμό σε όλα τα επίπεδα. Παράλληλα, απαιτούνται επενδύσεις στην εκπαίδευση και την κατάρτιση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή των πολιτικών.
Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στις περιφέρειες που αντιμετωπίζουν σοβαρή λειψυδρία, όπως η Κύπρος και άλλες μεσογειακές χώρες συμπεριλαμβανομένων της Ελλάδας, της Ισπανίας, της Ιταλίας, της Μάλτας και της Πορτογαλίας, ώστε η πράσινη μετάβαση να συνδυάζεται με κοινωνική δικαιοσύνη, οικονομική προσιτότητα και βιώσιμη ανάπτυξη.
Ως εκ τούτου, κατέστη σαφές πως η ανθεκτικότητα των υδάτων δεν αποτελεί πλέον έναν επιμέρους περιβαλλοντικό στόχο, αλλά κρίσιμο παράγοντα για την ασφάλεια, την κοινωνική συνοχή και τη βιώσιμη ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδιαίτερα του αγροδιατροφικού τομέα και της υπαίθρου.
