Η γεωργία εξακολουθεί να επηρεάζεται από διάφορα γεγονότα εκτός του ελέγχου των αγροτών, όπως οι κλιματικές και γεωπολιτικές κρίσεις, οι οποίες εξακολουθούν να ασκούν πίεση στους αγρότες. Αυτά έχουν επιπτώσεις στην παραγωγικότητα, το εμπόριο, την καταναλωτική ζήτηση, τις τιμές και τελικά στο εισόδημα των γεωργών.
Από τις τελευταίες βραχυπρόθεσμες προοπτικές (φθινόπωρο 2023) και παρά ορισμένες ευνοϊκές, αλλά περιορισμένες εξελίξεις στο κόστος των εισροών, οι τιμές τους, μεταξύ άλλων για την ενέργεια, τα λιπάσματα και τις ζωοτροφές, είναι σημαντικά υψηλότερες από τα προ COVID επίπεδα.
Οι αβεβαιότητες για τους αγρότες προκύπτουν επίσης από τα απρόβλεπτα ακραία καιρικά φαινόμενα, τις γεωπολιτικές συγκρούσεις που ασκούν πίεση στις γεωργικές αγορές και οικονομικούς παράγοντες, όπως τα ακόμη υψηλά επιτόκια και το αυξημένο κόστος εργασίας. Οι τιμές των τροφίμων παραμένουν υψηλές, γεγονός που, σε συνδυασμό με τις χαμηλές προοπτικές οικονομικής ανάπτυξης, περιορίζουν τις προοπτικές ανάκαμψης της καταναλωτικής ζήτησης.
Η εαρινή έκδοση 2024 της έκθεσης βραχυπρόθεσμων προοπτικών για τις γεωργικές αγορές της ΕΕ, που δημοσιεύθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παρουσιάζει τις τελευταίες τάσεις και προοπτικές για βασικές γεωργικές αγορές.
Οι γεωργοί της ΕΕ εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν πολυάριθμες προκλήσεις που σχετίζονται με το κόστος των εισροών, το οποίο παραμένει σε μεγάλο βαθμό πάνω από τα προ COVID επίπεδα, παρά την πρόσφατη πτωτική τάση ορισμένων εξ αυτών. Η παραγωγή λιπασμάτων στην ΕΕ συνεχίζει να ανακάμπτει, αλλά οι εισαγωγές παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.
Από την αρχή του έτους, η Επιτροπή έχει λάβει σειρά βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων μέτρων για τη στήριξη των γεωργών της ΕΕ και την αντιμετώπιση των ανησυχιών τους, ιδίως όσον αφορά τον διοικητικό φόρτο και τη θέση τους στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. Η Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ) παρέχει επίσης ένα προβλέψιμο δίχτυ ασφαλείας για τους γεωργούς και ένα υποστηρικτικό πλαίσιο που συνοδεύει τη μετάβαση του τομέα προς μεγαλύτερη βιωσιμότητα.
Ο δείκτης τιμών των γεωργών της ΕΕ μειώθηκε σε σύγκριση με το επίπεδο του 2022, αλλά η μείωση αυτή δεν έχει ακόμη μεταδοθεί πλήρως στις τιμές των τροφίμων των μεταποιητών και των καταναλωτών, γεγονός που θα μπορούσε ενδεχομένως να ανακουφίσει περαιτέρω τους καταναλωτές. Ενώ ο δείκτης τιμών καταναλωτή στην ΕΕ έχει σταθεροποιηθεί από τον Μάρτιο του 2023, έχει αυξηθεί κατά μέσο όρο κατά 43% σε σύγκριση με το 2015. Σε ορισμένες χώρες της ΕΕ, η αύξηση ήταν πιο σημαντική, όπως στην Πολωνία (+65%) ή στη Λιθουανία (+69%).
Οι καιρικές συνθήκες έχουν αποδειχθεί γενικά καλές για τις περισσότερες χειμερινές καλλιέργειες και χορτολιβαδικές εκτάσεις, αλλά η υγρασία θα μπορούσε να αποτελέσει πρόκληση για ορισμένες βορειοδυτικές περιοχές της ΕΕ. Δεδομένου του απρόβλεπτου χαρακτήρα των ακραίων καιρικών φαινομένων και των απότομων αλλαγών που παρατηρήθηκαν κατά το τελευταίο έτος, οι τρέχουσες ενδείξεις πρέπει να αντιμετωπίζονται με προσοχή.
Αροτραίες καλλιέργειες 2024/25
Η παραγωγή σιτηρών στην ΕΕ προβλέπεται να αυξηθεί σε περίπου 278,5 εκατομμύρια τόνους (+3% σε ετήσια βάση), κυρίως λόγω των καλύτερων αποδόσεων. Οι υγρές συνθήκες επηρέασαν την παραγωγή δημητριακών το 2023/24 και κατέστησαν μερικές φορές δύσκολη την πρόσβαση των αγροτών στα χωράφια τους για να σπείρουν ανοιξιάτικα σιτηρά.
Συνολικά, οι εισαγωγές σιτηρών της ΕΕ το 2023/24 (Ιούλιος 2023-Ιούνιος 2024) θα μπορούσαν να παραμείνουν κατά 17% υψηλότερες από τον μέσο όρο της 5ετίας. Ωστόσο, η βελτιωμένη εφοδιαστική του διαδρόμου της Μαύρης Θάλασσας διευκολύνει τις εξαγωγές ουκρανικών σιτηρών στις παγκόσμιες αγορές, με λιγότερα ουκρανικά σιτηρά να εισέρχονται στην ΕΕ.
Η έκταση καλλιέργειας και οι αποδόσεις για σπόρους σόγιας και ηλιόσπορους αυξάνονται το 2023/24. Η παραγωγή ελαιούχων σπόρων και πρωτεϊνούχων καλλιεργειών αναμένεται να αυξηθεί το 2024/25, λόγω της αύξησης της σόγιας, των κτηνοτροφικών μπιζελιών και των κουκιών. Η ανάκαμψη της παραγωγής ζάχαρης στην ΕΕ επιβεβαιώνεται σε 15,6 εκατομμύρια τόνους. Ωστόσο, η υψηλή τιμή της ζάχαρης στην ΕΕ έχει περιορίσει την ανάκαμψη της κατανάλωσης μέχρι στιγμής.
Εξειδικευμένες καλλιέργειες
Η παραγωγή ελαιολάδου της ΕΕ αναμένεται να ανακάμψει ελαφρώς το 2023/24 (Οκτώβριος 2023-Σεπτέμβριος 2024) μετά από ρεκόρ χαμηλής συγκομιδής πέρυσι. Η μειωμένη προσφορά εξακολουθεί να αυξάνει τις τιμές. Αυτό οδηγεί τους καταναλωτές να στραφούν σε άλλα έλαια και λίπη ή να μειώσουν τη συνολική πρόσληψη ελαίων. Ως αποτέλεσμα, η κατανάλωση στην ΕΕ θα μπορούσε να είναι ιστορικά χαμηλότερη το 2023/24.
Η παραγωγή οίνου στην Ιταλία και την Ισπανία μειώθηκε σημαντικά το 2023/24 (Αύγουστος 2023-Ιούλιος 2024), λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών. Η κατανάλωση οίνου στην ΕΕ συνεχίζει τη πτωτική της τάση, καθώς οι νεότερες γενιές προτιμούν άλλα είδη αλκοολούχων ποτών, όπως μπύρες ή κοκτέιλ, επιπλέον της χαμηλότερης αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών. Η απόσταξη κρίσης, που εγκρίθηκε το καλοκαίρι του 2023 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τέθηκε σε εφαρμογή σε αρκετές χώρες της ΕΕ για την απόσυρση περίπου 33 εκατομμυρίων εκατολίτρων από την αγορά. Παρά την παρέμβαση αυτή και τη μείωση της παραγωγής, τα αποθέματα δεν αναμένεται να ακολουθήσουν.
Οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες επηρέασαν επίσης αρνητικά την παραγωγή μήλων και πορτοκαλιών στην ΕΕ. Οι εξαγωγές νωπών μήλων και πορτοκαλιών στην ΕΕ αναμένεται να μειωθούν απότομα και οι εισαγωγές πορτοκαλιών να αυξηθούν, ασκώντας μεγαλύτερη πίεση στους εγχώριους παραγωγούς.
Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα
Παρά τη συνεχή μείωση του κοπαδιού αγελάδων γαλακτοπαραγωγής (-0,5%), η προσφορά γάλακτος στην ΕΕ προβλέπεται να παραμείνει σχετικά σταθερή το 2024 (+0,4%), γεγονός που θα μπορούσε να υποστηριχθεί από την αύξηση των αποδόσεων (+0,9%). Οι χώρες της ΕΕ αντιμετωπίζουν αντικρουόμενες καταστάσεις, οι οποίες επηρεάζονται διαφορετικά από τις καιρικές συνθήκες ή τις συνεχιζόμενες διαρθρωτικές αλλαγές.
Η παραγωγή και οι εξαγωγές τυριών της ΕΕ παραμένουν ισχυρές και θα μπορούσαν να συνεχίσουν να αυξάνονται το 2024. Οι εξαγωγές βουτύρου της ΕΕ θα μπορούσαν επίσης να παραμείνουν θετικές με σταθερή εγχώρια κατανάλωση.
Προϊόντα κρέατος
Ο τομέας της κτηνοτροφίας βιώνει διαρθρωτικές αλλαγές, οι οποίες οφείλονται κυρίως στη μετατόπιση των προτιμήσεων των καταναλωτών από το βόειο κρέας στα πουλερικά και στους περιβαλλοντικούς περιορισμούς. Η κατά κεφαλήν κατανάλωση βοείου κρέατος στην ΕΕ το 2023 μειώθηκε στα 9,7 κιλά (-4,7% σε ετήσια βάση). Η μείωση της κατανάλωσης θα μπορούσε να συνεχιστεί κατά 2,8% το 2024. Η παραγωγή βοείου κρέατος στην ΕΕ θα μπορούσε να συνεχίσει να μειώνεται και αυτό θα μπορούσε να διατηρήσει τις τιμές του βοείου κρέατος στην ΕΕ.
Η παραγωγή χοιρινού κρέατος στην ΕΕ παρουσιάζει παρόμοια μείωση με -6,6% το 2023. Η μείωση θα μπορούσε να επιβραδυνθεί στο 0,4% το 2024.
Η ζήτηση για πουλερικά, ως φθηνότερη πηγή πρωτεΐνης, εξακολουθεί να είναι υψηλή. Η κατά κεφαλήν κατανάλωση στην ΕΕ αυξήθηκε κατά 3% το 2023 και θα μπορούσε να αυξηθεί κατά επιπλέον 2% το 2024. Οι εισαγωγές πουλερικών εξακολουθούν επίσης να είναι υψηλές.
Οι επικαιροποιημένοι ισολογισμοί για την περίοδο εμπορίας 2023/24 περιλαμβάνονται στην τελευταία έκθεση βραχυπρόθεσμων προοπτικών και είναι επίσης διαθέσιμοι στην πύλη δεδομένων για τα γεωργικά προϊόντα διατροφής.
