Η φουντουκιά είναι ανθεκτική σε χαμηλές θερμοκρασίες, ιδιαίτερα οι θαμνώδεις ποικιλίες.
Η λέξη «φουντούκι» προέρχεται από τη φράση ποντικόν κάρυον, δηλαδή «καρύδι του Πόντου», ονομασία που προέκυψε λόγω της καλλιέργειας της φουντουκιάς στον Πόντο.
Τα χαρακτηριστικά της φουντουκιάς
Η φουντουκιά ή λεπτοκαρυά είναι αγγειόσπερμο, δικότυλο, φυλλοβόλο φυτό ανήκει στην τάξη των Φηγωδών (Fagales) και στην οικογένεια των Σημυδοειδών (Betulaceae).
Είναι ανθεκτική σε χαμηλές θερμοκρασίες, ιδιαίτερα οι θαμνώδεις ποικιλίες. Αναπτύσσεται σχετικά γρήγορα και προτιμά τα υγρά και δροσερά μέρη. Οι ανοιξιάτικοι παγετοί μπορούν να βλάψουν τα άνθη της, ενώ στο έδαφος δεν έχει ιδιαίτερες προτιμήσεις, ευδοκιμεί σε όλους τους τύπους εδαφών.
Τα είδη της είναι ψηλά δέντρα που φτάνουν σε ύψος έως και τα 35 μέτρα ή θάμνοι με ύψος 3-4 μέτρα. Τα φύλλα της είναι ωοειδή, ενώ εναλλάσσονται και φέρουν τρίχες. Σήμερα στη χώρα μας, η φουντουκιά καλλιεργείται κυρίως στη Στερεά Ελλάδα, την Εύβοια, την Πελοπόννησο, την Ήπειρο, τη Θεσσαλία, τη Μακεδονία και τη Θράκη.
Τα είδη φουντουκιάς
Υπάρχουν αρκετά είδη φουντουκιάς και στην Ελλάδα βρίσκουμε δύο: Την ήμερη φουντουκιά ή λεπτοκαρυά (Corylus avellana – Κόρυλος η αβελλάνα) και την αγριοφουντουκιά (Corylus colurna).
Α. Λεπτοκαρυά
- Μικρό δέντρο που δεν ξεπερνά σε ύψος τα 6 μέτρα.
- Τα φύλλα της είναι στρογγυλά με μυτερές άκρες.
- Ο καρπός της σκεπάζεται από ένα κυπελλοειδές περικάρπιο με οδοντωτά χείλη.
Β. Αγριοφουντουκιά
- Αυτοφυής και βρίσκεται μεμονωμένα σε διάφορα δάση της χώρας.
Άλλα είδη φουντουκιάς είναι η γιγάντια με ύψος 35 μέτρων και μεγάλη παραγωγή μακρύκαρπων φουντουκιών.
Οδηγός καλλιέργειας της φουντουκιάς
Οι κατάλληλες αποστάσεις φύτευσης της φουντουκιάς μεταξύ των θέσεων φύτευσης και των γραμμών φύτευσης είναι 6 x 6 ή 5 x 6 μέτρα αν έχουμε φουντουκιές σε μορφή θάμνων ή σε αραιότερη φύτευση 7 x 7 ή 7 x 8 για φουντουκιές σε δενδρώδη μορφή. Για να καλλιεργήσουμε φουντουκιές σε μορφή θάμνου, βάζουμε 4-5 φυτά φουντουκιάς στην κάθε θέση φύτευσης, ενώ αν φυτέψουμε φουντουκιές σε μορφή δέντρου, βάζουμε ένα μόνο δέντρο σε κάθε λάκκο φύτευσης.
Συνήθως, δε χρειάζονται πότισμα, ειδικά σε περιοχές που επικρατούν αρκετές βροχοπτώσεις. Το πότισμα είναι σίγουρα αναγκαίο στα νεαρά δέντρα φουντουκιάς για να αναπτυχθεί η βλάστησή τους κατά τα τρία πρώτα χρόνια από τη φύτευσή τους. Πάντως, σε συνθήκες υψηλών θερμοκρασιών και ξηρασίας την περίοδο του καλοκαιριού, το πότισμα βοηθά στην αύξηση της παραγωγής της φουντουκιάς, καθώς και στη βελτίωση της ποιότητας των καρπών.
Τα νεαρά δέντρα φουντουκιάς κλαδεύονται με τέτοιο τρόπο (κλάδεμα μόρφωσης) έτσι ώστε να διαμορφωθούν είτε:
α) σε θαμνώδη μορφή όπου διατηρούνται 3-6 κεντρικά κλαδιά του φυτού, είτε
β) σε κυπελλοειδές σχήμα δέντρου όπου υπάρχει ένας κεντρικός κορμός ύψους 1 μέτρου, πάνω στον οποίο αναπτύσσονται 4-5 κεντρικοί βραχίονες.
Επιπλέον στα δέντρα φουντουκιάς υπάρχει και το κλάδεμα καρποφορίας με το οποίο απομακρύνονται τα ξηρά βλαστάρια και πρέπει να γίνεται κάθε χρόνο.
Πολλαπλασιασμός
Η φουντουκιά δεν μπορεί να αναπαραχθεί πιστά με τους σπόρους και γι’ αυτό κατάλληλη μέθοδος πολλαπλασιασμού είναι με παραφυάδες, με καταβολάδες, αλλά και με φυλλοφόρα ή ξυλοποιημένα μοσχεύματα ή με εμβολιασμό σποροφύτων. Ο πολλαπλασιασμός της φουντουκιάς με σπόρο δεν συνιστάται επειδή τα δέντρα που θα προέλθουν αργούν να μπουν σε καρποφορία (8-10 χρόνια) και επειδή η φουντουκιά είναι αυτόστειρο φυτό, δεν δίνουν την ίδια ποικιλία με εκείνη από την οποία προήλθαν.
Τα φυλλοφόρα μοσχεύματα δίνουν καλύτερα αποτελέσματα όταν λαμβάνονται από τα μέσα Ιουνίου έως τα μέσα Ιουλίου. Με τη μέθοδο του εμβολιασμού χρησιμοποιείται κυρίως ο σχιστός, ο αγγλικός και ο πλευρικός. Ο εμβολιασμός της φουντουκιάς είναι πολύ δύσκολος. Το υποκείμενο, αλλά και το φυτό από το οποίο λαμβάνουμε το εμβόλιο, θα πρέπει να είναι σε πλήρη λήθαργο.
Η μέθοδος με παραφυάδες χρησιμοποιείται σε πολλές περιπτώσεις. Οι παραφυάδες αποσπώνται από το φυτό και μεταφυτεύονται στην οριστική τους θέση.
Με καταβολάδες: Όπως γίνεται στο αμπέλι, δηλαδή γυρίζει ο παραγωγός έναν βλαστό στο έδαφος και στο σημείο επαφής με το χώμα βγάζει ρίζες. Στη συνέχεια αποκόπτεται και έτσι δημιουργείται ένα νέο φυτό.
Λίπανση
Συνήθως γίνεται λίπανση με 10-12 μονάδες αζώτου, 5-6 μονάδες φωσφόρου και 8-9 μονάδες καλίου ανά στρέμμα. Η λίπανση θα πρέπει να γίνεται ανάλογα με την κατάσταση των φυτών, από θρεπτικής απόψεως, και σύμφωνα με την περιεκτικότητα του εδάφους σε θρεπτικά στοιχεία. Η καλύτερη μέθοδος για τη διάγνωση του επιπέδου θρέψεως των φυτών είναι η μέθοδος της φυλλοδιαγνωστικής.
Οι αυξημένες ποσότητες αζωτούχου λιπάσματος προκαλούν αύξηση του πάχους του κελύφους των φουντουκιών, με αντίστοιχη μείωση του ποσοστού της ψίχας τους. Επίσης πρέπει να προσέξει κανείς ώστε να μην υπάρξει τροφοπενία σιδήρου και βορίου, επειδή ειδικά η έλλειψη βορίου προκαλεί αυξημένη αναλογία φουντουκιών χωρίς σπέρμα.
Οι ποικιλίες που καλλιεργούνται
Υπάρχουν πολλές ποικιλίες φουντουκιάς που καλλιεργούνται στη χώρα μας. Οι κυριότερες είναι:
- Εξτρα γιαγλί: Ο καρπός της έχει ημισφαιρικό σχήμα, έχει καστανό χρώμα και μέτριο μέγεθος. Έχει λεπτό περικάρπιο που αποχωρίζεται εύκολα από το σπέρμα του. Το σπέρμα του αποτελεί το 56% του καρπού. Είναι εκλεκτή ποικιλία.
- Σιβρί γιαγλί: Έχει καρπό με επίμηκες σχήμα, καστανέρυθρο, μέτριου μεγέθους. Έχει λεπτό περικάρπιο. Το σπέρμα του αποτελεί το 53% του καρπού.
- Παλάζ: Μεγαλόκαρπο φουντούκι, καστανέρυθρο, με σχήμα κωνοειδές. Με λεπτό περικάρπιο. Το σπέρμα του είναι καλής ποιότητας, αποτελεί το 54% του καρπού.
- Negreta: Μέτριου έως μεγάλου μεγέθους φουντούκι, με ανοιχτό καστανέρυθρο χρώμα. Το σπέρμα του αποτελεί το 50% του καρπού.
- Αγυιάς: Καρπός επιμήκης, ωοειδής, μεγάλου μεγέθους, με χρώμα καστανοκίτρινο.
- Tonda Gentile Delle Langhe: Καρπός σφαιρικού χρώματος, μετρίου μεγέθους, καστανέρυθρου χρώματος.
Ιδιότητες και οφέλη για την υγεία
Τα φουντούκια είναι ξηροί καρποί πλούσιοι σε ασβέστιο, βιταμίνες και μονοακόρεστα λιπαρά. Ενισχύουν τη λειτουργία της καρδιάς και μειώνουν τα επίπεδα της κακής χοληστερίνης. Είναι πλούσια σε αντικαρκινικές ουσίες, φολικό οξύ, κάλιο, μαγνήσιο, φωσφόρο και χαλκό, ενώ ο νωπός καρπός τους είναι φτωχός σε νάτριο. Διαθέτουν αντιοξειδωτικές ουσίες, οι οποίες παίζουν σπουδαίο ρόλο στην πρόληψη της πρόωρης γήρανσης του δέρματος. Είναι καρποί πλούσιοι σε μαγγάνιο, στοιχείο που εμπλέκεται σε διαδικασίες ανάπτυξης και αναπαραγωγής στον οργανισμό, όπως είναι η ανάπτυξη των νεύρων, η ανάπτυξη και η διατήρηση της καλής υγείας των οστών, η σύνθεση των ορμονών.
*Με πληροφορίες από mistikakipou.gr
