Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) έκανε δεκτή τη γνωμοδότηση του εισηγητή κ. Ιωάννη Βαρδακαστάνη, η οποία εκπονήθηκε κατόπιν αιτήματος της κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ και αναδεικνύει την ανάγκη ουσιαστικής ενσωμάτωσης της νησιωτικής διάστασης σε όλα τα θεσμικά και χρηματοδοτικά μέσα της Ένωσης. Στη σχετική συνεδρίαση συμμετείχε και ο Γενικός Διευθυντής της ΕΘΕΑΣ, κ. Μόσχος Κορασίδης, ως μέλος της ΕΟΚΕ.
Τα νησιά είναι κομβικής σημασίας για το ευρωπαϊκό εγχείρημα
Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η μελλοντική ισχύς της Ευρώπης σφυρηλατείται και στη θάλασσα, κατά μήκος του Αιγαίου Αρχιπελάγους, των τραχιών ακτών της Ιρλανδίας, των όρμων της Μάλτας, καθώς και στην Κορσική, τη Σαρδηνία, την Κρήτη, τις Αζόρες, την Κύπρο και έως τις παγωμένες ακτές της νήσου Γκότλαντ. Οι νησιωτικές περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελούν επίσης σημεία όπου διαμορφώνεται το ευρωπαϊκό πεπρωμένο. Οι μεγάλες παγκόσμιες δυνάμεις έχουν ήδη αντιληφθεί αυτό που η ΕΕ εξακολουθεί να διστάζει να αναγνωρίσει: τα νησιά αποτελούν στρατηγικά «προκεχωρημένα φυλάκια» σε ένα ολοένα και πιο απρόβλεπτο παγκόσμιο τοπίο.
Οι νησιωτικές περιοχές αποτελούν κομβικά σημεία συγκέντρωσης των σημαντικότερων σύγχρονων διαδικασιών μετάβασης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η καταγραφή του σφυγμού των νησιών ισοδυναμεί με την κατανόηση, σε κλίμακα κατανοητή σε όλους, των συστημικών αλληλεπιδράσεων μεταξύ της κλιματικής αλλαγής, των δημογραφικών εξελίξεων, της ενεργειακής μετάβασης και του γεωπολιτικού μετασχηματισμού. Με την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών προβλημάτων των νησιωτικών οικονομιών και οικοσυστημάτων μέσω κατάλληλων μηχανισμών —όπως η καθιέρωση ειδικής συνιστώσας για τα νησιά στην πολιτική συνοχής, την πολιτική μεταφορών ή τη θαλάσσια πολιτική— η ΕΕ θα μπορούσε να κάνει ένα πρώτο βήμα για την αντιμετώπιση των τεράστιων προκλήσεων που τίθενται σήμερα ενώπιόν της.
Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι αυτό που χρειάζεται αυτήν τη στιγμή είναι μια πραγματική αλλαγή τρόπου σκέψης: μια Ευρωπαϊκή Ένωση που θα αναγνωρίσει πλήρως τη γεωγραφική ποικιλομορφία της και την πολυδιάστατη αξία των νησιωτικών περιοχών της, και θα μετατρέψει τα νησιά αυτά σε κινητήριες δυνάμεις μετασχηματισμού, πυλώνες ανθεκτικότητας και κόμβους καινοτομίας, συνεργασίας και ειρήνης.
Η γνωμοδότηση επισημαίνει ότι τα νησιά της ΕΕ αντιμετωπίζουν μόνιμα και επίμονα διαρθρωτικά μειονεκτήματα, γεωγραφικά, οικονομικά, δημογραφικά και κλιματικά, όπως η απομόνωση, το υψηλό κόστος μεταφορών και ενέργειας, η στεγαστική πίεση, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και η υπερβολική εξάρτηση από τον τουρισμό, τα οποία επιτείνονται από τη γήρανση του πληθυσμού και την αποδημία επιστημόνων. Παράλληλα, υπογραμμίζεται η επείγουσα ανάγκη ενίσχυσης της περιβαλλοντικής προστασίας των νησιών στην κλιματική αλλαγή, καθώς βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των σύγχρονων περιβαλλοντικών και κοινωνικοοικονομικών προκλήσεων. Στο πλαίσιο αυτό, τα νησιά αναδεικνύονται ως στρατηγικοί πυλώνες ανθεκτικότητας, με ενδεικτικό παράδειγμα την Αμοργό και το «Αμοργόραμα», ένα συμμετοχικό και επιστημονικά τεκμηριωμένο μοντέλο βιώσιμης διαχείρισης θαλάσσιων πόρων που καταδεικνύει τον ρόλο των νησιών ως εργαστηρίων καινοτομίας για τη βιώσιμη ανάπτυξη της Ευρώπης.
Επίσης, στην ίδια συνεδρίαση συζητήθηκε, μεταξύ άλλων, η ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών – «Χάρτης πορείας για τις πιστώσεις για τη φύση». Κατά τη συζήτηση αναδείχθηκε από αρκετούς ομιλητές η σημασία των πολιτικών αυτών για τον αγροδιατροφικό τομέα, καθώς και η ενεργή συμμετοχή των αγροτών στην ανθρακοδέσμευση.
Τέλος, έγινε ευρεία συζήτηση για ένα ευρωπαϊκό σχέδιο προσιτής στέγασης στην υπηρεσία των πολιτών.
