Η κυδωνιά (Cydonia oblonga) είναι ένα δικοτυλήδονο, φυλλοβόλο δέντρο του γένους Cydonia και ανήκει στην οικογένεια Rosaceae.
Φτάνει τα 5-8 μέτρα σε ύψος και μπορεί να καλλιεργηθεί σε μεγάλη ποικιλία εδαφικών και κλιματολογικών συνθηκών. Ευδοκιμεί σε μέσης σύστασης, πηλοαμμώδη και υγρά εδάφη, τα οποία πρέπει να στραγγίζονται καλά.
Δεν μπορεί να καλλιεργηθεί σε ασβεστούχα εδάφη, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις, αποδίδει ακόμα και σε βαριά αργιλώδη εδάφη. Είναι δέντρο ευαίσθητο σε ισχυρούς ανέμους και για το λόγο αυτό θα πρέπει το έδαφος να είναι κατάλληλα προφυλαγμένο την περίοδο του χειμώνα.
Μπορεί να καλλιεργηθεί ακόμα και σε αρκετά ορεινές περιοχές με υψόμετρο έως και 900 μέτρα. Στην Ελλάδα καλλιεργούνται 4 ποικιλίες: τα μηλοκύδωνα, τα αχλαδοκύδωνα, η πορτογαλική και η γίγας.
Η κυδωνιά καλλιεργείται για τους καρπούς της, οι οποίοι τρώγονται νωποί ή επεξεργάζονται για την παραγωγή κυδωνόπαστας, μαρμελάδας και κομπόστας. Οι καρποί της είναι ογκώδεις και πριν ωριμάσουν πλήρως έχουν πράσινο χρώμα, περιβάλλονται από χνούδι και έχουν στυφή γεύση. Δε μπορούν να καταναλωθούν νωπά παρά μόνο αποξηραμένα. Κατά την πλήρη ωρίμανση (φθινόπωρο), το χρώμα τους γίνεται κίτρινο και πλέον μπορούν να καταναλωθούν νωπά.
Η καρποφορία της ξεκινά κατά το τρίτο-τέταρτο έτος και μπορεί να παράγει κυδώνια για 15 χρόνια. Επιπλέον, το ξύλο της είναι αρκετά ανθεκτικό, δεν σαπίζει και χρησιμοποιείται στη λεπτοξυλουργική.
Καλλιεργητικές Τεχνικές
Πολλαπλασιασμός: Μοσχεύματα, σπόροι ή παραφυάδες. Τα μοσχεύματα τοποθετούνται κατά τα τέλη του χειμώνα στο φυτώριο.
Φύτευση: Πριν τη φύτευση, το έδαφος εμπλουτίζεται με κατάλληλα οργανικά λιπάσματα και με βασική λίπανση. Τα δενδρύλλια φυτεύονται από Νοέμβριο έως τέλη Μαρτίου.
Αποστάσεις φύτευσης: Φύτευση σε γραμμές με απόσταση 5 μέτρα και 4-5 μέτρα μεταξύ των φυτών εντός της γραμμής.
Κλάδεμα: Κυπελλοειδές σύστημα. Από το δεύτερο έως το τέταρτο έτος γίνεται κλάδεμα διαμόρφωσης και αφαίρεσης ξερών και προσβεβλημένων κλάδων.
Άρδευση: Για να μπορέσει να καρποφορήσει, το φυτό έχει ανάγκη το νερό, αλλά σε μικρές ποσότητες. Επίσης τους ζεστούς μήνες του καλοκαιριού χρειάζεται συχνό πότισμα.
Λίπανση: Κατά τη φύτευση τοποθετείται κοπριά για εμπλουτισμό του εδάφους. Βασική λίπανση το φθινόπωρο για κάθε έτος με κομπόστ ή καλά χωνεμένη κοπριά. Στα τέλη του χειμώνα, μετά από ανάλυση του εδάφους εφαρμόζεται κατάλληλο λίπασμα.
Συγκομιδή: Η συγκομιδή γίνεται εύκολα με το χέρι κατά την πλήρη ωρίμανση των καρπών, τέλη φθινοπώρου.
Απόδοση: Η μέση παραγωγή κυδωνιών στη χώρα μας αγγίζει τους 10.000 τόνους.
Εχθροί και Ασθένειες
Η κυδωνιά μπορεί να προσβληθεί από διάφορους εχθρούς, όπως τα έντομα Cydia pomonella και η Cydiamolesta με σοβαρές επιπτώσεις στους καρπούς.
Όσον αφορά τις ασθένειες, προσβάλλεται από την εντομοσπορίαση που δημιουργεί σκούρες κηλίδες στα φύλλα με αποτέλεσμα την πτώση τους. Η σκληρωτίνια προσβάλλει τα φύλλα, τα άνθη και τους καρπούς προκαλώντας ένα είδος μουμιοποίησης.
Τέλος, το ωίδιο προσβάλλει τα φύλλα και τους βλαστούς.
Για την αντιμετώπιση των εχθρών και των ασθενειών της κυδωνιάς οι παραγωγοί καλούνται να εφαρμόσουν κατάλληλους ψεκασμούς με φυτοπροστατευτικά σκευάσματα έπειτα από συνεννόηση με γεωπόνο.
