Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τη θέση του («γενική προσέγγιση») σχετικά με την οδηγία για τους οικολογικούς ισχυρισμούς, η οποία αποσκοπεί στην αντιμετώπιση της προβολής ψευδοοικολογικής ταυτότητας και στην παροχή βοήθειας στους καταναλωτές, ώστε να λαμβάνουν πραγματικά πιο πράσινες αποφάσεις, όταν αγοράζουν ένα προϊόν ή χρησιμοποιούν μια υπηρεσία.
Οι καταναλωτές χρειάζονται αξιόπιστους, συγκρίσιμους και επαληθεύσιμους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς προκειμένου να λαμβάνουν πλήρως τεκμηριωμένες αποφάσεις. Ωστόσο, μια μελέτη του 2020 διαπίστωσε ότι περισσότεροι από τους μισούς περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς προσφέρουν ασαφείς, παραπλανητικές ή αβάσιμες πληροφορίες.
Η οδηγία καθορίζει ελάχιστες απαιτήσεις για την τεκμηρίωση, την κοινοποίηση και την επαλήθευση ρητών περιβαλλοντικών ισχυρισμών.
Πεδίο εφαρμογής
Η νέα αυτή πρόταση στοχεύει συγκεκριμένα σε ρητούς περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς (γραπτό ή προφορικό κείμενο) και περιβαλλοντικά σήματα που χρησιμοποιούν εθελοντικά οι εταιρείες κατά την εμπορία του οικολογικού χαρακτήρα τους και τα οποία καλύπτουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, πτυχές ή επιδόσεις ενός προϊόντος ή ενός εμπόρου. Εφαρμόζεται επίσης στα υφιστάμενα και μελλοντικά συστήματα περιβαλλοντικής σήμανσης, τόσο στα δημόσια όσο και στα ιδιωτικά.
Η γενική προσέγγιση κάνει διάκριση μεταξύ ρητών περιβαλλοντικών ισχυρισμών και περιβαλλοντικών σημάτων, προκειμένου να προσδιοριστούν σαφώς οι υποχρεώσεις που ισχύουν για τον καθένα, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων που ισχύουν και για τους δύο.
Σαφέστεροι και τεκμηριωμένοι ισχυρισμοί
Οι εταιρείες θα πρέπει να χρησιμοποιούν σαφή κριτήρια και τα πλέον πρόσφατα επιστημονικά στοιχεία για να τεκμηριώνουν τους ισχυρισμούς και τις ετικέτες τους. Επιπλέον, σύμφωνα με τη γενική προσέγγιση, οι περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί και τα περιβαλλοντικά σήματα θα πρέπει να είναι σαφή και κατανοητά, με ειδική αναφορά στα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά που καλύπτουν (όπως ανθεκτικότητα, ανακυκλωσιμότητα ή βιοποικιλότητα).
Εκ των προτέρων έλεγχος και απλουστευμένη διαδικασία
Η γενική προσέγγιση διατηρεί τη θεμελιώδη αρχή της εκ των προτέρων επαλήθευσης των ρητών περιβαλλοντικών ισχυρισμών και περιβαλλοντικών σημάτων, όπως προβλέπεται στην πρόταση της Επιτροπής. Αυτό σημαίνει ότι κάθε οικολογικός ισχυρισμός θα πρέπει να επαληθεύεται από τρίτους ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες πριν δημοσιευτεί.
Ταυτόχρονα, εισάγει απλουστευμένη διαδικασία για την εξαίρεση ορισμένων τύπων ρητών περιβαλλοντικών ισχυρισμών από την επαλήθευση από τρίτους: οι επιλέξιμες εταιρείες θα πρέπει να αποδεικνύουν τη συμμόρφωσή τους με τους νέους κανόνες συμπληρώνοντας τεχνικό έγγραφο, το οποίο πρέπει να συμπληρώνεται πριν από τη δημοσιοποίηση του ισχυρισμού. Ενώ οι πολύ μικρές επιχειρήσεις θα υπόκεινται επίσης σε επαλήθευση, θα έχουν στη διάθεσή τους 8 μήνες περισσότερο από άλλες επιχειρήσεις για να συμμορφωθούν με τους εν λόγω κανόνες.
Έχουν προστεθεί διάφορα μέτρα στήριξης για να βοηθηθούν οι ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων των πολύ μικρών επιχειρήσεων, καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας. Αυτές περιλαμβάνουν την παροχή κατευθυντήριων γραμμών και εργαλείων, καθώς και πρόσθετων μέτρων για τη μείωση του διοικητικού φόρτου για τους γεωργούς. Μπορούν επίσης να περιλαμβάνουν οικονομική στήριξη και κατάρτιση.
Δημόσια περιβαλλοντικά σήματα
Αναγνωρίζοντας τη σημασία των υφιστάμενων εθνικών ή περιφερειακών συστημάτων δημόσιας επισήμανσης, οι υπουργοί συμφώνησαν ότι υπάρχει η δυνατότητα θέσπισης νέων συστημάτων και εξαίρεσης εκείνων που ρυθμίζονται από το ενωσιακό ή το εθνικό δίκαιο από την επαλήθευση από τρίτους, υπό την προϋπόθεση ότι τα τελευταία πληρούν τα πρότυπα της ΕΕ όσον αφορά τόσο τις διαδικασίες όσο και τα πρότυπα.
Σύμφωνα με τη γενική προσέγγιση, τα συστήματα οικολογικής σήμανσης EN ISO 14024 τύπου 1 θα εξαιρούνται από την επαλήθευση εάν είναι επίσημα αναγνωρισμένα σε ένα κράτος μέλος και συμμορφώνονται με τους νέους κανόνες. Η αναγνώριση από ένα κράτος μέλος θα ήταν επαρκής για ολόκληρη την αγορά της ΕΕ.
Ισχυρισμοί σχετικά με το κλίμα
Η γενική προσέγγιση εισάγει νέες απαιτήσεις για την απόδειξη ισχυρισμών που σχετίζονται με το κλίμα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν πιστωτικά μόρια άνθρακα.
Οι ισχυρισμοί που σχετίζονται με το κλίμα βασίζονται συχνά σε πιστώσεις άνθρακα που παράγονται εκτός της αξιακής αλυσίδας της εταιρείας, για παράδειγμα από έργα δασοκομίας ή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η γενική προσέγγιση περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την υποχρέωση παροχής πληροφοριών σχετικά με το είδος και την ποσότητα των πιστωτικών μορίων άνθρακα και σχετικά με το αν είναι μόνιμα ή προσωρινά.
Η θέση του Συμβουλίου κάνει επίσης διάκριση μεταξύ:
- Αιτήσεις συνεισφοράς (πιστωτικά μόρια άνθρακα για τη συμβολή στη δράση για το κλίμα)
- Απαιτήσεις αντιστάθμισης (πιστωτικά μόρια άνθρακα για την εξισορρόπηση μεριδίου εκπομπών)
Στις αξιώσεις αντιστάθμισης, οι εταιρείες πρέπει να αποδείξουν έναν στόχο καθαρού μηδενικού ισοζυγίου και να επιδείξουν πρόοδο προς την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, καθώς και το ποσοστό των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που έχουν αντισταθμιστεί.
Επόμενα βήματα
Η γενική προσέγγιση του Συμβουλίου θα αποτελέσει τη βάση για διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την τελική μορφή της οδηγίας. Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να ξεκινήσουν στο πλαίσιο του νέου νομοθετικού κύκλου.
Ιστορικό
Σε πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, το 90% των Ευρωπαίων συμφώνησε ότι θα πρέπει να υπάρχουν αυστηρότεροι κανόνες για τον υπολογισμό των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και των σχετικών περιβαλλοντικών ισχυρισμών.
Η Επιτροπή δημοσίευσε την προτεινόμενη οδηγία, η οποία συμπληρώνει την πρόσφατα εκδοθείσα οδηγία σχετικά με την ενδυνάμωση των καταναλωτών για την πράσινη μετάβαση, στις 22 Μαρτίου 2023.
Η πρόταση αποτελεί συνέχεια της δέσμευσης της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας για την αντιμετώπιση των ψευδών περιβαλλοντικών ισχυρισμών σε επίπεδο ΕΕ. Στόχος είναι να επιταχυνθεί η πράσινη μετάβαση προς μια κυκλική και καθαρή οικονομία στην ΕΕ. Η παρούσα οδηγία συμβάλλει στον γενικό στόχο της επίτευξης κλιματικής ουδετερότητας στην ΕΕ έως το 2050.
