Θετικές πληροφορίες για τον πλανήτη αναφέρει μελέτη, που δημοσιεύθηκε στην τρέχουσα έκδοση του περιοδικού Agricultural Systems αποκαλύπτοντας πώς ο τρόπος σχεδιασμού και διαχείρισης μιας φάρμας μπορεί να αποτελέσει ώθηση για τη φύση.
Το πρόβλημα της απώλειας βιοποικιλότητας αποτελεί περιβαλλοντική πρόκληση παγκόσμιας κλίμακας. Η πρόκληση αυτή επιδεινώνεται από πρακτικές, όπως η αποψίλωση των δασών και η εντατικοποίηση της γεωργίας, η οποία οδηγεί σε υπερβολική χρήση χημικών εισροών (φυτοκτόνα, λιπάσματα κ.λπ.), καθώς και σε ανησυχητική ομογενοποίηση των αγροτικών τοπίων.
Η διατήρηση της βιοποικιλότητας, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, θα μπορούσε να επιτραπεί από τη λεγόμενη εκτατική κτηνοτροφία, η οποία έχει λίγα ζώα ανά μονάδα επιφάνειας και χρησιμοποιεί λιγότερες εισροές σε σύγκριση με την πιο εντατική κτηνοτροφία. Ωστόσο, υπάρχει μια ποικιλία της λεγόμενης εκτατικής κτηνοτροφίας, ευνοϊκή για τη βιοποικιλότητα, αλλά η παραγωγικότητά τους και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις εκτός από τη βιοποικιλότητα είναι ελάχιστα ή όχι γνωστές. Έχοντας αυτό υπόψη, οι ερευνητές του INRAE ξεκίνησαν μια διερευνητική μελέτη προκειμένου να κατανοήσουν καλύτερα και να ποσοτικοποιήσουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων που ευνοούν τη βιοποικιλότητα.
Αυτό βασίζεται σε ένα μικρό δείγμα πολύ διαφορετικών εκμεταλλεύσεων, μερικές από τις οποίες είναι πολύ καινοτόμες.
Το δείγμα περιελάμβανε ένα σύνολο από 7 φάρμες με φυτοφάγα ζώα, κυρίως αγελάδες, στη Γαλλία και την Αγγλία, τοποθετημένες σε μια κλίση εντατικοποίησης και δέσμευσης για τη βιοποικιλότητα. Το δείγμα περιλαμβάνει 1 αγρόκτημα που υποβάλλεται σε γεωργική αναζωπύρωση και 3 εκμεταλλεύσεις θηλαζουσών αγελάδων (συμπεριλαμβανομένων 2 με πρακτικές ευνοϊκές για τη βιοποικιλότητα) και 3 γαλακτοκομικές εκμεταλλεύσεις (συμπεριλαμβανομένης μίας με πρακτικές ευνοϊκές για τη βιοποικιλότητα).
Η προσέγγιση που ακολουθήθηκε περιλάμβανε ανάλυση του κύκλου ζωής, αξιολόγηση 6 διακριτών περιβαλλοντικών επιπτώσεων (κλιματική αλλαγή, χερσαία οξίνιση, ευτροφισμός στο γλυκό νερό, θαλάσσιος ευτροφισμός, κατοχή γης και ζήτηση ενέργειας), αλλά και την ενεργειακή απόδοση για κάθε αγρόκτημα και το επίπεδο παραγωγής του.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι 4 εκτεταμένες κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις ευνοϊκές για τη βιοποικιλότητα, αν και λιγότερο αποδοτικές ως προς τον όγκο παραγωγής, έχουν μειωμένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις και καλύτερη ενεργειακή απόδοση σε σύγκριση με τις 3 πιο εντατικές εκμεταλλεύσεις. Στο δείγμα που αναλύθηκε, ένα αγρόκτημα στην Αγγλία στοχεύει στην αποκατάσταση της βιοποικιλότητας μέσω της γεωργίας, δηλαδή της ανασυγκρότησης ενός φυσικού οικοσυστήματος προωθώντας αυθόρμητες οικολογικές διεργασίες.
Πρώτα σταμάτησε την καλλιέργεια και επέτρεψε στη βλάστηση να αναπτυχθεί φυσικά και στη συνέχεια εισήγαγε σταδιακά αγελάδες, πόνυ και χοίρους, καθώς και ελάφια. Αυτό γίνεται για να δημιουργηθεί ένα σχεδόν φυσικό οικοσύστημα, όπου η μόνη ανθρώπινη παρέμβαση είναι η περιστασιακή απομάκρυνση των ζώων. Αυτό το συγκεκριμένο αγρόκτημα είχε πολύ χαμηλές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και αποδείχθηκε ότι η αποθήκευση άνθρακα στο έδαφος και βλάστηση ήταν 8 φορές υψηλότερη από τις εκπομπές, αλλά το επίπεδο παραγωγής ήταν χαμηλό. Ένα αγρόκτημα αγελάδων από το γαλλικό δίκτυο Paysans de Nature είχε κλιματική επίδραση και παραγωγή κρέατος που ήταν 2 φορές χαμηλότερη από ένα κλασικό οργανικό αγρόκτημα θηλασμού στο δείγμα.
Τα συμπεράσματα αυτής της μελέτης υπογραμμίζουν σημαντικούς συμβιβασμούς που σχετίζονται με τη συμφιλίωση της αποκατάστασης της βιοποικιλότητας, τη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της κτηνοτροφίας και της παραγωγής τροφίμων.
Η ανάπτυξη εκτεταμένων κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων ευνοϊκών για τη βιοποικιλότητα δεν μπορεί παρά να αποτελεί μέρος της προοπτικής μείωσης των κοπαδιών μηρυκαστικών, αλλά και μείωσης της κατανάλωσης ζωικών προϊόντων εντός των εδαφών.
Θα μπορούσε να υποστηριχθεί από την εφαρμογή των κινήτρων που προβλέπει η Πράσινη Συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που αφορούν, για παράδειγμα, την αποκατάσταση μόνιμων λιβαδιών, τη μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων και την προώθηση της Βιολογικής Γεωργίας. Συνολικά, τα αποτελέσματα αυτά υπογραμμίζουν τη δυνατότητα, ακόμη και την αναγκαιότητα, μιας αρμονικής συνύπαρξης μεταξύ του ζωικού κεφαλαίου και της βιοποικιλότητας για τη διασφάλιση ενός βιώσιμου μέλλοντος.
Αυτά τα συμπεράσματα που βασίζονται σε ένα μέτριο μέγεθος δείγματος μας ενθαρρύνουν να κατευθύνουμε περισσότερη έρευνα προς αυτά τα συστήματα που έρχονται σε αντίθεση με το κυρίαρχο οικονομικό μοντέλο, προκειμένου να επανεξετάσουμε τις τρέχουσες γεωργικές πρακτικές και να προωθήσουμε πιο φιλικές προς το περιβάλλον προσεγγίσεις για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.
Εντατικό έναντι εκτεταμένου μοντέλου
Συνοπτικά, η κύρια διάκριση μεταξύ εκτατικών και εντατικών εκμεταλλεύσεων έγκειται στη χρήση γης, την πυκνότητα των ζώων που υπάρχουν, το ποσοστό χρήσης συνθετικών εισροών, την παραγωγικότητα (ποσότητα προϊόντων ανά ζώο ή ανά εκτάριο) και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Καθένα από αυτά τα μοντέλα έχει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα και η επιλογή της κλίσης μεταξύ αυτών των δύο συστημάτων εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως στόχους παραγωγής, διαθέσιμους πόρους και περιβαλλοντικές ανησυχίες.
